od 1612 do 1620

Tablice synchronistyczne do 1612 od 1620

1 - Wydarzenie polityczne 2 - Wydarzenie gospodarcze 3 - Wydarzenie kulturalne
4 - Uwagi, komentarze

wcześniej

1
2
3
4
1612
     Oblegana przez Rosjan załoga polska na Kremlu została w wyniku klęski poniesionej przez idącą z Polski odsiecz zmuszona do kapitulacji. W listopadzie cierpiąca głód obsada polska zamku kremlowskiego, w szeregach której dochodziło w ostatniej fazie do przypadków ludożerstwa poddała się wojskom kniazia Dymitra Pożarskiego. Po kapitulacji część żołnierzy polskich została wymordowana  
 
     Jeden z dowódców obrony Kremla, pułkownik Józef Budziło zapisał w październiku 1612 roku, w sporządzanym na bieżąco "Dzienniku": oblężeńcy nie mogąc znosić głodu posłali do pana hetmana dwóch towarzyszów, /.../ prosząc, aby dawał w tym tygodniu ratunek, bo dalej wytrwać nie mogą dla głodu, który niesłychany i do wypisania trudny, jakiego żadne kroniki i historie nie świadczą, aby kiedy i na świecie w oblężeniu będący który go mógł znosić, albo kiedy miał być nastąpił, bo gdy już traw, korzonków, myszy, psów, kotek, ścierwa nie stało, więźnie wyjedli, trupy wykopując z ziemie wyjedli, piechota się sama między sobą wyjadła i ludzie łapając pojedli. Truszkowski, porucznik piechotny, dwu synów swych zjadł; hajduk jeden także syna zjadł, drugi matkę; towarzysz jeden sługę zjadł swego; owo zgoła syn ojcu, ojciec synowi nie spuścił, pan sługi, sługa pana nie był bezpieczen; kto kogo zgoła zmógł, ten tego zjadł, zdrowszy chorszego pozbył.
1613
     II - Wobec unieważnienia wyboru królewicza Władysława na cara Rosji władcą tego kraju wybrany został Michał Fiodorowicz Romanow.
     23 III -Zawarte zostało przymierze z Habsburgami zakładające udzielanie sobie wzajemnej pomocy w zwalczaniu buntów poddanych oraz w wojnach z Rosją i Szwecją.
 
 
 
1614
 
 
     Wydano drukiem "Sielanki" Szymona Szymonowica, poety humanistycznego, protegowanego Jana Zamoyskiego.
Już południe przychodzi, a my jeszcze żniemy;
Czy tego chce urzędnik, że tu pomdlejemy ?
Głodnemu, jako żywo, syty nie wygodzi,
On nad nami z maczugą pokrząkając chodzi,
A nie wie, jako ciężko z sierpem po zagonie
Ciągnąc się... - o -
Słoneczko, śliczne oko, dnia oko pięknego !
Nie jesteś ty zwyczajów starosty naszego.
Ty dzień po dniu prowadzisz, aż długi rok minie,
A on wszystko porobić chce w jednej godzinie...
 
1615 - 1616
     Doszło do kolejnej wyprawy polskich magnatów na Mołdawię. Samuel Korecki i Michał Wiśniowiecki dokonali ingerencji w państwie mołdawskim i osadzili na tronie hospodarskim Aleksandra Mohyłę.
     W tym samym czasie, jesienią 1615 roku Kozacy dokonali akcji rabunkowej na Krymie. W efekcie sułtan turecki dokonał odwetu i rozbił w lecie 1616 roku wojska Koreckiego i Mohyły. Dopiero hetman Stanisław Żółkiewski uspokoił sytuację zawierając układ pacyfikacyjny z nowym hospodarem Michałem Radułem 12 IX 1616 roku.
 
