+ Pokaż spis treści

Rywalizacja mocarstw w Azji


Ogromny potencjał gospodarczy i ludnościowy Azji czynił z niej przedmiot pożądania wszystkich liczących się potęg świata. Posiadanie Indii umożliwiało Brytyjczykom rozszerzanie swych wpływów na inne terytoria. W ciągu XIX wieku Anglicy opanowali Birmę, Półwysep Malajski, północną część Borneo. Na południowym Pacyfiku Wielka Brytania posiadała (jako dominia) Australię i Nową Zelandię. W Azji Południowo-Wschodniej, obok brytyjskich, krzyżowały się wpływy francuskie (Indochiny) i holenderskie (tzw. Indie Wschodnie - dzisiejsza Indonezja). W 1898 r., po wojnie z Hiszpanią, Stany Zjednoczone uzyskały Filipiny.

W zachodniej i środkowej Azji ekspansja Rosji przyniosła zdobycie Armenii, Turkiestanu i Kazachstanu. Wielkimi ofiarami okupiony został trwający kilkadziesiąt lat podbój Kaukazu. Rosja konkurowała z Anglią o wpływy w Persji i Afganistanie. Na Dalekim Wschodzie opanowano ujście Amuru, gdzie założono port Władywostok. Kolonizację Ameryki północnej przez Rosjan przerwało sprzedanie w 1867 r. Alaski Stanom Zjednoczonym. Aktywność Rosji nad Oceanem Spokojnym doprowadziła do wybuchu wojny rosyjsko-japońskiej w latach 1904-1905.
Cesarstwo Niemieckie próbowało obejmować swymi wpływami Imperium Osmańskie (kolej Berlin - Bagdad), a także kraje Dalekiego Wschodu (doradcy wojskowi w Japonii, tłumienie powstania bokserów w Chinach, posiadłości na Nowej Gwinei). Zagrażało to zwłaszcza pozycji Anglii.

Konflikty kolonialne w Azji dzielące Wielką Brytanię i Francję oraz Wielką Brytanię i Rosję zostały rozwiązane na drodze dyplomatycznej w czasie tworzenia systemu Trójporozumienia. Ekspansjonizm niemiecki w Azji stał się natomiast jedną z przyczyn dwubiegunowego podziału świata i wybuchu wojny światowej.