+ Pokaż spis treści

Przemiany cywilizacyjne w II połowie XIX w.


Społeczeństwo fin de siecle'u mogło bez wątpienia odczuwać najgłębszą satysfakcję z osiągnięć dobiegającej końca la belle epoque. Postęp, jaki dokonał się we wszystkich dziedzinach życia, był zaiste imponujący. Co ważniejsze, jego dobrodziejstwa były powszechnie odczuwane przez ogół ludności cywilizowanego świata.

Ogromny przełom dokonał się w wieku XIX w dziedzinie medycyny. Zaczęto stosować znieczulanie pacjentów (Morton - 1846), antyseptykę (Lister - 1867), wykorzystywano osiągnięcia bakteriologii (lata osiemdziesiąte - Robert Koch, Ludwik Pasteur) i promienie Roentgena (1895) - wszystko to spowodowało, że lekarze skutecznie mogli zarówno zwalczać choroby, jak i prowadzić odpowiednią profilaktykę. Propaganda higieny i zdrowego stylu życia owocowała budowaniem kanalizacji w miastach, kontrolą sprzedawanej żywności, a także upo-wszechnianiem się urlopów, aktywnych form wypoczynku i kultury fizycznej. Nastąpiła wyraźna poprawa stanu zdrowotności społeczeństw, zmniejszenie śmiertelności noworodków, wydłużenie przeciętnej długości życia.

Coraz odleglejsze zakątki świata stawały się bliższe dzięki nowym formom łączności i komunikacji. Do wynalezionego już w 1835 r. telegrafu (Morse) dołączyły w 1876 r. telefon (Bell), a w 1896 - radiotelegraf (Marconi). Rozkwit przeżywały kolej i żegluga parowa. Schyłek stulecia przyniósł ludzkości samochód (Daimler i Benz -1886), rower, a początek wieku XX - samolot (bracia Wright - 1903). Tramwaje elektryczne stawały się podstawowym środkiem lokomocji w miastach. Życie mieszkańców miast było także łatwiejsze dzięki wodociągom dostarczającym bieżącą, filtrowaną wodę; gazowemu, a od wynalezienia przez Edisona żarówki w 1879 r. - elektrycznemu, oświetleniu i stosowaniu kuchni gazowych. Wiedza o świecie stawała się coraz dostępniejsza i dokładniejsza dzięki fotografii (Daguerre - 1839), fonografowi (Edison - 1878), kinematografowi (bracia Lumiere - 1895). Szerszy dostęp do informacji zapewniała ukazująca się w masowych nakładach prasa (rotacyjna maszyna drukarska, Hoe - 1846). Zdobycze cywilizacji dawały ludziom poczucie siły i pewności siebie.

Postęp możliwy był dzięki niebywałym osiągnięciom nauki w dziedzinie fizyki, chemii, biologii. Gwałtowny rozwój gospodarki opierał się na wykorzystaniu energii elektrycznej i ropy naftowej. Rozkwit przeżywały przemysł chemiczny i metalurgiczny. Mechanizowano rolnictwo, stosowano nawozy sztuczne, doskonalono sposoby konserwacji żywności. Wraz ze wzrostem potencjału gospodarczego rósł i potencjał militarny. Rzutowało to na funkcjonowanie całych państw, na ich przeobrażenia wewnętrzne i rywalizację międzynarodową. Imponujące osiągnięcia XIX stulecia nieuchronnie prowadziły do konfliktu pomiędzy ufnymi w swą siłę i słuszność prowadzonej polityki mocarstwami. Świat zmierzał ku wielkiej wojnie.