+ Pokaż spis treści

Zjawiska krasowe

Zjawiska krasowe


Termin kras pochodzi od nazwy krainy w Słowenii, gdzie zjawiska krasowe rozwinęły się w sposób typowy.

 Zjawiska krasowe są wynikiem chemicznego oddziaływania wód powierzchniowych i podziemnych na skały.
Woda i zawarte w niej związki, głównie zawarty w niej agresywny dwutlenek węgla (CO2), reagują ze składnikami skał.
Rozpuszczaniu ulegają: wapienie, kreda, dolomity, sól kamienna oraz gipsy i anhydryty.

Rozpuszczanie skał może zachodzić:

  • na powierzchni Ziemi (kras powierzchniowy)
  • pod powierzchnią Ziemi (kras podziemny)

KRAS POWIERZCHNIOWY


W wyniku rozpuszczającej działalności wód opadowych powstają następujące formy krasu powierzchniowego:

  • żłobki krasowe - podłużne zagłębienia o przebiegu zgodnym ze spadkami powierzchni
  • żebra krasowe - podłużne formy występujące między żłobkami krasowymi
  • leje krasowe - zagłębienia o pochyłych ścianach zbiegających się ku dołowi
  • uwały - formy powstałe przez połączenie kilku lejów krasowych
  • polja - formy powstałe przez połączenie wielu lejów krasowych
  • mogoty - strome wzgórza wznoszące się nad powierzchnią zrównania krasowego (Chiny, Kuba, Jamajka, Meksyk)

KRAS PODZIEMNY


Wody podziemne krążąc poszerzają szczeliny sklane tworząc charakterystyczne formy krasu podziemnego czyli jaskinie krasowe z bogatym zespołem form naciekowych:

  • stalaktyty - powstają, gdy węglan wapnia narasta ze stropu jaskiń w postaci sopli
  • stalagmity - powstają, gdy węglan wapnia wytrąca się na dnie i narasta ku górze
  • stalagnaty - powstają przez połączenie stalagmitu ze stalaktytem
  • draperie - powstają przez połączenie ze sobą stalaktytów
  • perły jaskiniowe - gromadzące się na podłodze jaskiń kuleczki zbudowane z węglanu wapnia (kalcytu)

                        

W obrębie jaskiń wyróżnia się:

  • studnie krasowe- powstają w wyniku poszerzenia przez wody pionowych szczelin
  • kominy krasowe - powstają w podobny sposób jak studnie krasowe, z tym wyjątkiem, że ich szerokość rośnie wraz z głębokością
  • korytarze - powstają w wyniku poszerzania przez wody poziomych szczelin
  • groty i pieczary - powstają w wyniku łączenia się korytarzy (form poziomych) ze studniami i kominami krasowymi (formami pionowymi)