od 1606 do 1611

Tablice synchronistyczne do 1606 od 1611

1 - Wydarzenie polityczne 2 - Wydarzenie gospodarcze 3 - Wydarzenie kulturalne
4 - Uwagi, komentarze

wcześniej

1
2
3
4
1606
     Dymitr I Samozwaniec po zajęciu Moskwy został carem. Jego żoną została Maryna Mniszchówna, córka wojewody Jerzego Mniszcha. Rychło jednak nowy car, otaczający się szlachtą polską wywołał niezadowolenie wśród bojarów, a ci zawiązali spisek, który doprowadził do zamordowania Dymitra i wielu sprzyjających mu Polaków. Nowym carem Moskwy został jeden z inicjatorów przewrotu, książę Wasyl Szujski.
     W kraju doszło do pierwszego otwartego buntu szlachty wobec króla - rokoszu sandomierskiego. Na czele rewolty stanęli wojewoda krakowski Mikołaj Zebrzydowski i podczaszy wielki litewski Janusz I Radziwiłł. Podczas zjazdu rokoszowego pod Sandomierzem skonfederowana szlachta oskarżyła Zygmunta III o łamanie swobód i wolności szlacheckich oraz praw Rzeczpospolitej.
 
 
     jak twierdził wówczas inny z przywódców buntu, Stanisław Stadnicki zwany "diabłem łańcuckim", Nad wszystkie narody naznaczniej urodził się szlachcic polski, a kto tym urodzi się, na żadną się rzecz nie ogląda, tylko na prawo, wolność i szlachectwo swe.
Rokoszanie zażądali od króla ograniczenia władzy królewskiej, zwiększenia uprawnień dla senatorów-rezydentów, pełnej kontroli wydatków króla oraz ograniczenia znaczenia jezuitów, których władca powinien był oddalić ze swego otoczenia.
Postulaty i żądania rokoszan /fragmenty/.
Aby żadnego z austriackich arcyksiążąt nikt na tron promować nie chciał. Aby żaden senator, na którego przypada kolej rezydowania przy królu, wyjąwszy gwałtowną chorobę i sprawy osobiste, nie śmiał pod karą utraty godności uchylać się od tego obowiązku.
Aby król usunął z dworu i nie zasięgał rady jezuitów, którzy wtrącają się w świeckie sprawy publiczne i do tumultów ludzi pobudzają, i aby odebrał im majętności, które przeznaczyć trzeba na Akademię Krakowską i na szpitale.
Aby król odprawił legata papieskiego, jest to bowiem rzecz niebywała i Rzeczypospolitej szkodliwa, że ustawicznie przebywa on obecnie na dworze i na sejmach.

Gdy król wysłał przeciwko rokoszanom wojsko pod komendą hetmana Żółkiewskiego ci zgodzili się na podpisanie ugody w Janowcu w październiku tegoż roku, zaś Zygmunt III zobowiązał się do zwołania sejmu walnego, który miałby rozpatrzyć skargi zbuntowanych.
1607
5 VII - Gdy wiosną tegoż roku doszło do wznowienia rokoszu i zbuntowani szlachcice wypowiedzieli królowi posłuszeństwo, doszło do rozprawy zbrojnej, której rozstrzygnięcie nastąpiło w bitwie pod Guzowem. Właśnie tego dnia hetman Stanisław Żółkiewski pobił tam wojska rokoszan, zapewniając Zygmuntowi III zwycięstwo.
     Po kolejnej interwencji w Mołdawii, tym razem Stefana Potockiego, na tronie hospodarskim osadzony został Konstanty Mohyła.
     W Rosji zaczęła się druga dymitriada: rzekomo ocalały z zamachu moskiewskiego Dymitr ruszył na czele popierających go sił magnackich na Moskwę, rozpoznaje w nim swego męża nawet żona Samozwańca, Maryna Mniszchówna. W walce o władzę Dymitrowi sprzyja skierowane przeciwko Wasylowi Szujskiemu powstanie chłopskie kierowane przez Iwana Bołotnikowa.
 
 
 
     Zebrzydowski więc, który w wojsku rokoszanów władzę hetmana sprawował, mając ich jednych za zaginionych, innych za odpartych /.../, gdy zostawiony sam sobie nic począć nie mógł, bo dla zaćmionego prochem powietrza ani widzieć, gdzie by posiłki nadesłać należało, ani wydawać rozkazów albo je usłyszeć niepodobna było, zwinąwszy chorągwie ustąpił z pola. /.../ Król zaś z miejsca bitwy prosto do Krakowa się udał i stamtąd dopiero wojsko rozpuścił. - zapisał w swej kronice żyjący wówczas biskup Paweł Piasecki. Rokoszanie przeprosili monarchę, a ten wspaniałomyślnie odstąpił od karania ich za bunt. Król przestając na tym zwycięstwie, nie chciał z niego korzystać i kazał wstrzymać się z pogonią za uciekającymi, mówiąc, że ścigając winnych, nie należy bronić ratunku tym, co w błąd wwiedzeni zostali. Z jeńcami też Król kazał obchodzić się z największą łaskawością, każąc im tylko ponowić przysięgę wierności - zapisał współczesny tym wydarzeniom Stanisław
Dodaj do swoich materiałów