+ Pokaż spis treści

Zygmunt I Stary

Zygmunt I Stary
(1506 - 1548)


      Objął rząd w Polsce i na Litwie w 1506 roku. Władca spokojny, nieskory do szybkich decyzji, często ulegający woli ambitnej i energicznej żony, księżniczki mediolańskiej, Bony Sforzy. Miłośnik i mecenas sztuki. Jego panowanie rozpoczęło złoty wiek w Polsce. Szanując średnią szlachtę, ulegał jednak często możnowładztwu. Do szczególnego znaczenia doszli kanclerz Krzysztof Szydłowiecki, podkanclerzy Piotr Tomicki i hetman Jan Tarnowski. Obejmując rządy, król zastał pusty skarbiec, więc jednym z głównych kierunków jego działań była poprawa stanu finansów państwa. Również działalność Bony Sforzy na niwie ekonomii była zncząca. Żona króla pragnęła także uczynić tron polsko-litewski dziedzicznym w rodzie Jagiellonów. Zaowocowało to elekcją Zygmunta Augusta jeszcze za życia ojca w roku 1529. Tendencje absolutystyczny pary królewskiej zahamowały konflikty ze szlachtą, zwłaszcza tzw. "wojna kokosza" (1537). W polityce zagranicznej udało się zakończyć, z pozoru definitywnie, konflikty z Zakonem Krzyżackim. Wielki Mistrz Albrecht Hohenzollern został zmuszony do złożenia hołdu lennego (tzw. "Hołd Pruski" 1525) i sekularyzacji państwa zakonnego. Istotne znaczenie miało też zatrzymanie parcia Moskwy na ziemie litewskie (bitwa pod Orszą, 1514). Układ dynanstyczny z Habsburgami w Wiedniu w 1515 roku pozbawił w przyszłości Jagiellonów tronów Czech i Węgier. Państwo polsko-litewskie wyraźnie zrezygnowało tym samym z rywalizacji w Europie Środkowej, orientując swą politykę na sprawy wschodnie.