+ Pokaż spis treści

Urbanizacja


Urbanizacja nie jest pojęciem jednoznacznym, może bowiem oznaczać:

  • wzrost liczby ludności zamieszkałej w miastach;
  • wzrost liczby miast;
  • rozwój osad wiejskich i przekształcanie się ich w miasta;
  • rozwój już istniejących miast;
  • wzrost udziału ludności zajmującej się zawodami pozarolniczymi;
  • upowszechnianie się miejskiego stylu życia.


Podobnie pojęcie miasta określa się za pomocą różnych kryteriów:

  • prawno-administracyjnych - uznanie osady za miasto przez organ prawny, tzn. uzyskanie praw miejskich;
  • fizjonomicznych - wyróżnienie miasta na podstawie cech zewnętrznych (zabudowa, architektura);
  • infrastrukturalnych - stopień rozwoju infrastruktury miejskiej (kanalizacja, sieć energetyczna, komunikacyjna);
  • ekonomicznych - struktura zatrudnienia, udział pracujących w poszczególnych działach gospodarki;
  • socjalnych - stopień upowszechnienia miejskiego stylu życia;
  • kulturalnych - koncentracja ośrodków kulturalno-oświatowych;
  • wielkościowych - liczba mieszkańców, powyżej której osadę uznaje się za miasto.

Miasta odgrywały ogromna rolę w życiu społeczeństw. Już w czasach starożytnych były ośrodkami władzy i rozwoju kultury (np. Ateny, Rzym). Jednak zdecydowany rozwój procesów urbanizacyjnych przyniosły dopiero dwa ostatnie stulecia. W XVIII wieku nie było jeszcze na Ziemi żadnego miasta liczącego ponad milion mieszkańców. W połowie XX wieku liczba miast milionowych zbliżyła się do 50, a w połowie lat 80-tych wynosiła prawie 150. Obecnie na świecie jest ponad 300 miast milionowych.


Największe miasta świata

Do końca okresu średniowiecza powstawanie miast miało najczęściej związek z rozwojem rolnictwa, istnieniem ważnych szlaków komunikacyjnych, położeniem na wybrzeżu morskim lub przy ujściu dużych rzek. Rozwój rzemiosła uruchomił procesy wymiany handlowej. Z czasem miasta zaczęły pełnić funkcje polityczne, komunikacyjne i kulturalne. W XIX wieku pojawiły się nowe czynniki miastotwórcze: przemysł, usługi, finanse. Powstawały nowe ośrodki miejskie, a obok już istniejących powstawały nowe dzielnice, np. Paryż, Moskwa. Znaczna liczba dziewiętnastowiecznych miast powstała na bazie przemysłu wydobywczego lub włókienniczego (np.