+ Pokaż spis treści

Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych

Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych


Kalendarium:

  • 1773 - tzw. Herbatka Bostońska (Boston Tea Party)
  • 1775-1783 - wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych Ameryki
  • 4.07.1776 - uchwalenie Deklaracji Niepodległości (Declaration of Independence) - powstanie Stanów Zjednoczonych Ameryki
  • 3.09.1783 - Anglia uznaje niepodległość Stanów Zjednoczonych, koniec wojny o niepodległość
  • 17.09.1787 - uchwalenie Konstytucji Stanów Zjednoczonych


1.   W XVII i XVIII wieku powstały w Ameryce liczne kolonie angielskie. Około 1750 roku liczyły one około 1 200 000 mieszkańców: Anglików, Szkotów, Walijczyków i Irlandczyków oraz nielicznych Francuzów, Holendrów i Niemców.

2.   Osadnicy amerykańscy uznawali zwierzchność króla Anglii. Mówili, myśleli i modlili się jak Anglicy, nie chcieli wszakże, aby Londyn mieszał się do ich spraw.
Rządy w koloniach sprawowali gubernatorzy, ale do coraz większego znaczenia dochodziły kolonialne zgromadzenia prawodawcze, w których decyzje podejmowali przedstawiciele osadników. Wybory do nich były bardziej demokratyczne niż w Europie (poza Szwajcarią). Prawo głosu przysługiwało wszystkim dorosłym mężczyznom posiadającym ziemię. Ważną rolę odgrywały milicje, których znaczenie rosło w czasie walk z Indianami i Francuzami.

3.   W 1767 roku premier brytyjski nałożył cła na szkło, ołów, herbatę, papier i inne artykuły importowane przez kolonie. Koloniści zaczęli napadać na celników, rabować skonfiskowane towary, znieważać żołnierzy. W marcu 1770 roku doszło do masakry w Bostonie, gdzie podczas ulicznej manifestacji obrzuceni kamieniami żołnierze otworzyli ogień, zabijając kilka osób.
Rząd brytyjski w kwietniu 1770 roku wycofał wszystkie cła oprócz jednego - na herbatę. Utrzymanie tego cła było sprawą prestiżową - tak odbierali to zarówno mieszkańcy Anglii jak i Ameryki.
W 1773 roku parlament angielski uchwalił ustawę o herbacie. Gdy do Bostonu przypłynęły pierwsze okręty z herbatą uchwalono, że zostanie ona odesłana bez zapłacenia cła. Opór gubernatora sprawił, że bostończycy w nocy 16 grudnia 1773 roku, przebrani za Indian, wtargnęli na okręty i zatopili cały ładunek herbaty. Wypadki te przeszły do historii jako "bostońska herbatka" lub "bostońskie parzenie herbaty".
Sporadyczny i lokalny opór zaczął przybierać charakter ruchu ogólnonarodowego. Do prawników oraz rzemieślników i kupców dołączyli plantatorzy, a zwłaszcza zainteresowani osadnictwem na nowych terenach farmerzy.
W czerwcu 1774 roku zgromadzenie Massachiusetts wezwało wszystkie kolonie do wysłania delegacji na Kongres Kontynentalny, który zebrał się we wrześniu w Filadelfii. Koloniści szukali jeszcze kompromisu. Uchwalili deklarację wierności Koronie i zobowiązali się pokryć straty poniesione w wypadkach bostońskich.

Thomas Jefferson (fot. wikimedia)4.   W 1775 roku rozpoczęła się wojna domowa. Do 1778 roku głównym terenem działań stały się północne kolonie.
W 1776 roku zgromadzenia poszczególnych kolonii-stanów ogłaszały deklaracje niepodległości. W czerwcu Kongres Kontynentalny wyłonił komitet z Tomaszem Jeffersonem na czele, który przygotował projekt Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczonych Ameryki. Została ona przyjęta 4 lipca 1776 roku.

5.   Główne siły obu stron znajdowały się na Północy i tu rozegrał się pierwszy etap wojny, który jak określają historycy przesądził o jej losach.
W sierpniu 1776 roku Waszyngton poniósł porażkę pod Long Island i zagrożony okrążeniem oraz rozbiciem armii oddał Anglikom Nowy Jork. Wśród ciężkich porażek wycofywał się ku Pensylwanii.
Anglicy zdecydowali się zdecydował się na uderzenie na Filadelfię. Zdobyli ją, ale związali tutaj swoje główne siły, których zabrakło w kluczowej operacji północnej. 7 października 1777 roku kanadyjska armia generała Burgoyene'a została pokonana przez Amerykanów w okolicach Saratogi, i 17 października tamże skapitulowała.

6.   Podjęta za Oceanem walka o wolność cieszyła się dużą sympatią Europejczyków. Wśród przybyszów znajdowali się również Polacy: Tadeusz Kościuszko i Kazimierz Pułaski.
6 lutego 1778 roku podpisano przymierze francusko-amerykańskie, a w czerwcu rozpoczęły się walki floty francuskiej z brytyjską. Działania przeciwko Wielkiej Brytanii przedsięwzięto w Europie, Ameryce, Indiach i na Karaibach. Konieczność zaangażowania sił brytyjskich na tak różnych i rozległych teatrach wojny w zasadniczy sposób zmieniła położenie Amerykanów. Anglia utraciła panowanie na morzu i musiała odstąpić od blokady portów amerykańskich.

7.   W końcu 1778 roku Anglicy opanowali Savannah (stolica Georgii), wiosną 1780 Charleston (stolica Karoliny Południowej). Brytyjczycy zapuścili się w głąb Karoliny Południowej i Północnej.
Latem 1781 roku amerykańsko-francuskie siły podjęły operację lądowo-morską przeciwko Anglikom, którzy obozowali pod Yorktown, na wybrzeżu Wirginii. Osaczeni i atakowani przeważającymi siłami Brytyjczycy skapitulowali. Po tej kapitulacji działania wojenne ustały i Anglicy uznali się za pokonanych na północnoamerykańskim teatrze wojny.
Traktat pokojowy podpisano dopiero 3 września 1783 roku. Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych zakończyła się - w Ameryce 13 kolonii angielskich przekształciło się w niepodległe państwo.