Baza wiedzy

od 1768 do 1777

Tablice synchronistyczne od 1768 do 1777

1 - Wydarzenia polityczne 2 - Wydarzenia gospodarcze 3 - Wydarzenia kulturalne
4 - Uwagi, komentarze

wcześniej

1
2
3
4
1768
    29 II - W Barze na Podolu zawiązana została konfederacja szlachty, dążącej do obrony "złotej wolności". Skierowana była przeciwko królowi Stanisławowi Augustowi, dysydentom, próbom reform ustrojowych oraz obecności politycznej Rosji. Na czele konfederacji stanęli min. bracia Adam i Michał Krasińscy, Michał Pac, Joachim Potocki i Józef Pułaski
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
    VI - VII - Na Ukrainie wybuchło bardzo krwawe powstanie chłopskie skierowane przeciwko panowaniu polskiemu i Polakom, znane jako tzw. koliszczyzna (koliwszczyzna). Napadając na siedliska polskie i żydowskie na Ukrainie Kozacy dokonywali straszliwych mordów i grabieży, szczególnie okrutna była rzeż w Humaniu 21 VI, w której zginęło ok. 20 tys. ludzi. Ogółem w czasie powstania zginęło ok. 200 tys. mieszkających na Ukrainie Polaków i Żydów. Upadek koliszczyzny nastąpił po interwencji wojsk koronnych i rosyjskich, Kozaków rozproszono, a na przywódców spadły okrutne kary: Iwan Gonta został obdarty ze skóry i żywcem poćwiartowany, a Maksym Żeleźniak zesłany na Syberię.
 
    6 X - Turcja żądając wycofania wojsk rosyjskich z terytorium Rzeczpospolitej wypowiedziała wojnę Rosji. Rozpoczęła się tzw. wojna polska, w której Porta okazała się jedynym czynnym sojusznikiem konfederatów barskich.
 
    XI - W korespondencji do Katarzyny II król pruski, Fryderyk II przedstawił plan rozbioru Polski.
 
 
    Wzywamy wszystkich obywatelów, jako jednejże Ojczyzny synów, do wspólnego jej ratunku, równą cnotą i miłością obowiązanych /.../ duchownych i świeckich, aby się z nami łączyli /.../. Także wszystkich obywatelów, funkcjami poselskimi, marszałkowskimi i konsyliarskimi pod ten czas zaszczyconych i do aktów konfederacji i sejmu przysposobionych i zniewolonych, a teraz pod zbrojną mocą zostających i żadnej wolności, bezpieczeństwa nie mających /.../, od włożonych na nich poniewolnie obowiązków uwalniamy i na to miejsce, lub gdzie się dalej konfederacja nasza znajdować będzie, dla ratunku Ojczyzny i obrony wiary i wolności wzywamy i zapraszamy. - stanowił min. manifest konfederatów.
 
    Chociaż na czele konfederacji znaleźli się przedstawiciele konserwatywnej szlachty katolickiej, to jednak w jej szeregach znalazło się wielu przedstawicieli młodego pokolenia szlacheckiego, kierujących się nowoczesnymi hasłami reformatorskimi i patriotycznymi. Niestety, mimo dużego zasięgu - rozruchy nastąpiły jednocześnie na Podolu, w Małopolsce, Wielkopolsce i na Litwie, - konfederacja nie miała odpowiednio licznych sił aby stawić czoła interweniującym w Polsce wojskom rosyjskim i jednostkom królewskim i od razu przybrała charakter ruchu partyzanckiego. Już w czerwcu Rosjanie zdobyli Bar, należący do Krasińskich, w sierpniu Kraków, a w październiku Nieśwież, zmuszając do kapitulacji Karola Radziwiłła "Panie Kochanku" - przywódcę konfederacji na Litwie. Większość wziętych do niewoli konfederatów Rosjanie zesłali w głąb państwa rosyjskiego.
1769
    Konfederaci wznowili akcje zbrojne na terenie całego kraju dążąc do odrodzenia powstania. Jednocześnie wysłali wielu emisariuszy na dwory państw europejskich, licząc na uzyskanie poparcia i podjęcie tzw. "sprawy polskiej" przez inne kraje kontynentu. W październiku w Białej powstała tzw. Generalność, czyli najwyższa władza konfederacji, której głównym celem było uporządkowanie działań poszczególnych oddziałów konfederackich oraz nadanie akcjom skoordynowanego charakteru.
 
Na rozkaz cesarzowej Austrii Marii Teresy, wojska austriackie zajęły polski Spisz i obsadziły granicę z Rzeczpospolitą.
 
 
 
 
1770
    I - II - Podczas walk na Lubelszczyźnie Rosjanie rozbili 23 I korpus konfederatów w bitwie pod Dobrą, zaś 16 II rozproszone zostały, idące na pomoc Warszawie oddziały wielkopolskie.
 
    22 X - Generalność ogłosiła w Polsce bezkrólewie i wezwała do walki z królem, którego nazwano tyranem i uzurpatorem
 
Wojska austriackie wkroczyły na obszary starostw czorsztyńskiego, nowotarskiego i sądeckiego, zaś armia pruska pod pretekstem epidemii obsadziła Kujawy i Prusy Królewskie.
 
Ukazał się pierwszy numer "Zabaw Przyjemnych i Pożytecznych", czasopisma wydawanego przez szereg lat przez Adama Naruszewicza i Jana Albertrandiego. Było ono głównym źródłem informacji o polityce kulturalnej dworu królewskiego i inicjatywach króla Stanisława Augusta. Organizowane przez monarchę słynne "obiady czwartkowe", czyli zebrania ludzi pióra, uczonych i architektów na Zamku Królewskim i w
Dodaj do swoich materiałów