+ Pokaż spis treści

Współczesność

Współczesność
[-]

Współczesność - kalendarium



ŚWIAT POLSKA
1939 - "Matka Courage" i "Życie Galileusza"
      Bertolda Brechta
      "Grona gniewu" - John Steinbeck
      "Mur" - Jean Poul Sartre

1940 - zwycięstwo Niemiec nad Francją
      "Komu bije dzwon" - Ernest Hemingway
      "Kariera Artura Ui" - Bertold Brecht






1941 - atak Niemiec na Związek Radziecki
      śmierć Henri Bergsona i Jamesa Joyce'a
1942 - zaczyna się ukazywać "Sztuka i Naród"
      "Obcy" Alberta Camusa
      śmierć Roberta Musila
1943 - konferencja w Teheranie
      "Byt i nicość" - Jean Poul Sartre
      wydanie pośmiertne "Człowieka bez
      właściwości" Roberta Musila

1944 - śmierć Antoine'a Saint Exupery'ego







1945 - konferencje w Jałcie i Poczdamie
      kapitulacja Niemiec
      śmierć Paula Valery'ego




1946 - zakończenie procesu w Norymberdze
      śmierć Herberta George'a Wellsa

1947 - początek tzw. planu Marshalla
      "Doktor Faustus" Tomasza Manna
      "Dżuma" Alberta Camusa


1948 - proklamacja powstania państwa Izrael
      "Młode lwy" Irvina Shawa
      "Sedno sprawy" Grahama Greene'a

      Nagroda Nobla dla
      Thomasa Stearnsa Eliota
1949 - powstanie Chińskiej Republiki Ludowej
      powstanie teatru "Berliner Ensemble"
      pod kierownictwem Brechta
      "Alef" - Jorge Luis Borges
      "Rok 1984" - Georg Orwell

      Nagroda Nobla dla Williama Faulknera
1950 - początek wojny w Korei
      "Łysa śpiewaczka" Eugene Ionesco
      śmierć Henryka Manna
1951 - "Buszujący w zbożu" - Jerome Salinger
      śmierć George'a Bernarda Shawa
      i Andre'a Gide'a
1952 - "Stary człowiek i morze"
      Ernesta Hemingwaya
      "Na wschód od Edenu" - John Steinbeck
      "Czekając na Godota" - Samuel Beckett

1953 - śmierć Stalina
      Nikita Chruszczow I sekretarzem
      "Czarownice z Salem" - Arhtur Miller


1954 - Nagroda Nobla
      dla Ernesta Hemingwaya
1955 - powstanie Układu Warszawskiego



1956 - XX zjazd KPZR,
      słynny referat Chruszczowa
      stłumienie powstania na
      Węgrzech przez ZSRR
      "Upadek" Alberta Camusa
      "Odwilż" Ilii Erenburga
      "Wizyta starszej pani"
      Friedricha Dürrenmatta
      "Miłość i gniew" Johna Osborne'a

      śmierć Bertolda Brechta


1957 - "Końcówka" Samuela Becketta
      "Homo faber" Maxa Frischa
      "Los człowieka" Michaiła Szołochowa

      Nagroda Nobla dla Alberta Camusa







1958 - Jan XXIII papieżem
      "Lampart" Tomasiego di Lampedusy
      "Śniadanie u Tiffany'ego"
      Trumana Capote'a

      Nagroda Nobla dla Borysa
      Pasternaka (nie przyjęta)
1960 - John Kennedy prezydentem USA
      Śmierć Alberta Camusa i Borysa Pasternaka

1961 - lot Jurija Gagarina
      wzniesienie muru berlińskiego
      śmierć Ernesta Heminwaya
1962 - początek Soboru Watykańskiego II
      "Kto się boi Virginii Woolf?"
      Edwarda Albee'ego
      "Jeden dzień Iwana Denisowicza"
      Aleksandra Sołżenicyna

      Nagroda Nobla dla Johna Steinbecka
      śmierć Williama Faulknera
1963 - śmierć Jana XXIII, Paweł VI papieżem
      zamordowanie Johna Kennedy'ego
      "Zwierzenia clowna" Heinricha Bölla
      "Gra w klasy" Julio Cortazara

      śmierć Aldousa Huxleya
1964 - Leonid Breżniew I sekretarzem KPZR
      "Z zimną krwią" Trumana Capote'a
      Nagroda Nobla dla Sartre'a (nie przyjęta)
      śmierć Thomasa Eliota
1965 - zakończenie Soboru Watykańskiego II
      Nagroda Nobla dla Michaiła Szołochowa





1966 - śmierć Anny Achmatowej
      i Andre Bretona




1967 - wojna arabsko-izraelska
      "Sto lat samotności"
      Gabriela Garcii Marqueza
      pośmiertne wydanie "Mistrza
      i Małgorzaty" Michała Bułhakowa

