od 1778 do 1788

Tablice synchronistyczne od 1778 do 1788

1 - Wydarzenia polityczne 2 - Wydarzenia gospodarcze 3 - Wydarzenia kulturalne
4 - Uwagi, komentarze

wcześniej

1
2
3
4
1778
 
 
W Teatrze Narodowym w Warszawie wystawiono pierwszą polską operę, p.t. "Nędza uszczęśliwiona". Jej kompozytorem był spolonizowany Słowak  Maciej Kamieński, zaś libretto, na podstawie komedii Franciszka Bohomolca, opracował Wojciech Bogusławski, najwybitniejszy organizator i dyrektor Teatru Narodowego w tamtych czasach, również znakomity aktor. Pisał o nim wówczas Inflantczyk Franciszek Schulz, czasowo przebywający w Warszawie
 
Z inicjatywy księżnej Heleny z Przeździeckich Radziwiłłowej rozpoczęto urządzanie w okolicach Nieborowa słynnej "Arkadii", której budowę ukończono dopiero w 1821 roku. Owa "Arkadia" była kompleksem architektoniczno-leśno-parkowym, zawierającym obiekty neoklasycystyczne (świątynia Diany, hipodrom, akwedukt) i romantyczne (wzgórze z Domkiem Gotyckim i Galerią).
 
Ukazały się kolejne dzieła Ignacego Krasickiego: "Pan Podstoli" i "Monachomachia
W mieście, którego nazwiska nie powiem,
Nic to albowiem do rzeczy nie przyda;
W mieście, ponieważ zbiór pustek tak zowiem,
W godnym siedlisku i chłopa, i Żyda;
W mieście (gród, ziemstwo trzymało albowiem
Stare zamczysko, pustoty ohyda)
Pewien Bogusławski był pierwszym dyrektorem stowarzyszenia, a zarazem najlepszym artystą: był to słusznego wzrostu, dorodny mężczyzna, z prześlicznym organem mowy i postawą nadzwyczaj zręczną, która w każdym stroju swobodnie i naturalnie się wydawała, nawet we francuskim, który najpiękniejszym figurom Polaków, nawykłym do wygodniejszego, nadaje coś sztywnego, niezgrabnego i niesmacznego.
1779
 
Powstała Kompania Kruszcowa Olkuska, spółka akcyjna przeznaczona do eksploatacji rud ołowiu i srebra w Polsce. Z inicjatywy Króla Stanisława Augusta wzniesiono na placu Krasińskich w Warszawie gmach sceny narodowej, pierwotnie znany jako Teatr Polski lub Wielki, później jako Narodowy. Autorem projektu był architekt Bonawentura Solari.
 
Ukazały się "Bajki i przypowieści" Ignacego Krasickiego.
 
Wolno szaleć młodzieży, wolno starym zwodzić,
Wolno się na czas żenić, wolno i rozwodzić,
Godzi się kraść ojczyznę, łatwą i powolną;
A mnie sarkać na takie bezprawie nie wolno?
Niech się miota złość na cię i chytrość bezczelna -
Ty mów prawdę, mów śmiało, satyro rzetelna.   
 
1780
Sejm odrzucił przygotowany przez byłego kanclerza Andrzeja Zamoyskiego, projekt zmiany praw. Polityk ten był wielkim zwolennikiem postępu, człowiekiem światłym i nowoczesnym. Nie tylko głosił potrzebę reform, ale także wprowadzał je w życie; w swoich dobrach już w 1760 roku zaczął znosić pańszczyznę chłopów, zastępując ją oczynszowaniem. Przygotowany przez Zamoyskiego "Zbiór praw", odrzucony z oburzeniem przez posłów zakładał min.:  
Rozpoczęło się wydawanie monumentalnego dzieła Adama Naruszewicza p.t. Historia narodu polskiego", napisanego na polecenie króla Stanisława Augusta. Druk ostatniego, szóstego tomu ukończono w 1786 roku. Chłopi /.../ przestają być przypisani do gruntu i zyskują wolność przeniesienia się do dóbr innych.
- Chłop wolny /.../ używać ma zupełnie własności swojej wszelkiej.
- Nad życiem człeka żadnego prawa nikt prócz sądów naszych mieć nie powinien /.../, gdyby pan chłopa swego miał zabić, śmiercią zostanie ukarany.
- Po zmarłym chłopie /.../ majątek jego drobny przez połowę na wdowę pozostałą, a w drugiej na dzieci /.../ należeć ma.

 
Doniesiono raz Stanisławowi Augustowi, że w Warszawie znajduje się stuletni starzec, odznaczający się niezwykłą czerstwością i zdrowiem. Zaciekawiony król kazał sobie sprowadzić starca na zamek, by się odeń dowiedzieć, w jaki sposób zdołał zakonserwować swe zdrowie. W szczególności Stanisław August, znany miłośnik kobiet, pragnął się dowiedzieć, jak wyglądało życie erotyczne Matuzala. Na to starzec odpowiedział, iż nigdy się nie żenił i dotychczas nie zaznał kobiety.
- Toś kiep - rzekł z niesmakiem król i odwrócił się na pięcie.
1782
 
 
Ukazał się pierwszy w Polsce podręcznik-instruktaż budownictwa wiejskiego, autorstwa księdza Piotra Świtkowskiego. Ten sam autor zaczął w tymże roku wydawanie "Pamiętnika Historyczno-Politycznego", magazynu uważanego za najlepszy w Europie. Ukazywał się on do 1792 roku.
 
Pod kierownictwem architekta Dominika Merliniego rozpoczęła się, ukończona w 1789 roku, budowa Królikarni. Był to podwarszawski pałac wzniesiony w stylu klasycystycznym, wraz z kompleksem parkowym, usytuowany na skarpie wiślanej.
 
1783
 
    18 III - Prot Potocki założył w Winnicy Kompanię Handlową Polską, prowadzącą handel, głównie z portami francuskimi i włoskimi. Popierana przez króla Stanisława Augusta istniała jednak zaledwie do 1787 roku.
 
Organizowane wówczas osadnictwo olęderskie na ziemiach polskich zaowocowało lokacją Nowego Tomyśla.
Dyrektorem Teatru Narodowego został Wojciech Bogusławski, twórca teatrów także we Lwowie, Poznaniu i w Wilnie.  
1784
 
Ukończona została budowa Kanału Ogińskiego, łączącego dorzecze Dniepru i Niemna, na linii Jasiołda-Szczara. Zakończono taż budowę Kanału Królewskiego, który połączył dorzecza Wisły i Dniepru. W ten sposób Polska uzyskiwała pomost łączący Morze Bałtyckie z Morzem Czarnym.
 
Józef Klemens Czartoryski, stolnik litewski, założył w Korcu najbardziej znaną w kraju wytwórnię fajansu i porcelany. Produkcja ruszyła w 1790 roku.
Rozpoczęła się trwająca do 1793 roku, przebudowa Pałacu w
Dodaj do swoich materiałów