+ Pokaż spis treści

Słowianie

Słowianie


  1. Światowid ze ZbruczaSłowianie w czasie migracji w I tysiącleciu n.e. opanowali dorzecze Dniepru, oprócz wybrzeży Morza Czarnego, dorzecze górnej Wołgi oraz znaczną część Półwyspu Bałkańskiego. Na przełomie V i VI w. dotarli na ziemie pomiędzy Wisłą a Wartą, a następnie nie między Odrą i Łabą.
    Słowianie podzielili się na trzy grupy:

    • zachodnich
    • wschodnich
    • południowych

  2. Podstawowym zajęciem Słowian było rolnictwo. Uprawiali proso, żyto, pszenicę, jęczmień oraz rzepę i kapustę. Pola pozyskiwali poprzez karczowanie i wypalanie lasów. Hodowali bydło, owce, świnie. Dietę uzupełniali zbieractwem i łowiectwem oraz bartnictwem. Niezbędne naczynia, narzędzia i broń wykonywali głównie we własnym zakresie. Surowce oraz doskonalszą broń kupowali od wędrujących kupców.

  3. Podstawową jednostką społeczną była duża rodzina. Składała się ona z rodziców, synów z żonami i dziećmi, dalszych krewnych. Grupy rodzin tworzyły wspólnotę terytorialną, którą na ziemiach polskich nazywano opolem. Wspólnoty te łączyły się w większe organizacje plemienne.
    Decyzje podejmował wiec - zgromadzenie wszystkich wolnych mężczyzn z plemienia.
    Pomiędzy sąsiadującymi ze sobą plemionami utrwalały się więzi , które doprowadzały do tworzenia tzw. wielkich plemion. Były one najczęściej oddzielone od innych przeszkodami naturalnymi, takimi jak puszcze, góry bagniste doliny rzek. Wielkie plemiona przekształcały się z czasem w państwa plemienne, o schierarchizowanej strukturze władzy, skupionej najczęściej w rękach jednego rodu. Na ziemiach polskich przykładami państw plemiennych były państwa Wiślan i Polan.

  4. Rodziny u Słowian łączył kult przodków oraz duchów domowych. Mogły one pomagać lub "obrażone" szkodzić. Czczono również bóstwa plemienne, którym przypisywano panowanie nad siłami przyrody. Niektóre z bóstw nabrały charakteru ponadregionalnego. Należał do nich pan niebios, świata, bóg pioruna, błyskawicy i grzmotu - Perun (Perkun). Jego wcieleniem był m.in. Światowit - najbardziej znana świątynia Światowida znajdowała się w Arkonie, na wyspie Rugii na Morzu Bałtyckim.
    Bogiem magii, przysięgi i zaświatów był Trzygłów zwany również Trojanem, Welesem czy Wołosem. Jego świątynie znajdowały się m.in. w Szczecinie i na wyspie Wolin.
    Do naczelnych bóstw słowiańskich zaliczyć możemy, również te, które łączono z ogniem: Swaroga - Swarożyca - Radogosta. Najprawdopodobniej jedną z najważniejszych sfer opieki bóstw ognia była wojna i walka.

  5. Najstarszym udokumentowanym państwem słowiańskim było tzw. "państwo Samona", które powstało w latach 622-25. Rozciągało się na obszarze zamieszkałym przez Morawian, Czechów, Słowaków i Serbołużyczan. Istniało jednak tylko około 40 lat najprawdopodobniej obejmując okres życia Samona i bezpośrednich jego następców.

  6. W połowie VIII wieku na tereny zamieszkał przez Słowian Południowych wkroczyli Bułgarzy. Utworzyli państwo wzorując się na organizacji bizantyjskiej. Z czasem Bułgarzy całkowicie zatracili własny język przejmując słowiański. Bułgaria w 865 r. przyjęła od Bizancjum chrzest.

  7. Cyryl (Konstantyn) i Metody, mal. Jan Matejko (fot. wikimedia)W I połowie IX wieku powstało tzw. Państwo Wielkomorawskie ze stolicą w Welehradzie. Do końca IX wieku rozszerzyło ono swoje terytorium podbijając Panonię, Czechy, Śląsk oraz państwo Wiślan. Rozpadło się na początku X wieku w wyniku najazdu Węgrów.
    Dzięki działalności misjonarzy Konstantego i Metodego w 865 roku Wielkie Morawy przyjęły chrzest od Bizancjum. Przetłumaczyli oni na język słowiański Pismo Święte i księgi liturgiczne - dostosowali alfabet grecki do języka słowiańskiego (tzw. gładolica, później jeden z uczniów Konstantego stworzył nowy, doskonalszy alfabet - cyrlicę), nabożeństwa odprawiano w tzw. języku starocerkiewnosłowiańskim.

  8. Dzięki upadkowi państwa Wielkomorawskiego w I połowie X wieku powstało państwo czeskie. W 962 roku uznało ono zwierzchność królów niemieckich, stając się krajem lennym, zachowującym wewnętrzną samodzielność. W połowie X wieku rządzący Czechami Przemyślidzi rozszerzyli terytorium państwa na Morawy, Śląsk i ziemię Wiślan.

  9. W wyniku połączenia Kijowa i Nowogrodu, pod koniec IX wieku, powstało państwo ruskie. Książęta kijowscy pochodzenie swoje wywodzili od legendarnego Ruryka, wodza napadających na tereny Rusi Wikingów. Przez państwo ruskie przebiegał łączący Bałtyk z Morzem Czarnym ważny szlak handlowy. Ożywione kontakty z Bizancjum zaowocowały również przyjęciem w 988 roku chrztu.