+ Pokaż spis treści

Spójnik


Spójniki są to wyrazy nieodmienne, które służą do łączenia wyrazów w zdaniu w stosunku współrzędnym oraz zdań składowych w zdaniu złożonym w stosunku współrzędnym lub podrzędnym. Taka definicja wygląda na strasznie skomplikowaną, ale przykłady powinny pomóc ci ją zrozumieć.

Zacznijmy od łączenia samodzielnych wyrazów w zdaniu w stosunku współrzędnym:

Gniezno i Kraków to dawne stolice Polski.
Dzień zapowiadał się pogodny, ale chłodny.


Spójniki i, ale mogą też łączyć całe zdania w stosunku współrzędnym:

Usiadłem przy stoliku i zamówiłem lody.
Dzień zapowiadał się pogodny, ale obawialiśmy się chłodu.


Istnieją też spójniki, których zadaniem jest łączenie zdań w stosunku podrzędnym:

Dowiedziałem się, że nie będzie dziś matematyki.
Nie odrobiłem pracy domowej, bo zgubiłem podręcznik.


Spójniki współrzędne ze względu na różne stosunki treści łączonych przez nie wyrazów lub zdań dzielimy na:
      • łączne: i, oraz;
      • przeciwstawne: ale, lecz, zaś;
      • rozłączne: albo, lub, czy;
      • wynikowe: więc, toteż, zatem

Spójniki podrzędne pełnią funkcję podobną do przyimka w zdaniu pojedynczym, wyrażają stosunki czasowe, przyczynowe celowe itd. Do najczęściej używanych spójników podrzędnych należą: że, bo, gdy, aby, jeżeli, jeśli, bowiem, gdyż, ponieważ.