+ Pokaż spis treści

Odwzorowania kartograficzne


Powierzchnię Ziemi można przedstawić:

  • na powierzchni kulistej - globusie
  • na powierzchni płaskiej - mapie

Ponieważ Ziemia jest kształtem zbliżona do kuli stąd tylko globus jest jej wiernym obrazem.

Podobieństwo globusa do Ziemi sprawia, że są zachowane na nim:

  • równe kąty
  • proporcjonalne odległości
  • proporcjonalne pola powierzchni

Odwzorowanie to przeniesienie na płaszczyznę obrazu siatki geograficznej przy zastosowaniu określonych metod.

Siatka geograficzna - to układ południków i równoleżników na globusie.

Siatka kartograficzna - to układ południków i równoleżników na płaszczyźnie.

Nie jest możliwe, żeby kulistą sieć okręgów (równoleżników) i półokręgów (południków) odwzorować na płaskiej powierzchni bez odkształceń (deformacji), tak jak nie można kartki papieru w ten sposób przyłożyć do kuli, aby jej w jednym miejscu nie zgiąć, a w innym nie naciągnąć.

Podczas przenoszenia obrazu siatki geograficznej na płaszczyznę (odwzorowywania) deformacji ulegają:

  • kąty
  • pola powierzchni
  • odległości

Odwzorowania kartograficzne mogą zachować jeden rodzaj wierności:

  • wierność kątów (odwzorowania wiernokątne)
  • wierność powierzchni (odwzorowania wiernopowierzchniowe)
  • wierność odległości (odwzorowania wiernoodległościowe)

Istnieją jeszcze tzw. odwzorowania dowolne, które nie zachowują w całości żadnego z wyżej wymienionych składników.


Podział odwzorowań ze względu na kształt siatki kartograficznej


Odwzorowania klasyczne

  • azymutalne (płaszczyznowe) - powstają przez rzutowanie siatki geograficznej na płaszczyznę styczną do globusa na biegunie
  • walcowe - powstają przez rzutowanie siatki geograficznej na pobocznicę walca
  • stożkowe - powstają przez rzutowanie siatki geograficznej na pobocznicę stożka (oś stożka pokrywa się z osią globusa)

Odwzorowania klasyczne ze względu na położenie powierzchni odwzorowania w stosunku do siatki geograficznej można podzielić na:

  • normalne
  • ukośne
  • poprzeczne


Odwzorowania pseudoklasyczne (umowne)


Odwzorowania te są najczęściej modyfikacją odwzorowań klasycznych, powstają na podstawie matematycznych wyliczeń ich konstrukcji.

Zalicza się do nich:

  • pseudoazymutalne
  • pseudowalcowe
  • pseudostożkowe
  • pochodne
  • rozerwane


Odwzorowania niesklasyfikowane


W tym przypadku kształt siatki kartograficznej jest kombinowany.

  • odwzorowanie Chamberlina
  • odwzorowanie Petermana