      śmierć Ilii Erenburga
1968 - agresja wojsk Układu Warszawskiego
      na Czechosłowację





1969 - samospalenie Jana Palacha,
      ustapienie Aleksandra Dubczeka
      lądowanie Amerykanów na Księżycu
      Nagroda Nobla dla Samuela Becketta











1973 - Amerykanie wycofują się z Wietnamu
      opublikowanie "Archipelagu Gułag"
      Aleksandra Sołżenicyna























1977 - ogłoszenie dokumentu "Karta 77"
      w Czechosłowacji



1978 - Jan Paweł II papieżem
   londyńskie wydanie "Opowiadań kołymskich"
      Warłama Szałamowa

      Nagroda Nobla dla Isaaca Bashevisa Singera
1979 - agresja Związku Radzieckiego
      na Afganistan




1980 - zwycięstwo Ronalda Reagana
      w wyborach prezydenckich w USA
      śmierć Jeana Paula Sartre'a







1981 - nieudany zamach na życie Jana Pawła II







1982 - śmierć Leonida Breżniewa
      Jurij Andropow I sekretarzem KPZR
      Nagroda Nobla dla Gabriela Garcii Marqueza
1983 - Nagroda Nobla dla Williama Goldinga





1984 - śmierć Jurija Andropowa
      Konstantin Czernienko I sekretarzem KPZR
      śmierć Michaiła Szołochowa, Irvina Shawa,
      Julio Cortazara i Trumana Capote'a
1985 - śmierć Konstantina Czernienki
      Michaił Gorbaczow I sekretarzem KPZR,
      początek "pieriestrojki"
      i "głasnosti" w ZSRR
1986 - śmierć Jeana Geneta





1989 - tzw. jesień narodów (przewroty w
      Czechosłowacji, Bułgarii, Rumunii i NRD)





1991 - wojna USA i wojsk
      sprzymierzonych z Irakiem
      nieudany pucz w Związku Radzieckim
      powodujący w konsekwencji rozpad ZSRR
      ogłoszenie niepodległości
      przez Słowenię i Chorwację
1939 - agresja Niemiec i Związku Radzieckiego
      na Polskę
      śmierć Józefa Czechowicza i Witkacego

1940 - powstanie niemieckich obozów
      koncentracyjnych w Polsce
      wymordowanie polskich więźniów w Katyniu
      "Alarm" Antoniego Słonimskiego
      pierwsze podziemne tomiki Czesława Miłosza
      i Krzysztofa Kamila Baczyńskiego

      śmierć Kazimierza Przerwy-Tetmajera
      i Wacława Berenta
1941 - amnestie dla Polaków więzionych w ZSRR
      śmierć Tadeusza Boya-Żeleńskiego
1942 - powstanie Armii Krajowej
      śmierć Brunona Schulza i Janusza Korczaka

1943 -  powstanie w getcie warszawskim
      "Bagnet na broń" Władysława Broniewskiego


1944 - bitwa o Monte Cassino
      powstanie PKWN
      powstanie warszawskie
      śmierć Tadeusza Gajcego, Krzysztofa
      Kamila Baczyńskiego, Karola Irzykowskiego i
      Juliusza Kadena-Bandrowskiego
      rozpoczęcie wydawania pisma "Odrodzenie"
      "Wspomnienie starobielskie" Józefa Czapskiego
1945 - rozpoczęcie wydawania "Kuźnicy"
      i "Tygodnika Powszechnego"
      "Ocalenie" Czesława Miłosza
      "Dymy nad Birkenau" Seweryny Szmaglewskiej
      I tom "Bitwy pod Monte Cassino"
      Melchiora Wańkowicza

      śmierć Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej
1946 - "Medaliony" Zofii Nałkowskiej
      "Jezioro Bodeńskie" Stanisława Dygata
      "Dwa teatry" Jerzego Szaniawskiego

1947 - sfałszowane wybory do sejmu
      zaczyna się ukazywać "Kultura" Jerzego Giedroycia
      "Niepokój" Tadeusza Różewicza
      "Bolesław Chrobry" Antoniego Gołubiewa

1948 - Stefan Wyszyński prymasem Polski
      powstanie PZPR
      "Popiół i diament" Jerzego Andrzejewskiego
      "Pożegnanie z Marią" Tadeusza Borowskiego


1949 - zjazd literatów w Szczecinie 
      (zadekretowanie socrealizmu)
      "Kwiaty polskie" Juliana Tuwima
      "Niemcy" Leona Kruczkowskiego
      "Słowo o Stalinie" Władysława Broniewskiego
      "Na nieludzkiej ziemi" Józefa Czapskiego

1950 - "Przy budowie" Tadeusza Konwickiego
      "Traktory zdobędą wiosnę" Witolda Zalewskiego