 
 
1616
     Kolejnej operacji rabunkowej wobec Turcji dokonali Kozacy. Spalili przedmieścia Stambułu, pokonali na Morzu Czarnym ścigającą ich flotę turecką, a następnie splądrowali Krym.  
     Dzieło Mikołaja Kopernika "O obrotach sfer niebieskich" zostało wpisane na papieski Indeks Ksiąg Zakazanych. Było na nim aż do początków XIX wieku.  
1617
     6 IV - Królewicz Władysław Waza wraz z wojskiem pod komendą hetmana wielkiego litewskiego, Jana Karola Chodkiewicza, wyruszył na Moskwę w celu odzyskania utraconego tronu carskiego. W trakcie wyprawy do królewicza dołączyli Kozacy atamana Piotra Konaszewicza-Sahajdacznego.
     VI - Nowy król szwedzki Gustaw II Adolf podjął ofensywę przeciwko Polsce w Inflantach, na nowo rozpoczynając zmagania między tymi dwoma krajami. Po sukcesach szwedzkich w tymże roku w 1618 nastąpiła kontrakcja hetmana polnego litewskiego Krzysztofa II Radziwiłła zakończona odzyskaniem utraconych ziem. Następnie podpisany został tymczasowy rozejm.
     22 - 23 IX - W Buszy podpisany został traktat polsko-turecki, na mocy którego strona polska zobowiązała się do nieingerencji w Mołdawii.
 
 
 
1618
     10 - 11 X - Próby wzięcia Moskwy szturmem podjęte przez wojska polskie kończą się całkowitym niepowodzeniem. Obie strony godzą się na podjęcie rokowań.
     VIII - Po śmierci księcia pruskiego Albrechta Fryderyka władzę w Prusach Książęcych przejął, zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami, elektor brandenburski Jan Zygmunt.
     11 XII - Podpisany został rozejm Rzeczpospolitej z Rosją w Duelinie (Dywilinie), kończący długoletnią wojnę i udział strony polskiej w dymitriadach. Układ miał obowiązywać przez czternaście i pół roku.
     Eksport zboża przez Gdańsk osiągnął tego roku swój rekord, wówczas wysłano tym portem za granicę ponad 116 tysięcy łasztów.  
     przez okres ten król Zygmunt, królewicz Władysław i cała Rzeczpospolita Polska mają się powstrzymać od wszelakich kroków nieprzyjacielskich i nie napadać ani zamków i ziem, ani państwa moskiewskiego pod pozorem jakichś pretensyj albo przedsiębrać budowanie nowych warowni; co wzajem Moskwa święcie przysięgła. Rzeczpospolita uzyskała ziemie: smoleńską, siewierską i czernihowską, a Władysław Waza zachował prawo używania tytułu cara rosyjskiego. Ogłoszono amnestię dla jeńców obu stron a władca moskiewski Michał nie ma używać tytułu inflanckiego, smoleńskiego ani czernihowskiego, które według większej słuszności królowi Zygmuntowi się należą.
Podczas wyprawy na Moskwę w 1617/18 roku nominalnym wodzem był królewicz Władysław Waza. Sejm na wszelki wypadek dodał do jego boku specjalnych komisarzy, aby królewic więcej baczył na dobro ojczyzny niż na swe do rycerskiej sławy pochopy. Królewicz uznał to za ciężką zniewagę i cała jego złość skupiła się na jednym z komisarzy - Jakubie Sobieskim, dworzaninie królewskim.
Pan Jakobus, zwykł był, od czasów swej podróży po Europie Zachodniej prowadzić diariusz. Władysław uznał te zapiski, których nawet nie czytał, za paszkwil na swoją osobę, kazał je wykraść i przesłał ojcu - królowi Zygmuntowi III.
Król okazał się mądrzejszy od swego syna, zapiski kazał rzucić w ogień, a syna zganił listownie, w te słowa:
- Gdybym ja chciał po cudzych szkatułach szukać, co kto o mnie pisze, i królestwo i zdrowie bym stracił.
1619
     XI - Dochodzi do tzw. pierwszej odsieczy wiedeńskiej. Gdy w toku wojny trzydziestoletniej 1618-1648, cesarz Ferdynand II był oblegany w Wiedniu przez wojska protestantów czeskich i siedmiogrodzkie Gabora Bethlena, pomocy udzielił mu Zygmunt III Waza wysyłając oddziały lekkiej jazdy tzw. lisowczyków, w liczbie około 10 000. Lisowczycy nie poszli, co prawda na Wiedeń, ale skierowali się do Siedmiogrodu i w bitwie pod Humiennem, 22 - 23 XI tego roku rozbili armię księcia Jerzego Rakoczego. Dokonali również wielu spustoszeń na ziemi węgierskiej, co doprowadziło do wycofania się Siedmiogrodzian spod Wiednia, a wraz z nimi cofnęli się Czesi. Wiedeń był ocalony, a cesarz mógł ze zdwojoną energią zabrać się do tłumienia powstania czeskiego. Rzeczpospolita poprzez to wydarzenie zaangażowała się otwarcie w wojnę stając zdecydowanie po stronie obozu katolickiego.
     Zawarta została tzw. ugoda rastawiecka zwiększająca rejestr kozacki do 3 tysięcy.
 
