+ Pokaż spis treści

św. Bonawentura - pojęcia


Sentencje Piotra Lombarda - Piotr Lombard (biskup, magister sententiarum; ok. 1100 - 1160) w latach 1150 - 1152 napisał Sentencje. Całość składa się z czterech części i zawiera rozważania na temat podstawowych prawd religii chrześcijańskiej dotyczące Boga, świata, stworzenia aniołów i rodzaju ludzkiego, sakramentów, odkupienia i zmartwychwstania. Popularność Sentencjom (trwała ona do pocz. XVII wieku) zapewniły takie walory jak: systematyczny wykład, dydaktyzm, szacunek dla autorytetów, szczególnie Ojców Kościoła, liczne cytaty (m.in. z Augustyna) i tematy do dalszej analizy.


Awerroiści łacińscy
- nurt filozoficzny istniejący w drugiej połowie XIII wieku, któremu przewodzili Siger z Brabantu i Boecjusz z Dacji, znajdujący się w opozycji do dominującego, ortodoksyjnego nurtu scholastyki. Poglądy awerroistów łacińskich nawiązywały do interpretacji filozofii Arystotelesa danej przez arabskiego filozofa Awerroesa (1126 - 1198), myśliciela którego nazywano Komentatorem (w domyśle: filozofii Arystotelesa).


Egzemplaryzm
(łac. exemplaris - wzorczy). Pogląd głoszący, że Bóg stworzył świat na wzór idei tkwiących w jego umyśle (są mądrością Boga). Prawdziwe poznanie świata nie jest możliwe bez odniesienia rzeczy do ich wzorów, czyli Bożych idei, osiągalnych poprzez iluminację umysłu ludzkiego.


Rationes seminales
(łac.) czyli racje zarodkowe, czyli zarodki form Są to formy żywych istnień tkwiące wirtualnie w materii. Zgodnie z tą tezą cały rozwój świata materialnego to przekształcanie się zarodków w byty i bytów w zarodki.


Hylemorfizm
(z języka greckiego: hyle = materia, morphe = kształt). Pogląd stworzony przez Arystotelesa (384 - 322 p.n.e.) zgodnie z którym samodzielnie jedynie istnieją pojedyncze, konkretne rzeczy (tu na przykład: określony stół, pies, wierzba, człowiek itp.) złożone z dwóch składników: biernej materii (o charakterze przestrzennym) i aktywnej, kształtującej materię formy.


Compositum
(łac. compositio = składanie, układ). Konkretny byt jednostkowy, złożony z formy i materii (por. Hylemorfizm). Compositum humanum to człowiek złożony z formy (duszy) i z ciała (materii).


Iluminacja
(łac. iluminatio = oświecenie). W filozofii św. Augustyna (354 - 430 n.e.) nadprzyrodzone przekazywanie ludzkiej duszy światła przez Boga, dzięki czemu jest ona zdolna do oglądania bezpośrednio prawd.


Neoplatonizm
(gr. neos = nowy, platonizm = nurt filozoficzny zainicjowany przez Platona, 427 - 347 p.n.e.). Ostatni wielki system filozoficzny stworzony przez kulturę grecką w starożytności. Ufundowany został przez Plotyna (204 - 270 n.e.), autora dzieła p.t. Enneady (54 rozprawy ułożone w sześć dziewiątek, stąd nazwa: enneady = dziewiątki), jednego z najważniejszych tekstów filozofii starożytnej, jaki zachował się do naszych czasów. Jego myśl kontynuowali filozofowie w szkołach: aleksandryjsko-rzymskiej (Porfiriusz 232 - 304), syryjskiej (Jamblich III/IV w) i ateńskiej (Proklos 410 - 485). Plotyn uważał siebie jedynie za komentatora filozofii Platona, w rzeczywistości jednak, korzystając z różnych innych koncepcji (miedzy innymi Arystotelesa i Filona z Aleksandrii) stworzył oryginalną filozofię.