+ Pokaż spis treści

Rasy ludzkie, narodowości, języki, religie

Zróżnicowanie rasowe


Ziemię zamieszkują wielkie zbiorowiska ludzkie różniące się między sobą cechami genetycznymi. Najczęściej wyróżnia się trzy podstawowe rasy ludzkie:

  • białą (europeidalną, zwaną też kaukazką);
  • żółtą (mongoloidalną);
  • czarną (negroidalną).


Niekiedy rdzennych mieszkańców Australii i Melanezji klasyfikuje się jako osobną odmianę - australoidalną.

Rasy różnią się pomiędzy sobą zespołami cech fizycznych, takich jak:

  • kolor skóry;
  • kształt głowy;
  • kształt nosa, warg, oprawa oczu;
  • stopień i rodzaj owłosienia;
  • właściwości szkieletu;
  • właściwości krwi.


Różnice te powstały w wyniku mutacji jako skutek przystosowania organizmu człowieka do życia w określonych warunkach przyrodniczych. Niezależnie od tych cech przedstawiciele wszystkich ras wykazują jednakowe możliwości intelektualne. Występujące różnice w poziomie umysłowym poszczególnych grup są spowodowane warunkami życia społecznego, a nie pochodzeniem i barwą skóry.

Rasa biała obejmuje prawie 50% mieszkańców Ziemi. Jej przedstawiciele zamieszkują: Europę, Amerykę, Bliski Wschód, Azję Południową i Południowo-Zachodnią oraz północną cześć Afryki.

Rasa żółta, obejmująca około 40% ludności, zamieszkuje Azję Środkową, Wschodnią i Południowo-Wschodnią, a także amerykańskie ludy Indian i Eskimosów.

Rasa czarna obejmuje około 10% ludności Ziemi. Głównie są to mieszkańcy Afryki na południe od Sahary oraz rdzenne plemiona Australii. Rasa czarna jest prawdopodobnie najstarszą rasą ludzką Ziemi.

Migracje ludności doprowadziły do mieszania się ras. Obecnie blisko połowę ludności świata stanowią mieszańcy:

  • metysi - mieszańcy rasy białej i żółtej;
  • mulaci - mieszańcy rasy białej i czarnej;
  • zambosi - mieszańcy rasy żółtej i czarnej.


Najbardziej zróżnicowanym rasowo regionem świata jest Ameryka

Zróżnicowanie językowe



Na świecie istnieje około 3000 języków. Język jest jedną z cech narodu. Ze względu na pochodzenie dzielimy je na rodziny, tzn. zespoły języków pochodzących z jednego prajęzyka. Najliczniejszymi rodzinami językowymi są:

  • rodzina indoeuropejska
  • kuszycko - semicka
  • bantu
  • drawidyjska
  • chińsko - tybetańska
  • autajska

Rodziny językowe dzielą się na grupy językowe, a te z kolei na poszczególne języki. W rodzinie języków indoeuropejskich wyróżniamy następujące grupy:

  • słowiańską - polski, rosyjski, czeski, słowacki
  • germańską - niemiecki, angielski
  • romańską - włoski, francuski, hiszpański
  • irańską
  • indyjską

W większości krajów europejskich w każdym państwie mówi się odrębnym językiem. Krajami wielojęzycznymi w Europie są:

  • Szwajcaria - włoski, niemiecki, francuski, retoromański
  • Belgia - francuski, flamandzki

Na niektórych kontynentach dominuje tylko jeden język. W Ameryce Północnej jest to angielski. W Ameryce Południowej językiem urzędowym prawie wszystkich państw jest hiszpański, chociaż w najludniejszym kraju kontynentu - Brazylii, mówi się po portugalsku. W Afryce używa się około 1200 języków, ale tylko kilka z nich to oficjalne języki urzędowe - angielski, francuski, hiszpański, arabski. Ważnymi językami w stosunkach międzynarodowych są ponadto: włoski, portugalski, niemiecki.

Ważniejsze języki według liczby ludności posługującej się danym językiem (liczba ludności posługującej się danym językiem w mln):

  • Chiński - 1100
  • Hindi - 450
  • Angielski - 400
  • Hiszpański - 320
  • Rosyjski - 190
  • Arabski - 180
  • Bengalski - 180
  • Indonezyjski - 180
  • Portugalski - 150
  • Pendżabski - 130
  • Japoński - 130
  • Francuski - 100
  • Niemiecki - 100
  • Tamilski - 90
  • Telugu - 70
  • Koreański - 70

Zróżnicowanie religijne





Religia jest zjawiskiem kulturowo-społecznym, które określa stosunek człowieka do świętości. Nierozłącznymi elementami religii są wierzenia, obrzędy religijne oraz organizacja. Generalnie ludność świata można podzielić na wierzących i niewierzących. Ludzi odrzucających istnienie Boga nazywamy ateistami. Na szerszą skalę zjawisko ateizmu możemy spotkać w Europie Wschodniej oraz Azji Północnej i Wschodniej, chociaż zmiany polityczne w Rosji w ostatnich latach spowodowały powrót ludności do dawnych przekonań religijnych. Istnieje wiele podziałów religii. Religie, które wyznają jednego Boga nazywamy monoteistycznymi, np. judaizm; te zaś które wierzą w wielu bogów - politeistycznymi. Niektóre religie mają bardzo szeroki zasięg przestrzenny i wielonarodowy, stąd nazwano je uniwersalistycznymi, np. chrześcijaństwo. Te zaś, które funkcjonują w obrębie narodu czy plenienia nazwano etnicznymi.

