Baza wiedzy

od 1649 do 1655

Tablice synchronistyczne do 1649 od 1655

1 - Wydarzenie polityczne 2 - Wydarzenie gospodarcze 3 - Wydarzenie kulturalne
4 - Uwagi, komentarze

wcześniej

1
2
3
4
1649
     Po zakończonych fiaskiem rokowaniach z Bohdanem Chmielnickim, prowadzonych na początku roku, walki na Ukrainie wybuchły na nowo. Ataman nabrawszy animuszu nadawał powstaniu coraz bardziej radykalny
polityczny i społecznie charakter
     VII - VIII - Wojska koronne liczące nie więcej niż 16 000, dowodzone przez księcia Jeremiego Wiśniowieckiego zamknęły się w twierdzy Zbaraż i przetrwały sześciotygodniowe oblężenie wojsk kozackich i tatarskich, liczących ok. 150 000 żołnierzy. Idące na pomoc Zbarażowi wojska polskie pod osobistym dowództwem króla, zostały zaskoczone przez silniejszego przeciwnika pod Zborowem 15 VIII 1649 roku. Do klęski jednak nie doszło dzięki talentom dyplomatycznym kanclerza Ossolińskiego, który nawiązał rokowania z chanem tatarskim Girejem i "podarkami" nakłonił go do wycofania z walki. Pozostawiony sam sobie Bohdan Chmielnicki zgodził się na podpisanie ugody w Zborowie, która zresztą, była sukcesem kozackim. Według jej ustaleń rejestr kozacki podniesiono do 40 tysięcy, a Chmielnicki uzyskał tytuł hetmana wojska zaporoskiego. Województwa kijowskie, bracławskie i czernihowskie miały podlegać kontroli kozackiej, urzędy zastrzeżono tylko dla szlachty prawosławnej, a szlachta polska uzyskała prawo powrotu do swych siedzib na Ukrainie.
     Warunki ugody zborowskiej zostały ratyfikowane przez sejm Rzeczpospolitej, obradujący od 22 XI 1649 roku do 12 I następnego.
 
 
     Jak sam twierdził: Wybiję z lackiej niewoli naród ruski wszystek /.../, nie owi to Lachowie, co przedtem bywali i bijali Turki, Moskwę, Tatary i Niemce. /.../ Pomerli ze strachu, skoro nas ujrzeli, i pouciekali.
1650
     9 VIII - Zmarł kanclerz koronny Jerzy Ossoliński, wybitny polityk i dyplomata, zwolennik pokojowego rozwiązania problemu kozackiego.  
 
     27 I - Zmarł Tomasz Dolabella, nadworny malarz Wazów, sprowadzony do kraju przez Zygmunta III Wazę. Brał udział w udekorowaniu odnawianego po pożarze zamku wawelskiego w Krakowie. Na Wawelu znajduje się min. jego obraz "Bitwa pod Lepanto".
     Ukazały się drukiem "Satyry" Krzysztofa Opalińskiego. Ich autor, wojewoda poznański, sportretował społeczeństwo i państwo polskie połowy XVII wieku. W "Satyrze na interregnum i nierząd jego" napisał min.
"Nierządem Polska stoi" - nieźle ktoś powiedział. Lecz drugi odpowiedział, że nierządem zginie.
Pan Bóg ma nas jak błaznów. I to prawdy blisko, Że między ludźmi Polak, jest Boże igrzysko.
1651
      VI - Na Podhalu wybuchło powstanie chłopów dowodzone przez emisariusza kozackiego Aleksandra Kostkę Napierskiego. Był on jednym z wysłanników Chmielnickiego, dążącym do wywołania powstania ludowego na obszarze Rzeczpospolitej
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
     28 - 30 VI - Po wznowieniu wojny z Kozakami doszło do trzydniowej bitwy pod Beresteczkiem, w której pospolite ruszenie wraz z wojskami zaciężnymi całkowicie rozbiło armię tatarsko-kozacką
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
     20 VIII - Zmarł nagle książę Jeremi Wiśniowiecki, zwolennik siłowego rozwiązania sporów z Chmielnickim, bohater walk na Ukrainie.
 
