od 1217 do 1235

Tablice synchronistyczne od 1217 do 1235

1 - Wydarzenia polityczne 2 - Wydarzenia gospodarcze 3 - Wydarzenia kulturalne
4 - Uwagi, komentarze

wcześniej

1
2
3
4
1217
     Władysław Laskonogi pokonał i wygnał z Wielkopolski swego bratanka Władysława Odonica. Automatycznie zachwiana została pozycja arcybiskupa Kietlicza, którego za zbyt wystawny tryb życia upomniał także papież Innocenty III.
     Wygnany z Polski Władysław Odonic udaje się na krucjatę do Ziemi Świętej, wspomagając króla węgierskiego, Andrzeja II.
     Leszek Biały po przeprowadzeniu zbrojnej akcji przywrócił polskie zwierzchnictwo nad Pomorzem Gdańskim. Zawarł również przymierze z Henrykiem Brodatym na wiecu w Dankowie.
 
 
 
1218
 
 
     Biskup krakowski Wincenty Kadłubek złożył rezygnację z godności biskupa krakowskiego i udał się do klasztoru w Jędrzejowie. Tu w latach 1218-1223 dokończył spisywania dziejów polskich pod tytułem "Kroniki polskiej".  
1221
     Książę Leszek prosząc papieża Honoriusza III o zwolnienie go z uczestnictwa w krucjacie do Ziemi Świętej zapowiedział zorganizowanie wyprawy przeciwko Prusom, którzy regularnie najeżdżali wówczas na Mazowsze i Ziemię Chełmińską.  
 
     Leszek Biały wymówił się od udziału w krucjacie twierdząc, że w Ziemi Świętej zabrakłoby mu miodu i wystudzonego piwa, do którego przywykł, a kontentować się zwykłą wodą nie zamierza. Papież argumentację przyjął, zadawalając się jedynie obietnicą Leszka zorganizowania wyprawy przeciwko Prusom.
 
1222 - 1223
     Zgodnie z obietnicami złożonymi papieżowi książęta Leszek Biały, Henryk Brodaty i Konrad Mazowiecki organizują wyprawy przeciwko Prusom. Nie doprowadziły one, co prawda do  zwycięstwa nad Prusami, ale uspokoiły na pewien czas sytuację na północnych obszarach Mazowsza.  
 
 
1224
 
 
     W wyniku kolejnych najazdów pruskich na Ziemię Chełmińską i Pomorze Gdańskie książę Konrad Mazowiecki sprowadził na swoje ziemie zakon braci dobrzyńskich z zadaniem walki z Prusami. Ale kiedy i ci okazali się bezsilni i stawiali słaby opór barbarzyńcom /.../ ziemie chełmińska i lubawska uległy całkowitemu spustoszeniu i zniszczeniu. Tak skomentował te wydarzenia w swym monumentalnym dziele Jan Długosz.  
1225
W kraju na nowo wybuchają walki pomiędzy książętami piastowskimi. Władysław Odonic posiłkowany przez księcia gdańskiego Świętopełka pokonał Władysława Laskonogiego i zajął część jego ziem w Wielkopolsce. Dążenia Odonica wykazują także sprzeciw wobec Leszka Białego. Senior ma w tym czasie także trudności w stosunkach z Henrykiem Brodatym, który wystąpił przeciwko niemu. Załagodzenie sporu nastąpiło dzięki biskupowi krakowskiemu Iwo Odrowążowi
 
     W Oleśnicy na Śląsku powstaje pierwsza komandoria zakonu templariuszy w Polsce, zaproszonych przez Henryka Brodatego.
 
 
1226
     Rozpoczęły się rokowania księcia Konrada Mazowieckiego z Hermanem von Salza, wielkim mistrzem rycerskiego Zakonu Szpitala pod wezwaniem Najświętszej Marii panny Domu Niemieckiego /tzn. Krzyżaków/, w kwestii osadzenia braci zakonnych na pograniczu mazowiecko-pruskim. W zamian za pomoc w walce z Prusami Krzyżacy mieli uzyskać Ziemię Chełmińską. Nie informując o tym Konrada Herman von Salza otrzymał od cesarza Fryderyka II Barbarossy tzw. "złotą bullę", nadającą Zakonowi Prusy w lenno oraz prawa książąt Rzeszy na zajętych obszarach. Jak zapisano w "Kronice Mistrzów Pruskich" umowa polsko-krzyżacka zobowiązywała braci zakonnych aby Polakom też chrześcijanom, /.../ żadnego gwałtu ani krzywdy nie czynili, ani ich nieprzyjaciołom radą, ani pomocą pomagali, ale przeciwko poganom na każdą potrzebę, by gotowi im pomagać byli. A jeśliby co z tych kondycyjej wykroczyli, aby winę i karanie pobrania dóbr dla niewdzięczności odnieśli.  
 
