+ Pokaż spis treści

Rzeźbotwórcza działalność wiatru

Rzeźbotwórcza działalność wiatru

 

Wiatr to poziomy ruch powietrza. Jest zjawiskiem powszechnym na kuli ziemskiej, zarówno na oceanach gdzie tworzy fale i prądy , jak i na lądach, gdzie tworzy charakterystyczne formy eoliczne. Podobnie jak inne czynniki zewnętrzne (np. woda, lodowce) wiatr niszczy, transportuje i buduje.


Erozyjna (niszcząca) działalność wiatru


Niszczenie skał przez wiatr może zachodzić na drodze : deflacji i korazji

Deflacja - to erozja eoliczna polegająca na wywiewaniu, wynoszeniu materiału przez wiatr. Drobne ziarna takie jak pył są unoszone (wywiewane), zaś ziarna grubsze (piasek, żwir) wykonują skoki lub toczą się i ślizgają.

Ostaniec deflacyjnyFormami powstałymi w wyniku deflacji są:
 

  • rynny (misy) deflacyjne czyli zagłębienia powstałe w wyniku deflacji
  • ostańce deflacyjne  
  • bruk deflacyjny zbudowany z grubych okruchów po wywianiu piasku

Korazja - to mechaniczna erozja eoliczna, która polega na modelowaniu powierzchni skał przez uderzanie ziarnami przenoszonymi przez wiatr.

Formami powstałymi w wyniku korazji są:
 

  • graniaki - głazy o ściętych i wypolerowanych powierzchniach
  • nisze (misy) korazyjne
  • grzyby skalne
  • ostańce korazyjne
  • żebra korazyjne (jardangi)


Akumulacyjna (budująca) działalność wiatru


Wiatry osadzają przenoszony materiał skalny, tworząc z niego różne formy akumulacyjne.

Wynikiem budującej działalności wiatru są:
 

  • wydmy - wzniesienia piaszczyste na pustyniach i wybrzeżach morskich; przybierają one zazwyczaj kształty barchanów, wydm parabolicznych, wydm podłużnych i poprzecznych
  • draa - długie wały, powstałe prawdopodobnie z połączenia wydm piaszczystych przez wiatry operujące na przedpolach lądolodów
  • pokrywy lessowe - powstają na skutek akumulacji pyłów przenoszonych przez wiatr na znaczne odległości
  • zmarszczki eoliczne (ripple - marki) - powstają na skutek unieruchomienia nawianego materiału na wilgotnym podłożu

Największą działalność wiatru obserwuje się na pustyniach.

Możemy wyróżnić następujące rodzaje pustyń:
 

  • erg - pustynia piaszczysta
  • serir - pustynia żwirowa
  • hamada - pustynia kamienista (skalista)
  • takyr - pustynia ilasta