+ Pokaż spis treści

Porównanie typów tkanki mięśniowej


Podstawową właściwością tkanki mięśniowej jest zdolność do aktywnego kurczenia się. Jest to możliwe dzięki obecności w cytoplazmie komórek mięśniowych (= sarkoplazmie) włókien białek kurczliwych tworzących charakterystyczne filamenty:

  • filamenty cienkie (= aktynowe), w skład których wchodzą białka: aktyna - biorąca aktywny udział w skurczu i tropomiozyna oraz troponina, które zabezpieczają aktynę
  • filamenty grube (= miozynowe) zbudowane z białka miozyny, także biorącej aktywny udział w skurczu.

Kiedy poznano dokładną budowę włókien mięśniowych ustalono również molekularny mechanizm skurczu mięśniowego - model ślizgowy. Zakłada on, że w czasie skurczu filamenty cienkie wsuwają pomiędzy filamenty grube. To powoduje, że całe włókno mięśniowe skraca się, co też w efekcie daje skurcz całego mięśnia, bo wszystkie włókna kurczą się synchronicznie.
Komórki mięśniowe posiadają także duże ilości mitochondriów, co wiąże się z olbrzymimi nakładami energii komórki na skurcz.
Tkanka mięśniowa w rozwoju zarodkowym powstaje głównie z mezenchymy (mięśnie gładki i szkieletowe) oraz z mezodermy (mięsień serca).



cecha
tkanka mięśniowa
gładka
poprzecznie prążkowana
szkieletowa serca
rysunek
układ
filamentów
nieregularny
regularny, stąd charakterystyczne prążkowanie widoczne nawet pod mikroskopem świetlnym
kształt
komórki
wrzecionowaty cylindryczny komórki są widlasto rozgałęzione i łączą się ze sobą za pomocą tzw. wstawek
liczba i
rozmieszczenie
jąder
komórkowych
jedno, umieszczone centralnie wiele, rozmieszczonych na peryferiach komórki jedno, usytuowane u podstawy rozwidlenia
charakter
i siła
skurczu


niezależny od woli zwierzęcia, jest powolny, długotrwały, mało precyzyjny, mięsień nie męczy się i długo może pozostawać w skurczu zależny od woli zwierzęcia; w mięśniach czerwonych, bogatych w mioglobinę (barwnik oddechowy mięśni) skurcz jest silny, długotrwały, mięśnie długo nie poddają się zmęczeniu, np. mięśnie grzbietu człowieka; w mięśniach białych, zawierających mniej mioglobiny, skurcz jest szybki, precyzyjny, ale mięsień szybko się męczy, np. mięśnie rąk niezależny od woli zwierzęcia; jest szybki, niezbyt silny, mięsień jest odporny na zmęczenie
unerwienie
i miejsce
inicjacji
skurczu
układ nerwowy autonomiczny; skurcz neurogenny, czyli inicjowany przez komórki nerwowe układ nerwowy somatyczny; skurcz neurogenny, czyli inicjowany przez komórki nerwowe układ nerwowy autonomiczny; skurcz miogenny, czyli inicjowany przez układ bodźcotwórczy serca (układ przekształconych komórek mięśniowych mających zdolność do generowania impulsów), ale regulowany przez układ nerwowy
możliwość
regeneracji
może się regenerować, jednak większe ubytki wypełnia tkanka łączna niewielkie zdolności regeneracyjne, ubytki wypełnia tkanka łączna
miejsce
występowania
i funkcje
u kręgowców głównie w ścianach narządów wewnętrznych (przewód pokarmowy, naczynia krwionośne, macica, pęcherz moczowy) - nie pełni funkcji lokomotorycznych;u bezkręgowców (płazińce, nicienie, pierścienice) współtworzy wór powłokowo - mięśniowy, stąd jej rola w poruszaniu się tych zwierząt umożliwia ruch lokomocyjny kręgowców i niektórych bezkręgowców (stawonogi) serce, umożliwia kurczenie się i rozkurcz tego organu co owocuje możliwością przepompowywania krwi w układzie krwionośnym