+ Pokaż spis treści

Szkoły i uniwersytety

Odrodzeniowa reforma szkolnictwa nie zerwała zupełnie z nauczaniem średniowiecznym: utrzymano podział sztuk wyzwolonych na trivium i quadrivium. Ale do programu nauczania włączono grekę, a łacinę kościelną zastąpiono językiem okresu cyceroniańskiego, odległym od ówczesnych realiów. Wbrew swym intencjom zatem przyczynili się humaniści do przekształcenia się łaciny w język martwy.

Renesans zrodził w Europie nowy typ szkolnictwa: szkoły o średnim lub wyższym poziomie, zwane gimnazjami, w których nauczano retoryki, poezji i języków klasycznych. Od XIV do XVII wieku przybywa w Europie uniwersytetów (Akademię Krakowską założono w roku 1364, a odnowiono w 1400), ale rosnąca ich liczba sprawia, że stają się coraz mniej międzynarodowe. Nowe idee humanistyczne przenikają do uniwersyteckich katedr z różną siłą: ośrodki o świetnej renomie ukształtowanej w średniowieczu, na przykład paryska Sorbona, opierają się im najdłużej.

W Polsce w XVI wieku szkoła parafialna istniała w co drugiej parafii. Słynęły protestanckie gimnazja w Toruniu, Gdańsku, Pińczowie. Swoje kolegia zakładali również sprowadzeni do Polski jezuici.