JUDAIZM

Jest pierwszą religią w dziejach ludzkości uznającą jednego Boga. W tym samym czasie inne religie czciły wielu bogów. Początek dziejów judaizmu jest związany z wierzeniami koczowniczych plemion hebrajskich żyjących między Mezopotamią a Egiptem około 1000 roku przed Chrystusem. Judaizm jest narodową religią Żydów mieszkających w Izraelu (17-18 mln wyznawców), chociaż największe grupy wyznaniowe znajdują się w Ameryce Północnej.

Podstawy wiary judaizmu zostały zawarte w Starym Testamencie i Talmudzie. Według Starego Testamentu twórcą i reformatorem starych wierzeń był Mojżesz. Religia z czasem ulegała złożonej ewolucji, ale większość zasad i rytuał przetrwały do czasów współczesnych.

CHRZEŚCIJAŃSTWO

Chrześcijanie wierzą w Boga, który objawił się narodowi żydowskiemu. Tego Boga głosił i jest nim Jezus Chrystus. Początek chrześcijaństwa jest związany z narodzinami Jezusa z Nazaretu około 1 roku naszej ery. Pierwsze wspólnoty chrześcijańskie powstały pod koniec I wieku w basenie Morza Śródziemnego. Z czasem chrześcijaństwo rozprzestrzeniło się w Europie Zachodniej i Wschodniej. W 966 roku chrzest przyjęło państwo polskie. Okres Wielkich Odkryć Geograficznych przyniósł popularyzację chrześcijaństwa w Ameryce. W XIX wieku nastąpiła chrystianizacja Afryki i Oceanii.

W 1054 roku kościół wschodni odłączył się od zachodniego dając początek prawosławiu. W wyniku reformacji z kościoła zachodniego wyodrębniły się Kościoły i inne wspólnoty religijne (luteranizm, kalwinizm, metodyści, baptyści) określane mianem protestantyzmu. Nazwa protestantyzm pochodzi od protestu niektórych stanów na sejmie w Spirze (1529 rok) przeciw uchwałom większości katolickiej, mającej przywrócić starą wiarę.

Na świecie jest około 1,8 miliadra chrześcijan (największa religia monoteistyczna), z czego 59% stanowią katolicy (ponad 1 060 mln), 29% protestanci (ponad 520 mln), a 11% prawosławni (około 200 mln). Chrześcijanie przeważają w Europie, Ameryce i Australii oraz Nowej Zelandii i na Filipinach; co trzeci mieszkaniec Afryki (głównie w południowej części kontynentu) jest chrześcijaninem.

ISLAM

Islam, podobnie jak judaizm i chrześcijaństwo, głosi wiarę w jednego Boga, a więc jest też religią monoteistyczną. Słowo "islam" oznacza "poddanie się" Allachowi czyli Bogu (po arabsku Allach znaczy Bóg). Świętą księgą islamu jest Koran, prorokiem - Mahomet żyjący w Arabii na przełomie VI i VII wieku. Od 658 roku muzułmanie podzielili się na szyitów i sunnitów. Związane to było z nierozstrzygniętą kwestią następstwa po Mahomecie (kalifat) oraz rolą duchowych przywódców. Szyici (10% wyznających islam) są podzieleni na wiele sekt. Szyizm jest oficjalną religią Iranu.
Miliard muzułmanów żyje rozproszonych po całym świecie. Największe grupy mieszkają w Afryce (głównie w części północnej i wschodniej), na Bliskim Wschodzie oraz w Azji Południowej (Indonezja jest najludniejszym krajem islamu).

HINDUIZM

Większość wyznawców hinduizmu żyje w Indiach. Religia ta wyraża się w wielu formach: niektórzy czczą jednego boga, inni wiele bóstw. Świętych ksiąg hinduizmu jest kilka: Wedy, brahmany, upaniszady. Według ksiąg wendyjskich społeczeństwo dzieli się na trzy grupy społeczne: kapłanów, wojowników oraz chłopów i rzemieślników. Historia w okresie późniejszym podzieliła społeczeństwo na bardzo liczne, mniejsze kasty.

BUDDYZM

Buddyzm narodził się w Indiach, nad rzeką Ganges, ponad 2 500 lat temu. Obecnie praktykowany jest w południowo-wschodniej Azji. Buddyzm zapoczątkował około 560 r. p.n.e. Budda, który w poszukiwaniu mądrości przebywał wśród bramitów i jogitów oraz medytował w samotności. Doznawszy "olśnienia" rozpoczął wędrówkę po Indiach postulując "życie rozważne" i "drogę środka".

Po śmierci Buddy jego uczniowie szybko rozpowszechnili nową naukę. Buddyjscy mnisi, podobnie jak mistrz medytują i nauczają świętych tekstów.
Obecnie buddyzm dominuje w Sri Lance, Mianmarze, Tajlandii, Laosie, Kambodży, Nepalu, Bhutanie. Wielu buddystów jest też w Chinach, Korei Południowej, Wietnamie, Rosji oraz Indiach. Ogólna liczbę wyznawców buddyzmu szacuje się na około 300 mln.

Religia kształtuje wiele zachowań gospodarczych poszczególnych obszarów świata, wpływając na systemy uprawy i hodowli, np. poprzez zakazy i nakazy spożywania niektórych potraw. Odgrywa także dużą rolę w kształtowaniu rodziny i postaw społecznych, np. poprzez zakaz aborcji. W zdecydowanej większości dzisiejszych państw dominuje zasada rozdziału państwa od kościoła - kościół nie uczestniczy w sprawowaniu władzy politycznej. Istnieje jednak wiele państw, gdzie całe życie społeczno-gospodarcze jest podporządkowane jednej religii panującej, np. w wielu krajach islamu.