 
1227
     Książęta Leszek Biały, Henryk Brodaty i Konrad Mazowiecki decydują się na wyprawę przeciwko Władysławowi Odonicowi, który usunął z Wielkopolski Władysława Laskonogiego. Wyprawa ma też na celu ponowne podporządkowanie krnąbrnego księcia gdańskiego Świętopełka. Efektem wyprawy zjednoczonych książąt jest zjazd monarszy w Gąsawie.
     24 XI - Podczas zjazdu gąsawskiego dochodzi do zbrodni dokonanej na osobie Leszka Białego przez rycerzy wiarołomnego księcia Świętopełka.
 
 
     Jak zapisał Jan Długosz , gdy już czwarty dzień upływał, odkąd książęta zjechali się w Gąsawie i po załatwieniu wielu spraw udali się do łaźni, by umyć się w dbałości o ciało, kiedy nagle wielkorządca Pomorza Świętopełk /.../ nadciągnął z ogromnym oddziałem złożonym z Polaków i Pomorzan i wdarłszy się zbrojnie i do gospód i do namiotów książąt i rycerzy, zabija wszystkich, którzy mu stawiali opór. Kiedy książęta będący w łaźni zorientowali się w niebezpiecznej sytuacji, Leszek Biały jako silniejszy ze względu na jego wiek, wyskakuje z łaźni i dosiadłszy konia podanego mu przez swoich ludzi, zaczyna uciekać z kilku towarzyszami ku wsi Marcinkowo. Świętopełk pominąwszy wszystkich, urządza pościg za nim jednym /.../ i zachęca wszystkich swoich ludzi, by go zabili, twierdząc, że całe jego zwycięstwo zawisło od tego jednego trupa. Toteż chociaż garstka otoczona ciasno ze wszystkich stron przez wielką zgraję, walczyła dość długo i wytrwale, wszyscy jednak giną do ostatniego razem z księciem i swoim panem Leszkiem Białym z rąk niegodziwego zdrajcy.
  "Kronika Wielkopolska", która również szczegółowo opisuje zbrodnię gąsawską podaje także następującą informację: Mówią też, że śmierć spotkała tego najzacniejszego księcia Leszka za przyzwoleniem i radą księcia wielkopolskiego Władysława Odonica. Bo, jak niektórzy utrzymują, Władysław Odonic, /.../ wygnany został z kraju przez swego stryja i będąc na wygnaniu ożenił się z siostrą wspomnianego Świętopełka po to, by korzystając z pomocy tego Świętopełka mógł odebrać stryjowi swoje ziemie. Kiedy zaś już je odebrał, służył Świętopełkowi i radą, i pomocą. W wyniku zajść gąsawskich książę gdański uwolnił się od polskiej zwierzchności, w państwie piastowskim zaś z chwilą śmierci Leszka Białego upada zasada senioratu.
1228
     Po krótkiej regencji wdowy po Leszku Białym, Grzymisławy, władzę w Krakowie przejmuje Władysław Laskonogi, który adoptował liczącego sobie jeden rok syna zabitego seniora - Bolesława i uczynił go swoim następcą. Na zjeździe w Cieni Władysław potwierdził nienaruszalność wszystkich dotychczasowych przywilejów posiadanych przez rycerstwo małopolskie i duchowieństwo
     Przeciwko Władysławowi Laskonogiemu występuje Konrad Mazowiecki, zgłaszający swoje pretensje do władzy w Krakowie. Po stronie zagrożonego księcia krakowskiego opowiedział się za to Henryk I Brodaty, który pokonał w kilku bitwach wojska mazowieckie, potem jednak został pojmany i uwięziony przez Konrada na zamku w Płocku. Wkrótce jednak Henryk odzyskał wolność, bowiem jego żona Jadwiga, zjawiła się na Mazowszu i zażądała od Konrada natychmiastowego uwolnienia męża. Książę mazowiecki tak bardzo był zdziwiony tą nietypową wizytą, że zgodził się wypuścić Henryka.
 
