Słowniczek pojęć biologicznych


ADSORBCJA 
- pierwsza faza w cyklu rozwojowym wirusa, polegająca na przyłączeniu się wirusa do błony atakowanej komórki.

 

AUTONOMICZNY UKŁAD NERWOWY - wegetatywny układ nerwowy, część układu nerwowego, kontrolująca procesy niezależne od woli takie jak np. oddychanie, trawienie, praca serca. Autonomiczny układ nerwowy dzieli się na dwa, antagonistyczne układy - współczulny ( sympatyczny) i przywspółczulny (parasympatyczny). Kiedy jeden z nich działa hamująco, drugi przyspiesza dany proces, dzięki temu w organizmie utrzymywana jest dynamiczna równowaga (homeostaza).

 

BAKTERIOFAG - wirus atakujący bakterie. Kwasem nukleinowym bakteriofagów jest DNA lub RNA. Kapsyd bakteriofaga zawierający DNA ma charakterystyczny, bryłowo - spiralny kształt.

 

CENTRIOLA - dwa pęczki, prostopadle do siebie ustawionych krótkich włókien białkowych (w jednym pęczku jest dziewięć tripletów włókien zbudowanych z białka tubuliny); występują podwójnie w komórkach zwierzęcych, komórkach niektórych glonów i grzybów; organizują wrzeciono podziałowe w czasie kariokinezy, tworzą ciała podstawowe wici i rzęsek (kinetosomy).

 

CENTROMER (= przewężenie pierwotne) - miejsce połączenia się dwóch chromatyd w chromosomie, tu podczas kariokinezy przyłączają się włókna wrzeciona podziałowego.

 

CHROMATYDA - "połówka" chromosomu, na chromosom składają się dwie chromatydy, jedna z nich jest matrycą, druga zaś, powstałą w czasie replikacji w fazie S interfazy, jej dokładną kopią.

 

CHROMATYNA - postać informacji genetycznej w inerfazie, DNA nawinięte na rdzenie histonowe.

 

CHROMOSOM - postać informacji genetycznej, uwidaczniająca się podczas podziału jądra; chromosom. zbudowany jest z chromatyny (DNA połączone z białkami histonowymi). Przed replikacją (powielenie DNA) chromosom składa się z jednej, dwuniciowej cząsteczki DNA, czyli z jednej chromatydy. Po replikacji chromosom składa się z dwóch dwuniciowych cząsteczek DNA (z dwóch chromatyd) połączonych w miejscu nazywanym centromerem.

 

CHROMOSOMÓW LICZBA (= garnitur chromosomowy) - charakterystyczna dla danego gatunku liczba pojedynczych chromosomów w komórce.

 

CYTOKINETYCZNE WRZECIONO (= fragmoplast) - beczułkowata struktura utworzona z mikrotubul biorąca udział w cytokinezie komórek roślinnych, na jej równiku odtwarza się ściana komórkowa.

 

CYTOKINEZA - podział cytoplazmy w czasie podziału komórki.

 

DIPLOIDALNA LICZBA CHROMOSOMÓW - podwójna (2n) liczba chromosomów, charakterystyczna dla komórek somatycznych większości organizmów rozmnażających się płciowo; chromosomy tworzą homologiczne względem siebie pary.

 

EKLIPSA - faza utajona, faza w cyklu rozwojowym wirusa. W tej fazie nie wykrywa się kompletnych cząsteczek wirusa w zakażonej komórce. Zachodzi replikacja (powielenie) kwasu nukleinowego wirusa oraz synteza wirusowych białek. Powstają białka tworzące kapsyd wirusa. Wirus wykorzystuje komórkowe enzymy (katalizatory) do przeprowadzenia wyżej wymienionych procesów.

 

ELUCJA - uwolnienie potomnych wirusów z komórki, ostatnia faza w cyklu litycznym wirusa. Wirusy namnożone w komórce opuszczają ją, często zabierając ze sobą fragmenty błony komórkowej. Prowadzi to do rozpadu, czyli lizy komórki.

 

ENZYM - biokatalizator, katalizator obecny w żywym organizmie. Związek chemiczny umożliwiający zajście danej reakcji chemicznej, sam nie ulega przemianom. Enzymy są białkami, najczęściej złożonymi; mają skomplikowaną

budowę przestrzenną.

 

GEN - odcinek DNA (lub u niektórych wirusów RNA) zawierający zakodowane informacje, które umożliwiają komórce syntezę białka. Jeden gen koduje jeden łańcuch polipeptydowy. Gen zawiera sekwencję kodującą -"przepis" na konkretny polipeptyd oraz sekwencje związane z ekspresją genu, czyli procesem powstawania tego plipeptydu. Sekwencja kodująca jest to fragment cząsteczki DNA, gdzie kolejność ułożenia nukleotydów (monomery budujące DNA) odpowiada kolejności ułożenia aminokwasów (monomery budujące białko).

 

GENERATYWNA KOMÓRKA (= gameta) - komórka służąca do rozmnażania płciowego, może opuszczać ciało.

Dodaj do swoich materiałów
Morze możliwości
na edukator.pl
Narzędzia, zasoby, komunikacja, współpraca. Zarejestruj się. Twórz, gromadź zasoby i dziel się nimi.
Morze możliwości na edukator.pl