     Pod kierunkiem Giovanniego Trevano rozpoczęła się w Ujazdowie pod Warszawą,  budowa zamku królewskiego, przeznaczonego na rezydencję władcy.  
1620
     Wobec zbliżającego się najazdu tureckiego hetmani koronni, wielki Stanisław Żółkiewski i polny Stanisław Koniecpolski, postanowili uprzedzić wroga i zorganizowali wyprawę na Mołdawię, by tam powstrzymać siły sułtańskie. Jednak zgromadzone przez hetmanów wojska były bardzo słabe - zaledwie 8 400 żołnierzy, z których znaczną liczbę stanowiły niekarne i niskiej jakości, prywatne siły magnackie. W stoczonej na przełomie września i października bitwie pod Cecorą Polacy zostali rozbici, a sędziwy hetman Żółkiewski zginął w walce6 X 1620 roku
     15 XI - W Warszawie doszło do zamachu na króla Zygmunta III Wazę.
 
 
     Gdy jego żołnierze próbowali ocalić go podstawiając mu konia miał ponoć rzec: A cóż ze mnie byłby za pasterz, który w niebezpieczeństwie swoje owce porzuca. Wybitny wódz przeczuwał chyba swoją śmierć, bo tak pisał z obozu wojskowego do swej żony: a chociabym i poległ, też ja stary i na usługi Rzeczypospolitej już nie zdatny, a Pan Bóg wszechmocny da, że i syn nasz, miecz po ojcu wziąwszy, na karkach pohan zaprawi, i chociaby tak było jak rzekłem, pomści się krwie ojca swego. Na wypadek jaki bądź zalecam w. miłości najukochańszej małżonce miłość dla dziatek, pamięć na me zwłoki, bo je styrałem ku usłudze Rzeczypospolitej...
Klęska cecorska sprawia, że sejm uchwala wysokie podatki na zaciągi żołnierzy oraz nakazuje zmobilizowanie Kozaków i zwołanie pospolitego ruszenia. Wobec wzięcia do niewoli tureckiej hetmana Koniecpolskiego naczelnym dowódcą zostaje mianowany hetman wielki litewski Jan Karol Chodkiewicz.
     Wychodzący z kolegiaty św. Jana monarcha został zaatakowany czekanem i lekko poraniony przez niezrównoważonego psychicznie szlachcica Michała Piekarskiego. Zamachowiec został natychmiast pochwycony i poddany torturom. Rodzina Piekarskich została okryta niesławą, a sam winowajca został skazany wyrokiem sądu na karę śmierci połączoną ze szczególnymi udręczeniami. Wszystko miała przebiegać zgodnie z sądowym orzeczeniem, które stanowiło, co następuje: Najprzód z miejsca więzienia, w którym zostanie wyprowadzony przez kata i jego oprawców, wsadzony będzie na wózek do tego sporządzony, mając skrępowane ręce i nogi, przywiązany do wozu tak zostanie, aby postać siedzącego zachował. Zasiędzie przy nim swe miejsce kat z oprawcami mającymi swe narzędzia, ogień siarczysty i rozżarzone węgle, obwożony będzie przez rynek i ulice miasta. W miejscach wyznaczonych obnażonego czterema rozpalonymi szczypcami oprawcy ciało szarpać będą. Gdy na miejscu kary stanie, z wozu na rusztowanie umyślnie wystawione, na 8 łokci od ziemi wystawione, przyprowadzony zostanie. Tam mu kat ów czekan żelazny, którym na Najjaśniejszego Króla Imci targnął się, do ręki prawej włoży i z nim razem rękę bezbożną i świętokradzką nad płomieniem ognia siarczystego palić będzie. Dopiero, gdy wpółdobrze przypalona będzie, mieczem odetnie, toż i z lewą ręką, bez przypalania jednak, uczyni. Po czym czterema końmi ciało na cztery części roztargane będzie, a obrzydłe trupa ćwierci w proch na stosie spalone zostaną. Na koniec proch w działo nabity, wystrzał po powietrzu rozprószy.

później

Dodaj do swoich materiałów