 
     "... ludem i ziemią będę rządził z dobrą wiarą i cnotliwie, wykluczając uciski i nienależne podatki i każdego zachowam przy jego prawie. Zabraniam w zupełności niesprawiedliwych sądów, będę przestrzegał praw sprawiedliwych i zacnych według rady biskupa i baronów i postaram się, by ich inni ściśle przestrzegali; gdyby zaś kto to postanowienie naruszył, będzie ukarany, a jeżeliby to uczynił powtórnie, będzie pozbawiony godności, którą posiada. Kościół zaś we wszystkich tych krajach rozprzestrzeniony pragnę zachować nietknięty w tym, co posiada uzyskane na podstawie dawnego zwyczaju, lub z udzielonej przez brata mego, zmarłego księcia Leszka, wolności, - z zastrzeżeniem tego, w czym za natchnieniem Boga spodoba mi się wolności te pomnożyć i rozszerzyć." - takie min. obietnice złożył na wiecu w Cieni książę Władysław Laskonogi.
1229
     Władysław Laskonogi zaatakował ziemie Władysława Odonica, następnie pokonał go w walce i wziął do niewoli. Ten jednak wkrótce zbiegł z aresztu i schronił się na dworze Świętopełka gdańskiego, od którego uzyskał pomoc wojskową. Dzięki niej zaatakował stryja i tym razem odniósł pełne zwycięstwo; nie dość, że odzyskał swoje posiadłości w Wielkopolsce, to jeszcze pozbawił Laskonogiego jego ziem. Konflikt wielkopolski sprawia, że w Krakowie przejmuje władzę Konrad Mazowiecki, posiadający przewagę nad Henrykiem Brodatym.  
 
 
1230
     30 V - Konrad Mazowiecki ogłosił przywilej kruszwicki dla Zakonu Krzyżackiego, na mocy którego uzyskali oni Ziemię Chełmińską i wszystkie ziemie, które zdobędą w przyszłości na Prusach. W tym samym roku na przyznane obszary przybywają pierwsi rycerze zakonni i rozpoczynają zbrojną akcję przeciwko ludowi Prusów.
 
 
 
     W przywileju kruszwickim zapisane zostało min.: Owi zaś bracia /krzyżacy/ przyrzekli też mnie /Konradowi Mazowieckiemu/ i wszystkim moim dziedzicom, że z całą wiernością wraz z nami walczyć będą każdego czasu stosownie do woli Bożej i wedle swej możności przeciw wrogom Chrystusa i naszym, mianowicie przeciw wszystkim poganom, a czynić to będą bez jakiegokolwiek podstępu lub fałszu, nawet gdyby tylko jeden z nich pozostał przy życiu.
1231
    Władysław Laskonogi podjął kolejną wyprawę przeciwko Władysławowi Odonicowi w celu odzyskania władzy w Wielkopolsce. Poparł go Henryk I Brodaty, który w zamian uzyskał prawa do tronu krakowskiego i opieki nad małoletnim synem Leszka Bolesławem. Wyprawa jednak nie przyniosła spodziewanych sukcesów i Laskonogiemu nie udało się zdobyć grodów swego bratanka.
3 XI - zmarł w Środzie książę Władysław Laskonogi. Okoliczności jego zgonu nie są znane
     Jan Długosz podał, że książę umarł powalony tak smutkiem, jak i poczuciem winy z powodu popełnionych występków, to jednak są źródła /Kronika Alberyka de Trois Fontaines/, które podają, że Laskonogiego zamordowała niemiecka nałożnica, broniąc się przed gwałtem. Po tym wydarzeniu władzę nad całą Wielkopolską przejął Władysław Odonic.
1232
    Doszło do walk pomiędzy Henrykiem Brodatym i Konradem Mazowieckim o wpływy w kraju. W ich wyniku książę Mazowsza przejmuje Ziemię Sieradzko-łęczycką, zaś Henryk pozostawia sobie dzielnicę krakowską.
1233
    W wyniku buntu rycerstwa wielkopolskiego przeciwko władzy Władysława Odonica zostaje on obalony i ucieka na dwór Świętopełka w Gdańsku. Wezwany przez Wielkopolan przeciwko Odonicowi Henryk Brodaty opanowuje grody wielkopolskie i ustanawia tam swoje rządy.
    Konrad Mazowiecki dokonał podziału swoich ziem pomiędzy dwóch synów: Bolesław otrzymał Mazowsze a Kazimierz - Kujawy.
1234
    Zorganizowana została wielka wyprawa przeciwko Prusom Krzyżaków i Konrada Mazowieckiego, których wspomagali Henryk Brodaty, Władysław Odonic, Świętopełk gdański i brat jego Sambor. Przyniosła ona wielkie zwycięstwo nad Sirguną,     Papież Grzegorz IX specjalną bullą przyznał Krzyżakom jako lenno ziemie pruskie
    według Długosza, położywszy trupem pięć tysięcy barbarzyńców i zdobywszy na Prusach zamek Radzin, który najbardziej zagrażał chrześcijanom, umieścili w nim własną załogę wojskową. Obsadzili też miasto Kwidzyn i wrócili do siebie z wielką liczbą jeńców i łupów.
1235
Zakon Krzyżacki połączył się z Zakonem Rycerzy Chrystusowych z Dobrzynia i zajął jego ziemie. To swoiste wchłonięcie "dobrzyńców" wywołało ostry spór Krzyżaków z Konradem, załagodzony dopiero przez legata papieskiego.

później

Dodaj do swoich materiałów