+ Pokaż spis treści

Typy rolnictwa i gospodarstw rolnych


Rozmieszczenie rolnictwa na świecie jest zależne od wielu czynników (patrz czynniki lokalizacji rolnictwa). Tylko piąta część lądowej powierzchni naszej planety ma dobre warunki do uprawy ziemi. Są to przede wszystkim tereny nizinne, o łagodnym, wilgotnym klimacie. Na trzeciej części powierzchni Ziemi występują przeciętne warunki do rozwoju rolnictwa. Są to obszary o dość dużych spadkach terenu, słabszych glebach, stosunkowo niskich temperaturach i niewielkich opadach. Na pozostałej lądowej części naszej planety (ponad połowa) warunki do uprawy są złe, gdyż obszary te są zbyt wilgotne lub zbyt suche, zbyt zimne lub górzyste.

Podstawą wyżywienia ludności na Ziemi jest produkcja roślinna i zwierzęca. Na świecie uprawia się około 1 500 gatunków roślin, z czego tylko 30 ma znaczenie w produkcji masowej. Ze względu na różne wykorzystanie poszczególnych roślin podzielono je na trzy grupy:

  • żywieniowe (alimentacyjne) - przeznaczone do spożycia przez ludzi, np. zboża (pszenica, ryż, kukurydza, jęczmień, żyto, odmiany prosa i owies), ziemniaki, soja, bataty;
  • pastewne - przeznaczone na karmę dla zwierząt, np. zboża, ziemniaki, soja;
  • przemysłowe - przetwarzane przez przemysł, np. buraki cukrowe, trzcina cukrowa, bawełna, rzepak, rzepik, len.

Chów zwierząt gospodarskich dostarcza wielu produktów spożywczych, zwłaszcza mięsa i tłuszczów, a także surowców dla przetwórstwa przemysłowego: wełny, skór, pierza kości, włosia, poroża. W niektórych rejonach zwierzęta są ważną siłą pociągową. Chów zwierząt obejmuje zaledwie kilkanaście gatunków zwierząt, z czego największe znaczenie ma chów bydła, owiec i trzody chlewnej oraz drobiu, znacznie mniejsze chów koni, osłów, mułów, bawołów, lam, jaków i reniferów.

Regiony rolnicze świata
EUROPA

Nizina Francuska

- gospodarstwa rolne wyspecjalizowane (średnia powierzchnia powyżej 30 ha); wysoki stopień mechanizacji i chemizacji; uprawa pszenicy, jęczmienia, buraków cukrowych, ziemniaków, rzepaku; hodowla bydła, trzody chlewnej i drobiu;

Nizina Niemiecka

- intensywne, towarowe rolnictwo o wysokim stopniu chemizacji i mechanizacji; uprawa pszenicy, jęczmienia, żyta, owsa, buraków cukrowych, rzepaku, roślin pastewnych, chmielu, tytoniu; warzywnictwo i sadownictwo; hodowla bydła, trzody chlewnej i drobiu;

Nizina Polska

- niewielkie gospodarstwa prywatne; uprawa pszenicy, żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, ziemniaków, buraków cukrowych, rzepaku, rzepiku, lnu, konopi, warzyw i owoców; hoduje się trzodę chlewną, bydło, drób i owce.

Nizina Węgierska

- uprawa kukurydzy, pszenicy, buraków cukrowych, słonecznika, warzyw (pomidory, papryka); dobrze rozwinięte sadownictwo (winorośl, jabłonie, morele, wiśnie); hodowla bydła i trzody chlewnej;

Nizina Rumuńska

- uprawa pszenicy, kukurydzy, słonecznika, buraków cukrowych, konopi, winorośli i owoców (jabłonie, śliwy); hodowla owiec, trzody chlewnej i bydła;

Nizina Padańska

- intensywne rolnictwo z przewagą dużych gospodarstw towarowych; uprawa pszenicy, kukurydzy, ryżu, winorośli, oliwek, drzew cytrusowych, roślin strączkowych i warzyw (głównie pomidorów); hodowla bydła, trzody chlewnej, owiec i drobiu;

Południowo-Zachodnia Rosja

- uprawa pszenicy, kukurydzy, żyta, owsa, buraków cukrowych, słoneczników, ziemniaków, lnu i warzyw; hodowla bydła, trzody chlewnej i owiec;

Wyżyna Starej Kastylii

- uprawa zbóż, oliwek, roślin cytrusowych, winorośli, ziemniaków, warzyw, trzciny cukrowej, bawełny i tytoniu; hodowla trzody chlewnej i owiec;

Rów Rodanu

- intensywna produkcja towarowa; uprawy: pszenicy, kukurydzy, słonecznika, winorośli, oliwek; hodowla bydła, trzody chlewnej i owiec;

Wyżyna Bawarska

- wysokotowarowe gospodarstwa rolne; uprawa pszenicy, jęczmienia, owsa, buraków cukrowych, roślin pastewnych, chmielu, tytoniu i winorośli; warzywnictwo i sadownictwo; hodowla bydła, trzody chlewnej, owiec i drobiu.