1951 - "Inny Świat" Gustawa Herlinga-Grudzińskiego
      śmierć Tadeusza Borowskiego

1952 - uchwalenie konstytucji PRL
      "Pamiątka z Celulozy" Igora Newerlego


1953 - aresztowanie prymasa Wyszyńskiego
      "Trans-Atlantyk" i "Ślub" Witolda Gombrowicza
      "Zniewolony umysł" Czesława Miłosza

      śmierć Kornela Makuszyńskiego, Konstantego
      Ildefonsa Gałczyńskiego i Juliana Tuwima
1954 - śmierć Leona Schillera i Zofii Nałkowskiej

1955 - "Poemat dla dorosłych" Adama Ważyka
      "Polska jesień" Jana Józefa Szczepańskiego
      "Zły" Leopolda Tyrmanda
      "Dolina Issy" Czesława Miłosza

1956 - śmierć Bolesława Bieruta
      krwawe stłumienie demonstracji w Poznaniu
      uwolnienie prymasa Wyszyńskiego
      tzw. "przełom październikowy"
      - Władysław Gomułka I sekretarzem PZPR
      "Obrazy rzeczy" Mirona Białoszewskiego
      "Struna światła" Zbigniewa Herberta
      "Ballada rycerska" Stanisława Grochowiaka
      "Anka" Władysława Broniewskiego
      "Pierwszy krok w chmurach" Marka Hłaski
      "Traktat poetycki" Czesława Miłosza

      śmierć Jana Lechonia
1957 - likwidacja "Po prostu"
      "Wołanie do Yeti" Wisławy Szymborskiej
      "Myśli nieuczesane" Stanisława Jerzego Leca
      "Ciemności kryją ziemię" Jerzego Andrzejewskiego
      "Matka Królów" Kazimierza Brandysa
      "Kolumbowie" Romana Bratnego
      "Dzienniki gwiazdowe" Stanisława Lema
      "Kontra" Józefa Mackiewicza
      "Szkice piórkiem" Andrzeja Bobkowskiego

      śmierć Leopolda Staffa, Andrzeja Bursy
      i Juliusza Kleinera
1958 - "Policja" Sławomira Mrożka
      "Rodzinna Europa" Czesława Miłosza

      powstaje Wrocławski Teatr Pantomimy



1960 - "Bramy raju" Jerzego Andrzejewskiego
      "Pornografia" Witolda Gombrowicza
      prapremiera "Kartoteki" Tadeusza Różewicza

1961 - "Studium przedmiotu" Zbigniewa Herberta
      "Solaris" Stanisława Lema


1962 - "Barbarzyńca w ogrodzie" Zbigniewa Herberta
      śmierć Władysława Broniewskiego
      i Leona Kruczkowskiego




1963 - "Sennik współczesny" Tadeusza Konwickiego
      śmierć Poli Gojawiczyńskiej i Gustawa Morcinka



1964 - "Bajki robotów" Stanisława Lema
      "Tango" Sławomira Mrożka
      "Chłopcy" Stanisława Grochowiaka
      "Brudne czyny" Marka Hłaski

1965 - orędzie biskupów polskich
      do biskupów niemieckich
      "Szekspir współczesny" Jana Kotta
      "Apokryf rodzinny" Hanny Malewskiej
      "Kosmos" Witolda Gombrowicza
      "Lewa wolna" Józefa Mackiewicza

      śmierć Marii Dąbrowskiej
1966 - obchody tysiąclecia chrztu Polski
      i Państwa Polskiego
      "Austeria" Juliana Stryjkowskiego
      "Piękni dwudziestoletni" Marka Hłaski
      "Operetka" Witolda Gombrowicza

      śmierć Jana Brzechwy i Stanisława Jerzego Leca
1967 - debiut poetycki Ewy Lipskiej
      "Czym jest klasycyzm"
      Jarosława Marka Rymkiewicza
      ukazują się "Dzienniki" Jana Lechonia

      śmierć Aleksandra Wata

1968 - tzw. "wypadki marcowe"
      debiut poetycki Stanisława Barańczaka
      "A jak królem, a jak katem będziesz"
      Tadeusza Nowaka
      "Gwiazda Piołun" Władysława Terleckiego
      "Rzecz listopadowa" Ernesta Brylla

      śmierć Zofii Kossak-Szczuckiej
1969 - debiut Rafała Wojaczka
      "Zwycięstwo" Henryka Grynberga

      śmierć Kazimierza Wierzyńskiego, Marka Hłaski,
      Witolda Gombrowicza, Tadeusza Peipera
1970 - krwawe stłumienie protestów na Wybrzeżu
      Edward Gierek I sekretarzem PZPR
      "Pamiętnik z powstania warszawskiego"
      Mirona Białoszewskiego
      "Dwie głowy ptaka" Władysława Terleckiego

