+ Pokaż spis treści

Renesans

Renesans


  1. Renesans, czyli odrodzenie, to termin odnoszący się do okresu wielkich dokonań w kulturze. Rozpoczął się w XIV w. we Włoszech, a w krajach północnoeuropejskich w końcu XV w. We Włoszech trwał do początku, a na północy Europy do końca XVI stulecia. Nazwa epoki wywodzi się od francuskiego słowa reinaissance.

    Artyści, uczeni, filozofowie, architekci, a także władcy wierzyli, że droga do wielkości wiedzie przez studiowanie "złotego wieku" starożytnych Greków i Rzymian.

  2. Leonardo da Vinci, autoportret (fot. wikimedia)Za kolebkę renesansu uważa się Florencję. Odrodzenie rozwinęło się dzięki rodowi Medyceuszy. Byli oni wielkimi bankierami i mecenasami sztuki. W ich pałacu znalazło opiekę wielu twórców. Otaczali się filozofami, malarzami, rzeźbiarzami, czy poetami Tutaj swoją karierę rozpoczął jeden z największych tej epoki - Leonardo da Vinci.

    Nie sposób zaprezentować wszystkich dokonań Leonarda, o którym powiedziano, że "czego dotknął zamieniał w piękno". Skupmy się na najwybitniejszych z poszczególnych dziedzin, począwszy od tych mniej znanych. Leonardo był doskonałym inżynierem.

    Podobnie jak Medyceusze we Florencji, tak w Mediolanie władzę i mecenat artystów i uczonych sprawowali Sforzowie . Z mediolańskiego okresu twórczości Leonarda pochodzi słynny portret Dama z łasiczką (portret Cecylii Gallerani) , czy fresk Ostatnia Wieczerza. Aby w malarstwie dojść do perfekcji, móc oddać tak szczegóły ludzkiego ciał, jak wewnętrzne nastroje i przeżycia, Leonardo pilnie studiował anatomię. Uczestniczył nawet w sekcjach zwłok w szpitalu.

    Kolejną dziedziną pozostającą w sferze zainteresowań da Vinci była architektura. Jednak żaden z projektów artysty nie doczekał się realizacji.

    Niespełnionym marzeniem Leonarda było skonstruowanie maszyny do latania. Wierzył, że człowiek wzbije się kiedyś w przestworza. Swoją machinę nazwał Ucello, czyli ptak. Mimo, że nie udało mu się oderwać od ziemi, to on uważany jest za ojca lotnictwa.

    Wobec zawirowań politycznych Leonardo wrócił do Florencji. Tam wcielając w życie swe rady dla malarzy namalował niepowtarzalny portret Mona Lisa Gioconda. Pozowała do niego żona florenckiego patrycjusza Francesca Giocondo. Portret urzeka tajemniczością z jaką został oddany uśmiech kobiety.

    Da Vinci zostawił po sobie również rozpoczęte pomniki i rzeźby, a w chwilach wolnych od twórczego wysiłku, Leonardo chwytał za pióro i pisał zabawne bajki.

    Pod koniec życia da Vinci został mianowany nadwornym lekarzem papieża Leona X. Jego wszechstronność zainteresowań, pasja poznawcza są charakterystyczne dla ludzi tej epoki.

  3. Michał Anioł Buonarotti, mal. Jacopino del Ponte (fot. wikimedia)Inną znakomitością doby renesansu był Michał Anioł Buonarotti, rzeźbiarz, malarz i architekt. Młodszy od Leonarda, także florentyńczyk. Pierwsze jego rzeźby powstały jeszcze w ogrodach Medyceusza, m.in. Walka Herkulesa z centaurami. Najwybitniejsze pochodzą z późniejszego okresu twórczości: Pieta rzymska, przedstawiająca Najświętszą Marię Pannę i Chrystusa zdjętego z krzyża leżącego na jej kolanach, i Dawid (Dawid z procą, przygotowujący się do zabicia Goliata).

    Jako malarzowi ogromną sławę przyniósł Michałowi Aniołowi obraz Sądu Ostatecznego i pokrycie malowidłami Kaplicy Sykstyńskiej (przedstawiają one sceny z biblijnej Księgi Rodzaju).

    Ostatnie trzydzieści lat Buonarotti poświęcił przede wszystkim architekturze. Najważniejszym zleceniem, które otrzymał od papieża, było dokończenie budowy bazyliki św. Piotra w Rzymie. Pracę przerwała śmierć artysty.

    Leonardo da Vinci, Michał Anioł oraz malarz Rafaello Santi, uważani za największych i najsłynniejszych twórców renesansowych we Włoszech, nazywani byli "tytanami odrodzenia".

  4. Nie sposób szczegółowo omówić wszystkich renesansowych twórców i ich dokonań. Postanowiliśmy jako trzeciego przedstawić polskiego "człowieka odrodzenia", astronoma, matematyka, prawnika, lekarza, ekonomistę, filozofa, poetę.

    Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem, obraz Jana Matejki (fot. wikimedia)Umiejętności Mikołaja Kopernika w dziedzinie matematyki i astronomii znalazły uznanie u mistrza Leonarda da Vinci. Podczas spotkania mistrz da Vinci podarował Kopernikowi cyrkiel i przyrząd do kreślenia paraboli.

    Najważniejszą dziedziną pozostawała dla Kopernika astronomia. Pasja astronoma zaowocowała, odkryciem, że Ziemia kręci się dookoła Słońca (teoria heliocentryczna).

  5. Przedstawieni twórcy to wyznawcy starożytnej dewizy "Człowiekiem jestem; nic co ludzkie nie jest mi obce". Hasło to legło u podstaw prądu umysłowego zwanego humanizmem. Polegał on na wszechstronnym zainteresowaniu życiem człowieka, jego potrzebami, radościami i troskami, otaczającą go przyrodą. W języku łacińskim bowiem słowo humanus znaczy "ludzki".

    Sztukę renesansu charakteryzował powrót do wzorców starożytnych. W architekturze wzorem dla włoskich budowniczych był rzymski Panteon, okrągła budowla przykryta kopułą z portykiem wspartym na kolumnach (np. bazylika św. Piotra w Rzymie). Obok budowli sakralnych powstawały pałace, siedziby możnych rodów z reguły o dużych rozmiarach, półkolisto zakończonych oknach. Budowle te miały cztery skrzydła, tworzące wewnętrzny dziedziniec, który obiegały otwarte korytarze, zwane krużgankami. Poszczególne kondygnacje pałacu oddzielały pasy gzymsów, największy i najbardziej ozdobny z nich przy samym dachu.

    W rzeźbie i malarstwie również dominowały wpływy antyku.


Najwybitniejsi twórcy epoki odrodzenia


Twórca
Dziedzina działalności
Dzieło
Leonardo da Vinci (1452-1519)
malarstwo obrazy: Mona Liza, Dama z łasiczką, Ostatnia wieczerza
Michał Anioł Buonarotti (1475-1564)
rzeźba rzeźby: Pieta, Dawid, Mojżesz
malarstwo freski w Kaplicy Sykstyńskiej,
architektura kopuła bazyliki św. Piotra, grobowiec Wawrzyńca Medyceusza
Raffaello Santi (1483-1520)
malarstwo malarz Madonn, prace nad bazyliką św. Piotra
Jan Gutenberg (1400-1468)
drukarstwo wynalezienie druku
Mikołaj Kopernik (1473-1543)
astronomia O obrotach sfer niebieskich (teoria heliocentryczna)