+ Pokaż spis treści

Strategie obrony

Autotomia

W biernejobroniejaszczurkistosująodrzucanieogona. Zjawisko to poleganatymżezaatakowanezwierzękurczygwałtowniespecjalnemięśnieokrężne i odłamuje fragment ogona. Odrzuconaczęśćczęstowijesięlubpodskakuje, co odwracauwagęnapastnikaoduciekającejjaszczurki. Wcześniejsądzono, zeogonodpadamiędzykręgami, tymczasembadaniadowiodły, że odłamanienastępuje w pobliżuśrodkakręgu, gdzieznajdujesięszczelinawypełnionatkankałączną.

Udawanie martwego

Heterodon zamieszkujący Amerykę Południową nie gruczołów jadowych, a słaby jad produkuje w śliniankach. Ponieważ nie stanowi on dostatecznej obrony przed drapieżnikami, toteż heterodon wypracował inne sposoby obrony. Na początek stara wydać się bardziej groźny. Najpierw ślimakowato zwinięty unosi przód ciała, rytmicznie kołysze się, nadyma szyję do podwójnej szerokości, uderza głową w kierunku napastnika i przeciągle syczy. Jeśli takie zachowanie nie przynosi skutku, przewraca się na grzbiet i otwiera paszczę udając nieżywego. Sztuczka ta wprowadza drapieżcę w osłupienie i często ratuje życie napadniętemu.

Ogon rozpadający się na części

Żółtopuzik bałkański (fot. wikimedia)
Żółtopuzik ma zdolność autotomicznego odrzucania ogona, by na nim skupić uwagę przeciwnika. Oderwany fragment rozpada się na kilka podskakujących sprężyście części, co wywiera silne wrażenie na napastniku. Do ofiar zbliża się bezszelestnie pełzając. W czasie ucieczki natomiast wykonuje gwałtowne skręty ciała, przystając co kilka metrów. Robi to tak hałaśliwie, jakby duży ssak przedzierał się przez gąszcz. Przeraża tym znajdującego się w pobliżu zwierzęta.

Rekord wystrzykiwania jadu na odległość

Aby zaskoczyć przeciwnika lub ofiarę kobra plująca przybiera pozycję zaczepną. Unosi przód ciała i spłaszcza szyję poprzez odchylenie na boki pierwszych 8 par żeber. W zębach jadowych ma skierowane do przodu otworki połączone z kanalikiem, do którego spływa trucizna. Pod wpływem nagłego skurczu mięśni okalających te gruczoły ich zawartość zostaje gwałtownie wypchnięta. Towarzyszy temu błyskawiczne pchnięcie głowy w kierunku natarcia. Rozpylony płyn trafia naodległość 3 metrów. Wniknięcie trucizny do oczu poraża wzrok, a nawet może spowodować trwałą ślepotę.

Pozorowanie dwóch głów

Scynk krótkoogonowy (fot. wikimedia)Scynk krótkoogonowy rozmiarem i kształtem ciała, a także ułożeniem zachodzących na siebie łusek przypomina powierzchnię szyszki jodłowej. Posiada krótki, gruby, szeroki u nasady, a zwężony przy końcu ogon imitujący pysk. W ogonie zwierzę magazynuje tłuszcz, z którego drogą chemicznych przekształceń uzyskuje wodę. W warunkach życia pustynnego ma to dla organizmu niebagatelne znaczenie. Wielkość i kształt ogona łudząco przypomina głowę scynka, co w razie ataku wroga daje szansę ocalenia życia.

Upodobnienie do otoczenia

Matamata to południowoamerykański gad zamieszkujący wody śródlądowe. Wyjęty z wody przypomina półmetrowy liść. W toni wodnej zaś pośród roślinności wodnej czy na mulistym dnie sprawia wrażenie butwiejących roślin. Doskonałość kamuflażu uzupełniają postrzępione skórne frędzelki wyrastające z głowy, szyi oraz nóg.