+ Pokaż spis treści

Rolnicy

Rolnicy


1.   Około 10 tysięcy lat temu na Bliskim Wschodzie i 8 tysięcy w Europie człowiek sam zaczął produkować żywność, uprawiając rośliny i hodując zwierzęta.
Przyroda obdarzała ludzi wieloma gatunkami zbóż oraz innymi jadalnymi roślinami. W stanie dzikim żyły owce, kozy, świnie i bydło.
Zwierzęta początkowo trzymano w zagrodzie i zabijano w razie potrzeby otrzymując mięso i skóry. Z czasem człowiek nauczył się je doić aby otrzymać mleko, strzyc aby uzyskać wełnę, a także wykorzystywać jako siłę pociągową lub do noszenia ciężarów. Do oswojonych zwierząt dołączył również pies i koń.

2.   Hodowca, a zwłaszcza rolnik potrzebował stałego miejsca zamieszkania. Zmiana trybu życia z koczowniczego na osiadły nastąpiła w neolicie, a ponieważ miała dalekosiężne skutki nazywamy ją "neolityczną rewolucją".
Wraz z nową organizacją życia społecznego i gospodarczego pojawiły się ważne "innowacje technologiczne": naczynia ceramiczne oraz tkactwo.
Ceramika pozwalała na przechowywanie zapasów żywności i gotowanie gorących posiłków. W pożywieniu ludzi pojawiały się wywary zbożowe, zupy z jarzyn i chleb (placki - podpłomyki). Naczynia z wypalanej gliny można było stawiać bezpośrednio na ogniu - ten sposób zastąpił gotowanie techniką gorących kamieni wrzucanych do naczynia ze skóry. Dietę uzupełniały produkty pochodzące ze zbieractwa, myślistwa i rybołówstwa, ale podstawę pożywienia stanowiła żywność "wyprodukowana".
Włókna tkane z lnu i wełny umożliwiały wytwarzanie bardziej różnorodnej odzieży.

3.   Mając zapasy żywności grupa mogła zwiększyć swoją liczebność. Nie musiała wędrować. Ponieważ uprawa roli dostarczała żywności w określonych porach roku, konieczne było jej przechowywanie. Od zapasów w postaci płodów rolnych lub stad zwierząt hodowlanych zależał byt osadników. Jednocześnie mogły stawać się one przyczyną napaści i grabieży.
Wzrost liczby ludzi mieszkających w osadzie sprawiał, że grupy nie stanowiła jedna rodzina, ale kilka tworzących ród, a nawet plemię, czyli zrzeszenie rodów.

4.   Rozwijał się handel. Surowce, narzędzia z najbardziej cenionych odmian skał oraz niektóre ozdoby, docierały do osad oddalonych o kilkaset kilometrów od złóż czy miejsc wytworzenia.

5.   Powstawały coraz większe osady. Wznoszono w nich stałe domy ze specjalnie przygotowanych do tego materiałów (m.in. glinianych cegieł). Zaczęto w nich wyodrębniać izby o różnym przeznaczeniu. Niektóre osady otaczano potężnymi fortyfikacjami. W ten sposób zaczęły powstawać skupiska o charakterze miejskim. Rozwijało się w nich rzemiosło (garncarstwo, plecionkarstwo, tkactwo, obróbka kamieni, kości rogu i pierwsze próby obróbki miedzi) i wymiana handlowa.

6.   Zmianom ekonomicznym towarzyszył rozwój religii. Zaczęto budować świątynie. Podstawowe znaczenie miał kult bóstw płodności i urodzaju. Istotną rolę odgrywał również kult przodków.
Najstarszą znaną osadą obronną na świecie było Jerycho w Palestynie (8350 - 7400 r. p.n.e.). Obejmowało obszar ok. 4 ha w żyznej oazie nad rzeką Jordan. Otoczone było grubym na 3 m murem o wysokości 5 m z kilkoma wieżami o wysokości do 9 m oraz fosą. Domy o owalnym kształcie zbudowano z suszonych cegieł.