AFRYKA


Delta Nilu

- uprawa ryżu, kukurydzy, pszenicy, trzciny cukrowej, roślin strączkowych, bawełny, orzeszków ziemnych, drzew cytrusowych (pomarańcze, mandarynki), winorośli; niewielkie znaczenie hodowli (bydło używane jako siła pociągowa)

Północne wybrzeża kontynentu

- uprawa pszenicy, jęczmienia, owsa, roślin cytrusowych, oliwek, winorośli; hodowla bydła, owiec, kóz i wielbłądów;

Wybrzeże nad Zatoką Gwinejską

- uprawa jamu, manioku, batatów, prosa, sorga, kukurydzy, ryżu, palmy oleistej, kakaowca, kawowca, orzeszków ziemnych, bawełny, trzciny cukrowej, bananów; niewielkie znaczenie chowu bydła;

Dolina Zambezi

- uprawa kukurydzy, sorga, manioku, orzeszków ziemnych, trzciny cukrowej, bawełny, tytoniu, herbaty, agawy sizalowej;

Obszary przyjeziorne Wyżyny Wschodnioafrykańskiej

- uprawa kawy, herbaty, agawy sizalowej, zbóż, manioku, batatów, trzciny cukrowej; hodowla bydła, owiec, kóz, wielbłądów.


AZJA

Nizina Mezopotamii

- obszary o sztucznym nawadnianiu; uprawy: zbóż, plamy daktylowej, bawełny; hodowla owiec, bydła, kóz;

Północny Kazachstan

- uprawa zbóż, słonecznika, buraków cukrowych, bawełny, lnu, warzyw (melony i kawony); hodowla bydła, owiec, trzody chlewnej, koni i wielbłądów;

Nizina Gangesu

- rolnictwo tradycyjne; postępujący proces rozdrabniania gospodarstw; uprawa ryżu, pszenicy, prosa, roślin strączkowych, orzeszków ziemnych, trzciny cukrowej; plantacyjna uprawa herbaty, juty, bawełny; hodowla bydła wykorzystywanego jako siła pociągowa, ponadto chów kóz, owiec, wielbłądów i słoni;

Delta Mekongu

- prymitywne techniki uprawy ziemi; uprawa ryżu, kukurydzy, batatów, manioku, trzciny cukrowej, kauczukowca, bananów, ananasów; hodowla bydła, bawołów, trzody chlewnej;

Nizina Chińska

- uprawa ryżu, pszenicy, kukurydzy, soi, bawełny, orzeszków ziemnych, herbaty, tytoniu; hodowla trzody chlewnej; tradycyjna hodowla jedwabników;

Nizina Mandżurska

- uprawa pszenicy, ryżu, kukurydzy, jęczmienia, bawełny, soi; hodowla trzody chlewnej, bydła i owiec; tradycyjna hodowla jedwabników;

Wyspa Jawa

- uprawa ryżu, manioku, orzeszków ziemnych, herbaty, trzciny cukrowej, plamy kokosowej, kauczukowca, kakaowca; hodowla bydła


AMERYKA PÓŁNOCNA


Wielkie Równiny Prerii

- niskotrawiasty step z wielkimi specjalistycznymi gospodarstwami rolnymi (farmy zbożowe, hodowlane, pasterskie) o wysokim stopniu mechanizacji; rolnictwo ekstensywne; uprawa kukurydzy, pszenicy, jęczmienia, bawełny, soi; hodowla bydła, trzody chlewnej i owiec;

Niziny Centralne

- cechy rolnictwa podobne jak w przypadku Wielkich Równin Prerii; uprawa kukurydzy, pszenicy, jęczmienia, soi, sorga, bawełny tytoniu; hodowla bydła i trzody chlewnej.

Dolina Kalifornijska

- rolnictwo intensywne; sadownictwo i warzywnictwo; uprawa ryżu, pszenicy, bawełny; hodowla bydła (głownie mlecznego) i drobiu


AMERYKA POŁUDNIOWA


Pampa Argentyńska

- urodzajny step z wielkotowarową produkcją kukurydzy, pszenicy, słonecznika, soi; hodowla bydła i owiec;

Południowa część Doliny La Platy


- uprawa zbóż, trzciny cukrowej, bawełny, pomidorów, winorośli, cytrusów i herbaty paragwajskiej; hodowla trzody chlewnej, kóz i koni;

Południowo-wschodnia część Wyżyny Brazylijskiej

- plantacyjne uprawy kawowca, bawełny, trzciny cukrowej, kakaowca, kukurydzy, manioku, fasoli, agawy sizalowej, soi, pomarańczy, mandarynek, bananów; ekstensywna hodowla bydła mięsnego, trzody chlewnej, owiec i koni.


AUSTRALIA


Południowo-wschodnia cześć kontynentu

- dominacja chowu zwierząt nad uprawą roślin; uprawa pszenicy, kukurydzy, trzciny cukrowej, bawełny; plantacje drzew owocowych i cytrusowych, winnice; hodowla owiec; mleczny chów bydła.


Powierzchnia użytków rolnych na świecie nie powiększa się, lecz wraz ze wzrostem liczby ludności maleje (patrz ? wpływ gospodarki rolnej na środowisko). Część regionów wykorzystywanych rolniczo zajmowana jest przez budownictwo oraz infrastrukturę techniczną. Owszem, istnieją możliwości zagospodarowania nowych terenów, ale posiadają one gorsze warunki naturalne, a koszt ich zagospodarowania wymagałby dużych nakładów.