+ Pokaż spis treści

Państwo Mieszka I

Państwo Mieszka I


Kalendarium


  • 960 r. - Mieszko księciem Polan
  • 965 r. - Sojusz z Czechami, małżeństwo z Dobrawą
  • 966 r. - Chrzest Polski
  • 972 r. - Bitwa pod Cedynią
  • 992 r. - Wystawienie dokumentu Dagome Iudex
  • 992 r. - Śmierć Mieszka
           
  1. Na ziemiach polskich wyodrębniło się wiele plemion. W dorzeczu środkowej Warty zamieszkiwali Polanie. Ich głównymi grodami było Gniezno, Poznań, Ostrów Lednicki, Kalisz. W IX wieku podporządkowali sobie sąsiednie plemię Goplan, zamieszkujące obszar w okolicy jeziora Gopło, z grodem Kruszwicą. Wschodnimi sąsiadami Polan i Goplan byli Mazowszanie zamieszkujący tereny nad środkową Wisłą, Narwią i Bugiem, najprawdopodobniej aż do Pilicy. Najbardziej znanym i grodem był Płock. Na południowym wschodzie ich sąsiadami byli Lędzianie. Zamieszkiwali prawdopodobnie południową część środkowej Wisły oraz dorzecze Sanu i Wieprza. Ich największymi grodami były Sandomierz i Lublin. Na ich terytorium znajdowało się jedno z ważniejszych miejsc kultu - Góra ?ysiec. W górnym biegu Wisły mieszkali Wiślanie, których największymi grodami były Kraków, Wiślica i Stradów. Stosunkowo najlepiej znamy nazwy plemion zamieszkujących Śląsk. Największym z nich byli Ślężanie, których nazwa wywodziła się od jednego z najważniejszych słowiańskich miejsc kultu - Góry Ślęzy. Ich największymi grodami były Niemcza i Wrocław. Obok nich Śląsk zamieszkiwali m.in. Bobrzanie (dorzecze Bobru), Dziadoszanie, Opolanie (gród Opole), czy Golęszyce.

  2. W IX wieku wykształciły się na ziemiach polskich 2 państwa plemienne: Polan i Wiślan. Polanie polityką podbojów podporządkowali sobie plemiona Goplan, Mazowszan i Lędzian i utworzyli potężny ośrodek państwowy. Najprawdopodobniej już pod koniec IX wieku rządzili nimi przedstawiciele jednego z rodów, których obecnie nazywamy Piastami. Wiślanie pod koniec IX wieku zostali pobici przez Państwo Wielkomorawskie, przez co nie mogli rywalizować z Polanami w tworzeniu jednego, silnego państwa słowiańskiego na ziemiach polskich.

  3. Mieszko I, grafika Aleksandra Lessera (fot. wikimedia)Pierwszym historycznym władcą Polan był Mieszko I.

    "A co się tyczy kraju Meszko, to [jest] on najrozleglejszy z ich krajów (...) Z Meszko sąsiadują na wschodzie Ruś, a na północy Burus (czyli ziemie zamieszkałe przez Prusów)"
    (Ibrachim Ibn Jakub, Relacje z podróży do Europy Środkowej, za: Wiek V-XV w źródłach, Warszawa 1999, s. 85-86)

    Mieszko objął władzę w państwie Polan około 960 roku najprawdopodobniej na zasadzie dziedziczenia. Kontynuował politykę swoich poprzedników powiększając i wzmacniając państwo.

  4. Mieszko pragnąc zabezpieczyć swoje państwo od ataków Wieletów w 965 roku z księciem czeskim Bolesławem I sojusz, którego dodatkową gwarancją było małżeństwo z księżniczką Dobrawą. Zobowiązał się przy tym do przyjęcia wiary chrześcijańskiej, co nastąpiło w 966 roku. Warto zwrócić uwagę na to, że Mieszko wystąpił do papieża o ustanowienie na ziemiach polskich biskupstwa misyjnego (Poznań, 968 rok) i oddało nadzór nad chrystianizacją Rzymowi a nie Kościołowi i państwu niemieckiemu.

  5. Przyjęcie chrztu było bardzo ważnym krokiem dla dalszego rozwoju państwa. Administracja i władza książęca została wzmocniona doświadczeniem aparatu Kościoła i wykształceniem jego przedstawicieli. Państwo Polan zaczęło być organizowane i zarządzane na wzór ówczesnych nowoczesnych państw chrześcijańskich. Zwróćmy uwagę, że w Europie wczesnośredniowiecznej był to charakterystyczny etap rozwoju wszystkich organizacji państwowych od Franków począwszy.

  6. Monarcha i możni, którzy go wspierali, zmuszali ogół ludności do danin i świadczeń w naturze i w postaci posług. Ponadto na ludności ciążył obowiązek budowy i naprawy grodów, dostarczania ludzi do straży w gradach, noclegów oraz żywności dla dworu, urzędników i sług monarchy w czasie ich podróży po kraju, a także innych wyspecjalizowanych posług.

  7. Na czele drużyny, która stała w głównych grodach, monarcha podejmował wyprawy łupieskie. Jednocześnie książę i możni prowadzili ożywiony handel z krajami obcymi. Handel ten, podobnie jak i łupy wojenne, których najlepsza część przypadała starszyźnie, przyśpieszał proces kształtowania się grupy panującej. Po chrzcie dołączyło do niej duchowieństwo, a biskupi zajęli poczesne miejsce w hierarchii dworskiej jako doradcy monarchy.

  8. Otton I Wielki (fot. wikimedia)Sojusze z królem niemieckim i cesarzem Ottonem I oraz z księciem czeskim stworzyły Mieszkowi dogodne warunki odparcia napadów wieleckich, a nawet rozszerzenie granic państwa. Wkrótce przyłączył Pomorze Zachodnie. Spowodowało to zorganizowanie wyprawy na Polskę przez margrabiego Marchii Wschodniej Hodona w 972 roku. Mieszkowi udało się pokonać wojska niemieckie koło Cedyni. Umocnił w ten sposób swoje panowanie nad Pomorzem Zachodnim ze Szczecinem, Kołobrzegiem i Wolinem.
    Pod koniec swego panowania Mieszko stoczył zwycięską wojnę z Czechami o Śląsk, który został przyłączony do państwa polskiego w 990 roku. Prawdopodobnie podporządkował sobie wtedy również Małopolskę, ale przekazał ją swemu najstarszemu synowi Bolesławowi.

  9. Przed śmiercią Mieszko oddał rządzone przez siebie ziemie w opiekę papieżowi. Dzięki dokumentowi Dagome Iudex, który wtedy powstał, możemy się domyślać wielkości państwa Mieszka. Według tego dokumentu Małopolska i Śląsk znajdowały się poza granicami państwa.

    "Podobnie w innym tomie z czasów papieża Jana XV Dagome, pan, i Ote, pani i synowie ich Mieszko i Lambert - nie wiem, jakiego to plemienia ludzie, sądzę jednak, że to byli Sardyńczycy, ponieważ ci są rządzeni przez czterech "panów" w całości jedno państwo, które zwie się Schinesghe z wszystkimi swymi przynależnościami w tych granicach, jak się zaczyna od pierwszego boku długim morzem (stąd) granicą Prus aż do miejsca, które nazywa się Ruś, a granicą Rusi ciągnąc aż do rzeki Odry, prosto do miejsca, które nazywa się Alemure, a od tej Alemury aż do ziemi Milczan i od granicy Milczan prosto do Odry i stąd wzdłuż rzeki Odry aż do rzeczonego państw Schinesghe"
    (Dagome iudex, za: op. cit., s. 100)