+ Pokaż spis treści

Rok 1846 na Ziemiach Polskich


Rzeź galicyjska, mal. Jan Lewicki (fot. wikimedia)Policje pruska i austriacka dowiedziały się o organizowanym przez emisariuszy Towarzystwa Demokratycznego Polskiego spisku i aresztowały wielu jego uczestników. Galicja stała się widownią sprowokowanej przez administrację masakry ziemiaństwa, dokonanej rękami polskich chłopów (rabacja Jakuba Szeli). Mimo to, niektórzy spiskowcy podjęli w lutym 1846 r. (Tarnów, Siedlce, Poznań) próby wzniecenia walk. Wszędzie jednak fatalnie przygotowana akcja załamała się. Nieco dłużej trwały wystąpienia w Krakowie.

Powstanie Krakowskie

22 lutego w Krakowie powstał Rząd Narodowy Rzeczypospolitej Polskiej, który ogłosił "Manifest do Narodu Polskiego", wzorowany na Wielkim Manifeście TDP. Wokół miasta utarczki z Austriakami toczyły szczupłe siły powstańcze. Na Podhalu do walki wystąpiła grupa górali (powstanie chochołowskie). Tymczasem przywódcy ruchu spierali się o władzę. Po usunięciu z rządu radykalnych działaczy, dyktatorem został Jan Tyssowski. Jego sekretarz, Edward Dembowski, szermował hasłami zniesienia pańszczyzny, obniżenia podatków, podwyżki płac. Młody radykał zginął od kul austriackich, gdy 27 lutego kroczył na czele procesji mającej odwieść chłopów od mordowania szlachty. 3 marca Tyssowski zrezygnował z władzy i opuścił Kraków. Następnego dnia walki zostały zakończone.

W wyniku wystąpień 1846 r. Wolne Miasto Kraków utraciło odrębność i wcielone zostało do Austrii. Rozpoczę-to germanizację Uniwersytetu. Represjom poddano spiskowców w trzech zaborach. W procesie berlińskim ska-zano kilka osób na śmierć, kilkadziesiąt na więzienie. Wyroki nie zostały wykonane wskutek wybuchu Wiosny Ludów. Najdonioślejszą konsekwencją roku 1846 był jednak głęboki konflikt pomiędzy chłopami a ziemiań-stwem, wynikający ze zbrodni jakich wieś dopuściła się na szlachcie.