 
     Sami się chciejcie z tej ciężkiej niewoli wybić /.../. Mają li oni was wniwecz obracać do ostatka, lepiej, że ich wy sami obrócicie. Już się was dosyć namordowali ci pankowie, że też już głos płaczących was o pomstę na nich do Boga woła... - wzywał górali tymi słowami do walki Aleksander Kostka Napierski. Prowadzeni przez niego chłopi opanowali zamek w Czorsztynie, jednak szybka kontrakcja zbrojna biskupa krakowskiego Piotra Gembickiego, stłumiła powstanie. Buntowników rozpędzono, a Napierski zginął męczeńską śmiercią na palu.
     Bitwa jednak nie została wykorzystana, gdyż po zwycięstwie pospolite ruszenie rozeszło się do domu zaniepokojone rozruchami chłopskimi na Wielkopolsce i Podhalu. Chciało się do żon, do gospodarstwa, do pierzyn, a na pokrycie swego lenistwa wyszukiwali spod ziemi argumenta - komentował te wydarzenia anonimowy świadek. W takiej sytuacji osobiście dowodzący kampanią król Jan Kazimierz musiał przystać na kolejną ugodę z Chmielnickim, zawartą 28 IX w Białej Cerkwi. Rejestr kozacki został zmniejszony do 20 tysięcy, a rejon występowania administracji kozackiej ograniczono do województwa kijowskiego.
1652
     12 I - Zakończył się proces Hieronima Radziejowskiego, podkanclerzego koronnego. Za zdradę stanu, spiski i knowania z Kozakami został zaocznie skazany na śmierć, infamię, konfiskatę dóbr i pozbawienie wszystkich urzędów. Radziejowski uszedł sprawiedliwości i schronił się w Szwecji, gdzie prowadził aktywną politykę przeciwko królowi.
     9 VIII - Podczas obrad sejmu walnego w Warszawie doszło po raz pierwszy w dziejach państwa do liberum veto.
     2 VI - Nieudolnie dowodzone wojsko polskie poniosło straszliwą klęskę w bitwie pod Batohem. Oddziały tatarskie i kozackie wzięły wielki odwet za Beresteczko i dokonały wycięcia wszystkich polskich jeńców. Na polu walki pozostało 8 000 polskich żołnierzy, zginęli również dowodzący Marcin Kalinowski i jego jedyny syn Samuel.
 
     Zmarł Jan Brożek, rektor Akademii Krakowskiej, matematyk, astronom i historyk.
 
     Kazimierz Obuchowicz, wojewoda smoleński, zapisał w swoim pamiętniku: Pozwolona była prolongacja (przedłużenie) i już rzeczy ku dobremu końcowi się miały, aliści na trzecim dniu prolongowanego sejmu, niejakiś Siciński z upity poseł, mając za uciążliwy dekret sejmowy, względem podymnego szesnaściorga, które król Jmć słusznie z ekonomii swojej szawelskiej i innych być aprobował, a Upita poborami wydając, wielu do skarbu winną została; zaniósł protestacją, że dekret skasowany nie był przeciwko wszystkiemu sejmowi i zaraz z izby zniknął, za Wisłę się przewiózł. I tak pretekstem wolności, że za jednego kontradykcją (sprzeciwem) nic się nie stanowi na sejmie, sejm się rozerwał.
1653
     Wyprawa polska skierowana przeciwko Kozakom nie przyniosła powodzenia. Walki pod Żwańcem wykazały nieudolność wojsk koronnych i zmusiły króla do zawarcia nowej ugody z Chmielnickim, 17 XII, na mocy której przywrócono ustalenia ugody zborowskiej. Tatarzy zagrożeni spodziewanym przymierzem Kozaków z Rosją zdecydowali się na podpisanie porozumienia z Rzeczpospolitą, odchodząc tym samym od dalszego popierania Chmielnickiego.  
 
 

później

Dodaj do swoich materiałów