      śmierć Jerzego Szaniawskiego i Pawła Jasienicy
1971 - "Siekierezada" Edwarda Stachury
      "Próby świadectwa" Jana Strzeleckiego

      śmierć Stanisława Vincenza i Rafała Wojaczka
1972 - "Jestem baba" Anny Świrszczyńskiej
      śmierć Mariana Hemara i Michała Choromańskiego
1973 - "Piosenki" Edwarda Stachury
      "Konopielka" Edwarda Redlińskiego
      "Ironia i harmonia" Stanisława Barańczaka
      "Zasypie wszystko, zawieje..."
      Włodzimierza Odojewskiego
      "Dziennik pisany nocą"
      Gustawa Herlinga-Grudzińskiego

1974 - "Pan Cogito" Zbigniewa Herberta
      "Kronika wypadków miłosnych"
      Tadeusza Konwickiego
      "Świat nie przedstawiony" Juliana Kornhausena
      i Adama Zagajewskiego
      "Sowa córka piekarza" Marka Hłaski
      "Ziemia Ulro" Czesława Miłosza

      śmierć Melchiora Wańkowicza
1975 - "Emigranci" Sławomira Mrożka
      "Przed nieznanym trybunałem"
      Jana Józefa Szczepańskiego
      "Gorączka romantyczna" Marii Janion

      śmierć Kazimierza Wyki i Kazimierza Moczarskiego
1976 - strajki i protesty robotnicze w Radomiu,
      Ursusie, Płocku i innych miastach
      powstanie Komitetu Obrony Robotników
      pośmiertne "Utwory zebrane" Rafała Wojaczka
      śmierć Juliana Krzyżanowskiego, Antoniego
      Słonimskiego i Stanisława Grochowiaka
1977 - powstanie tzw. "drugiego obiegu książkowego"
      zaczynają się ukazywać podziemne
      pisma "Zapis", "Puls", "Głos"
      "Kompleks polski" Tadeusza Konwickiego
      "Mój wiek" Aleksandra Wata

1978 - Jan Paweł II papieżem
      debiut poetycki Tomasza
      Jastruna ("Bez usprawiedliwienia")
      śmierć Stanisława Dygata i Jana Parandowskiego
1979 - pierwsza pielgrzymka Jana Pawła II do Polski
      podziemne wydanie "Miazgi"
      Jerzego Andrzejewskiego
      "Mała Apokalipsa" Tadeusza Konwickiego
      "Na czym polega socjalizm" Stefana Kisielewskiego

      śmierć Antoniego Gołubiewa i Edwarda Stachury
1980 - fala strajków w lipcu i sierpniu
      i powstanie "Solidarności"
      odsunięcie od władzy Edwarda Gierka i zastąpienie
      go przez Stanisława Kanię
      Nagroda Nobla dla Czesława Miłosza
      "Obłęd" Jerzego Krzysztonia
      debiut poetycki Jana Polkowskiego
      ("To nie jest poezja")

      śmierć Jarosława Iwaszkiewicza
      i Władysława Tatarkiewicza
1981 - śmierć prymasa Wyszyńskiego
      biskup Józef Glemp prymasem Polski
      Wojciech Jaruzelski I sekretarzem PZPR
      wprowadzenie stanu wojennego (13 XII)
      śmierć górników podczas pacyfikacji
      kopalni "Wujek"
      debiut poetycki Bronisława Maja
      ("Taka wolność")

1982 - "Raport o stanie wojennym"
      Marka Nowakowskiego

      śmierć Adama Ważyka
1983 - pokojowa Nagroda Nobla dla Lecha Wałęsy
      "Rozmowy polskie latem 1983"
      - Jarosława Marka Rymkiewicza
      "Raport z oblężonego miasta" Zbigniewa Herberta

      śmierć Mirona Białoszewskiego,
      Mieczysława Jastruna i Jalu Kurka
1984 - zamordowanie księdza Jerzego Popiełuszki
      "Kamień na kamieniu" Wiesława Myśliwskiego






1986 - "Początek" Andrzeja Szczypiorskiego
1987 - "Weiser Dawidek" Pawła Huelle
      "Bohiń" Tadeusza Konwickiego

      śmierć Romana Brandstaettera
1988 - wiosenna i letnia fala strajków,
      spotkanie Kiszczak - Wałęsa
1989 - obrady "okrągłego stołu"
      wybory do tzw. "sejmu kontraktowego"
      Tadeusz Mazowiecki premierem
      zmiany w konstytucji kończące istnienie PRL,
      a powołujące tzw. "Trzecią Rzeczpospolitą"
1990 - samorozwiązanie PZPR
      Lech Wałęsa prezydentem Polski
1991 - rozwiązanie Układu Warszawskiego i rozpoczęcie
      wyprowadzania wojsk radzieckich z Polski