+ Pokaż spis treści

Wojna Krymska


Wydarzenia Wiosny Ludów ominęły państwo carów. Rozbudowany system kontroli uniemożliwiał działalność polityczną i wystąpienia społeczeństwa. Rosjanie byli jednak zmęczeni brakiem reform i uciskiem, jakiemu byli poddawani. Aby ratować swój prestiż, car Mikołaj I zdecydował się na wojnę, która miałaby dostarczyć spekta-kularnego sukcesu. Za przeciwnika wybrano słabnące Imperium Osmańskie. Rosja tradycyjnie zabiegała o prze-jęcie kontroli nad cieśninami czarnomorskimi. Inspirowała także ruchy narodowe na Bałkanach, dążąc do opa-nowania tych obszarów.

W 1853 r. Turcja odrzuciła rosyjskie żądanie oddania duchownym prawosławnym opieki nad ośrodkami kultu w Ziemi Świętej. W Petersburgu uznano to za pretekst do rozpoczęcia zbrojnego konfliktu. W czerwcu carskie wojska wkroczyły do Mołdawii i Wołoszczyzny. Fiaskiem zakończyły się podjęte latem przez Anglię i Francję wysiłki na rzecz załagodzenia konfliktu. W październiku Turcja wypowiedziała Rosji wojnę. Jej początek nie był pomyślny dla wojsk sułtana. Jego flota rozbita została pod Synopą, a armie rosyjskie wkroczyły na Zakauka-zie i do Bułgarii. Oznaczało to poważne naruszenie równowagi sił na kontynencie. Zaniepokojona Austria, nie pomna na dług wdzięczności, zaciągnięty w czasie Wiosny Ludów na Węgrzech, zbrojnymi manifestacjami zmusiła Rosjan do wycofania się z Bałkanów. Anglia i Francja podpisały w marcu 1854 r. sojusz z Turcją i rozpoczęły nękanie przeciwnika.

Oblężenie Sewastopola, mal. Valentin Ramirez (fot. wikimedia)We wrześniu 1854 r. sojusznicy wylądowali na Krymie i rozpoczęli oblężenie Sewastopola. Wkrótce wśród aliantów znalazło się Królestwo Sardynii. Na początku 1855 r. zmarł Mikołaj I. We wrześniu 1855 r. Rosjanie opuścili bronioną od roku twierdzę. W marcu 1856 r. zawarty został pokój paryski. Utrzymana została pozycja Turcji na Bałkanach, otwarto drogę do utworzenia Rumunii, Rosja poniosła dotkliwą, prestiżową porażkę.

W tej sytuacji nowy imperator - Aleksander II - musiał podjąć reformy. Ich celem była odbudowa zaufania ze strony społeczeństwa i unowocześnienie imperium. W toku tzw. odwilży posewastopolskiej ogłoszono amnestię, uwłaszczono chłopów, zreorganizowano armię i wymiar sprawiedliwości, wprowadzono samorząd terytorialny, złagodzono cenzurę. Zmiany, nie naruszające podstaw samodzierżawia, rozbudziły oczekiwania przedstawicieli radykalnej inteligencji. W następnych latach organizacja "Ziemia i Wola", a później ruch narodnicki postulowa-ły dokonanie głębszych zmian w strukturze rosyjskiego imperium.
Drugim, obok odwilży posewastopolskiej, ważnym skutkiem wojny krymskiej były zmiany, jakie zaszły na scenie politycznej Europy. Królestwo Sardynii, biorąc udział w konferencji paryskiej, zyskało silną pozycję międzynarodową. Francja po odniesieniu zwycięstwa w wojnie, niczego konkretnego na tym nie zyskała. Poni-żona Rosja nie zamierzała zapomnieć braku lojalności Austrii. Te trzy okoliczności splotły się ze sobą, umożli-wiając dokonanie zjednoczenia Włoch, a potem także i Niemiec.