+ Pokaż spis treści

Stanisław August Poniatowski

Stanisław August Poniatowski
(1764-1795)



Ostatni król Polski. Wybrany dzięki poparciu carycy Katarzyny II, związany ze stronnictwem Czartoryskich. Wbrew nadziejom Katarzyny okazał się początkowo władcą energicznym, prącym do reform i naprawy Rzeczpospolitej. Jego samodzielność została przyhamowana intrygami rosyjskimi, a kres nadziejom przyniosła konfederacja barska (1768-1772) i pierwszy rozbiór polski (1772). Paradoksalnie sejm rozbiorowy (1773-1775) przyniósł zmiany, które usprawniły działanie państwa (Rada Nieustająca, Komisja Edukacji Narodowej). Lata marazmu politycznego wypełniały za to królowi działania na polu kultury. Sytuacja zmienia się dopiero pod koniec lat osiemdziesiątych. Do głosu w życiu politycznym dochodzi obóz patriotyczny. Zmienia się tez sytuacja międzynarodowa. W roku 1788 rozpoczyna obrady Sejm Wielki. Odrodzenie polityczne Rzeczpospolitej zaowocowało pierwszą w Europie ustawą konstytucyjną (Konstytucja 3 maja 1791). Istotną rolę w przygotowaniu i przeprowadzeniu reform odegrał król. Zmiany w Polsce w najwyższym stopniu zaniepokoiły mocarstwa rozbiorowe. Dzieła Konstytucji nie dało się obronić. Wojna w obronie Konstytucji, choć bohaterska, była przegrana. Nastąpiły rządy Konfederacji Targowickiej i drugi rozbiór Polski (1793). Ostatnią próbą ratowania niepodległości było Powstanie Kościuszkowskie (1794). Klęska powstania przypieczętowała los Rzeczpospolitej (trzeci rozbiór Polski 1795). Stanisław August abdykuje. Umiera w Petersburgu 12-02-1798 roku. Postać ostatniego króla Polski budzi do dziś wiele kontrowersji. Dla jednych zręczny, rozsądny polityk, mecenas sztuki i patriota. Dla innych człowiek słaby, uległy carycy Katarzynie, wręcz zdrajca. Spór o Stanisława Augusta chyba nigdy nie zostanie rozstrzygnięty.