+ Pokaż spis treści

Rozrywki

Rozrywki


Jednym z efektów postępującej chrystianizacji mas ludowych było ustalenie się niedzieli jako dnia wolnego od pracy fizycznej. Co prawda niedzielę należało poświęcić na służbę Bożą, lecz praktycznie spędzano w kościele ledwie parę godzin. Resztę dnia można było przeznaczyć na odpoczynek i zabawę. Zarówno w miastach, jak i na wsi najpopularniejszą rozrywką stało się uczęszczanie do karczmy. Koncentrowało się w niej życie towarzyskie lokalnej społeczności. Tu omawiano interesy, urządzano różne uroczystości osobiste, a na wsi również zwoływano sądy. Przede wszystkim jednak pito piwo, tańczono, grano w kości i inne gry hazardowe. Taki sposób spędzania czasu wolnego spotykał się z krytyką kościelnych moralistów, ale kler parafialny zwykle podzielał upodobanie ludu.


Powszechną rozrywką był taniec. Tańczono jednak nie tylko dla zabawy. Wciąż wykorzystywano taniec jako praktykę magiczną, wciąż również występował on w niektórych obrzędach kościelnych (zakazy tańczenia w kościele zaczęto dopiero wydawać w XIII wieku, lecz trzeba było je powtarzać jeszcze i w XVI wieku). Wyrażanie uczuć tańcem miało znacznie szerszy zakres niż obecnie. Na przykład w 1267 roku wierni tańcząc uczcili konsekrację Pawła z Przemankowa na biskupa krakowskiego. Trudno jest jednak odtworzyć, jak wyglądał ówczesny taniec. Zapewne był to rodzaj korowodu tańczących do rytmu podawanego przez jakiś instrument muzyczny, śpiew lub klaskanie. Tańczono także w kołach, zdarzały się popisy indywidualne - na przykład znane z obrzędów sobótkowych skoki przez ogień.


Wszystkie warstwy społeczne ceniły sobie biesiadowanie. W średniowieczu jedzenie do syta było oznaką pomyślności i najbardziej cenionym sposobem odpoczynku. O ile jednak w środowisku chłopskim i mieszczańskim uczty organizowano tylko przy okazji szczególnie uroczystych świąt lub obrzędów, to wśród elit biesiady były stałym elementem życia społecznego.


Wraz z pojawianiem się na ziemiach polskich obyczaju rycerskiego pojawiły się rozrywki typowo rycerskie, np. walki turniejowe. Dobrego rycerza cechować powinna była również umiejętność gry w szachy, opanowała ją jednak tylko ścisła elita. Ulubioną rozrywką warstwy rycerskiej pozostawało wciąż myślistwo. Polowanie było okazją do sprawdzenia swojej sprawności fizycznej, sposobem ćwiczenia w przerwie między wyprawami wojennymi. Jednocześnie spełniało ważną role ekonomiczną jako źródło zaopatrzenia w mięso.