+ Pokaż spis treści

Odkrycia geograficzne

Odkrycia geograficzne


1.   W średniowieczu bardzo duże znaczenie miał handel ze Wschodem: Chinami i Indiami. Sprowadzano stamtąd jedwab, pachnidła, dywany, wyroby jubilerskie, przyprawy korzenne, kość słoniową i porcelanę.   
Dużą uwagę kierowano na Indie skąd sprowadzano oprócz korzeni bawełnę, cukier i niezwykle cenny barwnik, indygo.  Za luksusowe towary ze Wschodu kupcy musieli płacić złotem (którego zaczynało w Europie brakować), gdyż na towary europejskie nie było tam zbytu.
W XV wieku pojawiły się dodatkowe utrudnienia, spowodowane rozrostem terytorialnym państwa tureckiego oraz wysokimi cłami, jakie nakładali władcy państw, przez które biegły szlaki handlowe, m.in. sułtani Egiptu.

2.   W XV wieku ruszyły wyprawy na dalekie morza. Podejmowanie ich umożliwił postęp w technice żeglarskiej, a przede wszystkim wynalazek busoli i kompasu oraz budowa ulepszonych , szybkich i zwrotnych statków z ruchomymi żaglami, które umożliwiały żeglugę niezależnie od kierunku wiatru (karawele). Przywrócono również znajomość siatki kartograficznej - umożliwiła ona sporządzanie dokładniejszych map. Dzięki tym wynalazkom można było odpłynąć dalej od brzegów i żeglować po pełnym morzu.

3.   Rozwój społeczno-gospodarczy Europy, brak kruszców, ograniczenia w handlu ze Wschodem, a w związku z tym szukanie nowych szlaków handlowych  wiodących do Indii i Chin, oraz chęć wzbogacenia się i przeżycia przygody powodowały podjęcie wypraw dalekomorskich.
Jako pierwsi rozpoczęli Portugalczycy. Już około 1430 roku opanowali żeglugę na Wyspy Azorskie, a następnie rozpoczęli systematyczne i konsekwentne badanie północnej i zachodniej Afryki.
Książę Henryk, który dzięki swej działalności zyskał przydomek "Żeglarz" (mimo, że sam nie żeglował), patronował wyprawom wzdłuż zachodnich brzegów Afryki. Rozbudował flotę oraz stworzył ośrodek naukowy, do którego przekazywano relacje z wypraw, a który na ich podstawie wykreślał mapy i przygotowywał opisy już poznanych ziem.  Wszystkie nowo odkryte ziemie włączone były do Królestwa Portugalii, a zdobycze poddawane kontroli państwa.
Uwieńczeniem wysiłków Portugalczyków była wyprawa Vasco da Gamy, który dotarł w 1498 roku do Kalikatu w Indiach. Morska droga do Indii została odkryta, a wyłączność do korzystania z niej miała przez długi czas Portugalia.

Krzysztof Kolumb na brzegu Ameryki, mal. John Vanderlyn (fot. wikimedia)4.   Również władcy Hiszpanii obserwując sukcesy sąsiadów zaczęli szukać możliwości włączenia się do podbojów nowych ziem. Ówczesna Hiszpania była państwem świetnie się rozwijającym, o dużym prestiżu i pełnym dynamizmu, które dążyło do otwarcia na zewnątrz. Pod panowaniem swych królów stała się europejską potęgą.  Zgodzili oni  się poprzeć śmiały zamiar Krzysztofa Kolumba, który opierając się na poglądach o kulistości ziemi, zamierzał dotrzeć do Indii płynąc stale oceanem na zachód.
Kolumb po dopłynięciu do lądu sądził, że dotarł do wschodnich wybrzeży Indii, ale w rzeczywistości była to jedna z wysp Ameryki Środkowej. Ślady jego pomyłki znaleźć możemy w nazwach geograficznych i nazwaniu mieszkańców tych ziem Indianami.
Odkryta przez Kolumba tereny stały się dla Hiszpanii źródłem wielkich bogactw. Nazwane zostały Ameryką od imienia  Amerigo Vespucciego, który  ten obszar jako pierwszy zbadał i opisał.

5.   Udział w wyprawach był dla ówczesnych marynarzy nie tylko przygodą. Właściciele statków i kapitanowie wiedzieli na ogół co ich może czekać w czasie rejsu. Inaczej miała się sprawa z większością marynarzy. Część z nich dobrowolnie zgłaszała się na statki, część stanowili więźniowie, którym udział w wyprawach miał złagodzić lub wymazać karę więzienia, część wreszcie  była porywana na statki po zbyt "wesołej" zabawie i często odzyskiwała przytomność dopiero na otwartym morzu, kiedy już nie miała odwrotu.

6.   Hiszpania i Portugalia  były pierwszymi państwami w Europie, które na odkrytych i zdobytych przez siebie terenach zamorskich zakładały kolonie.
W XVI wieku wielkie podróże morskie i podboje podejmować zaczęli również Anglicy, Francuzi i Holendrzy.

WAŻNIEJSZE PODRÓŻE I ODKRYCIA GEOGRAFICZNE

Daty wyprawy Odkrywca Rejon świata Osiągnięcia
1487 - 1488 Bartolomeo Diaz
Portugalczyk
Afryka Dotarcie do Przylądka Dobrej Nadziei (Burz)
1492 - 1493
1493 - 1496
1498 - 1500
1502 - 1504
Krzysztof Kolumb Włoch
w służbie hiszpańskiej
Ameryka "odkrycie" Ameryki, zbadanie wysp południowoamerykańskich
1499 - 1500
1501 - 1502
Amerigo Vespucci Włoch
w służbie hiszpańskiej i portugalskiej
Ameryka Zbadanie wybrzeży Brazylii
1497 - 1498 Vasco da Gama Portugalczyk Afryka, Azja Odkrycie morskiej drogi do Indii
1519 - 1521 Ferdynand Magellan Portugalczyk
w służbie hiszpańskiej
Świat Pierwsze opłynięcie świata (Magellan zginął w trakcie wyprawy, do Hiszpanii wrócił jeden okręt "Victoria" z 18 ludźmi pod dowództwem J.S. del Cano)