+ Pokaż spis treści

Wilgotność powietrza, chmury, zróżnicowanie opadów na Ziemi

Dolna część atmosfery ziemskiej - troposfera zawiera większą część (98%) ziemskiej objętości pary wodnej. (patrz rozdział "Budowa i uwarstwienie atmosfery").

Wilgotność powietrza to zawartość w nim pary wodnej.

Wilgotność określana jest za pomocą następujących wskaźników:

  • prężność pary wodnej - to ciśnienie pary wodnej, będące jednocześnie składową ciśnienia atmosferycznego
  • wilgotność względna - to stosunek aktualnej prężności pary wodnej w danej temperaturze do prężności maksymalnej, wyrażony w %.
  • wilgotność bezwzględna - masa pary wodnej zawarta w jednostce objętości powietrza, wyrażana w g/m3

Para wodna dostaje się do atmosfery dzięki parowaniu (patrz Geografia fizyczna ogólna, rozdz. "Krążenie wody w przyrodzie"):

  • z powierzchni wodnych (mórz, oceanów, rzek, jezior)
  • z powierzchni gleby
  • z powierzchni organizmów żywych (transpiracji)

Ilość pary wodnej w powietrzu zależy od:

  • temperatury powietrza
  • wysokości nad poziomem morza
  • szerokości geograficznej

Przejście pary wodnej w stan ciekły nazywamy kondensacją pary wodnej, natomiast bezpośrednie przejście pary wodnej w stan stały z pominięciem stanu ciekłego nazywamy sublimacją.



Skraplanie (kondensacja) pary wodnej zachodzi gdy:

  • powietrze osiąga stan nasycenia parą wodną (osiąga punkt rosy)
  • następuje spadek temperatury
  • w powietrzu licznie występują jądra kondensacji czyli drobne cząsteczki stałe zawieszone w powietrzu (pyłki roślin, pyły, bakterie, pleśń, kryształki lodu itp.)

W wyniku kondensacji pary wodnej powstają:

  1. chmury - zbiorowiska kropel wody i kryształków lodu zawieszone w powietrzu.

    Podział chmur ze względu na budowę:

    - jednorodne - zbudowane wyłącznie z kropel wody (wodne) lub kryształków lodu (lodowe)
    - niejednorodne (mieszane) - zbudowane zarówno z kropel wody jak i kryształków lodu

  2. mgły - chmury o podstawie przy powierzchni Ziemi.
  3. opady - produkty kondensacji pary wodnej, spadające na powierzchnię ziemi, unoszące się w powietrzu i osiadające na przedmiotach

Podział opadów atmosferycznych:

  • opady pionowe: deszcz, śnieg, grad, krupa
  • opady poziome (osady): rosa, szron, sadź, gołoledź

Na kuli ziemskiej możemy wyróżnić obszary:

  • o największych opadach - są to obszary równikowe (Nizina Amazonki, Kotlina Kongo, Archipelag Malajski), obszary południowej i południowo- wschodniej Azji, Zatoki Gwinejskiej i Ameryki Środkowej, obszary nadmorskie w niskich i średnich szerokościach geograficznych (Europa Zachodnia, Mozambik, Floryda) oraz obszary górskie
  • o najmniejszych opadach - są to obszary stref zwrotnikowych (rejony występowania największych pustyń: Sahara, Kalahari, Wieka Pustynia Wiktorii) i podzwrotnikowych (rejony występowania pustyń m.in.: Mohave, Takla Makan, Gobi) oraz obszary okołobiegunowe