od 1646 do 1648

Tablice synchronistyczne do 1646 od 1648

1 - Wydarzenie polityczne 2 - Wydarzenie gospodarcze 3 - Wydarzenie kulturalne
4 - Uwagi, komentarze

wcześniej

1
2
3
4
1646
10 III - Odbył się ślub Władysława IV z księżniczką francuską Ludwiką Marią Gonzagą de Nevers, urodzoną w 1611 roku
V - Król Władysław IV bez wiedzy sejmu wydał listy przypowiednie na zaciągi wojsk prywatnych i kozackich na wojnę z Turcją.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
     25 X - 7 XII - Na sejmie walnym w Warszawie posłowie ostro skrytykowali plany wojenne króla wobec Turcji, nakazali rozpuszczenie prywatnych zaciągów i przerwanie werbowania Kozaków na wojnę z Portą Otomańską.
 
11 III - Zmarł nagle, w swojej posiadłości w Brodach hetman Stanisław Koniecpolski, przeżywszy 54 lata. Gdy w czerwcu 1645 roku zmarła jego druga żona, Krystyna z Lubomirskich, postanowił kolejny raz się ożenić i w styczniu 1646 roku wstąpił w związek małżeński z młodziutką Zofią Opalińską. Niemłody już hetman pragnął zaimponować swej małżonce swoimi siłami witalnymi i zażył zbyt wiele środków podniecających, które osłabiły serce i w efekcie doprowadziły do zgonu. Jak zapisał znany pamiętnikarz Joachim Jerlicz, Koniecpolski w kilka niedziel po ożenieniu od konfortatywy (środek podniecający), którą zażywał dla młodej żony, a którą przesadzono, bo mu aptekarz na razy kilka dał, co on razem zażył, i tak swego życia wiek dokonał. Śmierć wybitnego wodza i polityka wywołała powszechne przygnębienie w Rzeczpospolitej, zmarł główny doradca polityczny i wojskowy króla, jego wierny powiernik. Na pogrzeb Koniecpolskiego 30 IV zjechała cała elita ówczesnego państwa polsko-litewskiego. Jest coś z proroczej przepowiedni w tym, co zawarł w swoim pamiętniku, przy okazji śmierci hetmana, marszałek dworu Stanisław Oświęcim: Ten tedy Koniecpolski nie koniec był dla Polski, jako malevoli tuszyli, ale i owszem wielkiego jej szczęścia był przy łasce Bożej za żywota swego autorem. /.../ Ledwie albowiem dusza jego pobożnaz tym się rozłączyła ciałem, alić zaraz Rzeczpospolita, w głębokiem opływająca pokoju, ze wszystkich stron będąc od impetów nieprzyjacielskich wolna, na niemałe się zaniosła sama w sobie zamieszania i wielką między panem i poddanemi z pewnych przyczyn i okazyjej diffidencyją.      Małżeństwo to oznaczało pewne odejście króla od polityki prohabsburskiej na rzecz szukania porozumienia z obozem francuskim. Wynikało to poniekąd z ówczesnej sytuacji międzynarodowej. Habsburgowie pobici w wojnie trzydziestoletniej przez Francję i kraje protestanckie nie stanowili, w przekonaniu Władysława IV, autorytatywnego sojusznika i należało szukać możliwości zbliżenia się do dworu paryskiego.
Zmarły nagle w 1646 roku hetman wielki koronny Stanisław Koniecpolski, doszedł za życia do olbrzymiego majątku. Był posesorem aż 12 starostw, obejmujących 16 miast i miasteczek, ponad 200 wsi i blisko 30 folwarków. Jego dobra rozciągały się na Wołyniu, Podolu, Bracławszczyźnie i Kijowszczyźnie. Posiadał też majątki w ziemi krakowskiej, sieradzkiej i sandomierskiej. Jego dwie, główne rezydencje znajdowały się w Brodach i Podhorcach.
Należy zauważyć, że okres panowania Zygmunta III Wazy i jego syna Władysława IV to w Rzeczpospolitej czas powstawania wielkich fortun magnackich. Kanclerz i hetman wielki koronny Jan Zamoyski stworzył ordynację o powierzchni 6 445 km kw., w której znajdowało się 11 miast i 200 wsi. Prócz tego zarządzał dożywotnio obszarem królewszczyzn o powierzchni 11 000 km kw., dającym dochody z 12 miast i ponad 600 wsi. Wielki magnat kresowy Konstanty Ostrogski posiadał w dobrach dziedzicznych i królewskich majątek wynoszący ok. 100 miast i blisko 1300 wsi.
Do wielkich bogaczy zaliczali się także dygnitarze kościelni. Przykładowo, dobra biskupa krakowskiego, w czasach Zygmunta III Wazy, liczyły sobie kilkanaście miast i blisko 500 wsi.
Do najbardziej znaczących rodów magnackich w Polsce w czasach Wazów należały min. rodziny Radziwiłłów, Sieniawskich, Ostrogskich, Zamoyskich, Sapiehów, Wiśniowieckich, Zasławskich, Koniecpolskich, Potockich i Zbaraskich.
 
 
     Jak zapisał w pamiętniku Stanisław Oświęcim szlachta na sejmie nie świadoma tajemnicy, powierzchownie rzeczy sądząc, strwożona mięszać się zaraz, wcześnie o sobie radzić, z senatorami się znosić i przedsiębrać kroki poczęła, aby tak szkodliwe Rzeczypospolitej, jako sobie imaginowali, zamysły do effektu nie przychodzieły; dlaczego wiele senatorów dobro pospolite kochających, jedni listownie imprezę tę Królowi JM. Ganili, drudzy ustnie z panem około tego rozprawiali się, trudność wielką w prowadzeniu tej wojny upatrując, a zwłaszcza interesy weneckie, którzy do niczego innego nie dążą, tylko prywatę swoją, aby nas z Turkami zwadziwszy, wszytkę uciążliwość wojny na nasze karki obrócili, obawiali się i wiarę ich śliską, która i Władysława niegdy pod Warną o stracenie żywota i sławy, a potym i królestwa węgierskiego przyprawieła.
1647
     V - Podczas obrad kolejnego sejmu król bezskutecznie usiłował przekonać szlachtę o słuszności podjęcia krucjaty przeciwko Turcji.  
 
 
1648
     IV/V - Na Ukrainie wybuchło wielkie powstanie kozackie dowodzone przez Bohdana Chmielnickiego, któremu udało się uzyskać poparcie Tatarów Tuhaj beja. Już na samym początku Kozacy uzyskali znaczną przewagę odnosząc kilka świetnych zwycięstw. Hetmani koronni, Mikołaj Potocki i Marcin Kalinowski popełnili poważny błąd dzieląc wojsko na trzy części: straż przednią - dowodzoną przez syna hetmańskiego, Stefana Potockiego; oddziały główne i korpus Kozaków rejestrowych, który szybko przeszedł, w wyniku zdrady na stronę Chmielnickiego. W bitwie pod Żółtymi Wodami, 29 IV - 16 V, Stefan Potocki poniósł klęskę i sam zginął w walce, zaś w tarciu pod Korsuniem, 24 - 25 V, rozbite zostały siły główne, a obydwaj hetmani dostali się do niewoli.
     20 V - W Mereczu, w wieku 53 lat zmarł król Władysław IV Waza. Wraz z jego śmiercią skończyły się w Rzeczpospolitej tzw. "złote czasy". Zgodnie z prawem, na czas bezkrólewia władzę interrexa przejął prymas Maciej
Dodaj do swoich materiałów