Baza wiedzy

od 1075 do 1110

Tablice synchronistyczne od 1075 do 1110

1 - Wydarzenia polityczne 2 - Wydarzenia gospodarcze 3 - Wydarzenia kulturalne
4 - Uwagi, komentarze

wcześniej

1
2
3
4
1075
 
 
      Odbył się synod kościelny z udziałem legatów papieża Grzegorza VII, w czasie którego potwierdzona została arcybiskupstwa gnieźnieńskiego bezpośrednio od Stolicy Apostolskiej. Za zgodą legatów powstaje w kraju nowe biskupstwo - w Płocku, kierowane przez biskupa Marka. Bolesław uposażył liczne katedry i kościoły i ufundował nowe klasztory benedyktyńskie, min. w Lubiniu koło Kościana. Zapoczątkowane zostało zbliżenie polsko-papieskie, objawiające się w poparciu jakiego udzielił Bolesław Grzegorzowi VII w sporze z cesarzem Henrykiem IV.  
1076
25 XII - W Gnieźnie odbyła się uroczysta koronacja królewska Bolesława II Śmiałego  
 
      Kronikarz niemiecki Lambert z Hersfeldu bardzo ostro skomentował ten fakt, pisząc o tym w sposób następujący: Książę polski, który przez wiele lat był trybutariuszem królów niemieckich i którego państwo /.../ zostało podbite i zamienione w prowincję, nagle uniósł się pychą spostrzegłszy, że panowie niemieccy zajęci wewnętrznymi zamieszkami nie mają sił, aby toczyć wojnę z obcymi ludami, przywłaszczył sobie godność królewską i tytuł króla, nałożył koronę i w sam dzień Narodzenia Pańskiego 15 biskupów poświęciło go na króla /.../, sięgnął zuchwale po koronę królewską przeciw prawom i na hańbę naszego królestwa.
1077
      Po kolejnej interwencji na Węgrzech Bolesław osadza na tronie swego sojusznika, Władysława, brata Gejzy.
      Po śmierci księcia kijowskiego Światosława, Bolesław przywrócił na tron kijowski Izjasława i przyłączył do Polski Grody Czerwieńskie.
 
 
 
1079
zdarzył się ostry konflikt pomiędzy królem Bolesławem Szczodrym i biskupem krakowskim Stanisławem,  który zakończył się śmiercią duchownego  
 
      Podłoże owego konfliktu do dziś nie zostało jednoznacznie wyjaśnione. Gall Anonim stwierdza, że Bolesław sam będąc pomazańcem Bożym nie powinien był drugiego pomazańca za żaden grzech karać cieleśnie. Wiele mu to bowiem zaszkodziło, gdy przeciw grzechowi grzech zastosował i za zdradę wydał biskupa na obcięcie członków. My zaś ani nie usprawiedliwiamy biskupa-zdrajcy, ani nie zalecamy króla, który tak szpetnie dochodził swych spraw..., co może sugerować, że biskup był jednym z przywódców antykrólewskiej opozycji i został skazany na śmierć wyrokiem sądu królewskiego. Z kolei Wincenty Kadłubek wskazuje, że biskup krakowski był obrońcą rycerzy i ich wiarołomnych żon, skazanych na bardzo surowe kary za nieposłuszeństwo, i stał się ofiarą okrucieństw króla, który w ten sposób szukał zemsty na odważnym duchownym. Kadłubek przedstawia Bolesława jako barbarzyńcę, który rozkazuje przy ołtarzu, pośród infuł, nie okazując uszanowania ani dla stanu, ani dla miejsca, ani dla chwili - porwać biskupa! /.../ Świętego bezbożnik, miłosiernego zbrodniarz, biskupa niewinnego najokrutniejszy świętokradca rozszarpuje, poszczególne członki na najdrobniejsze cząstki rozsiekuje, pisze w swojej kronice. 
  Po zdławienie rodzącego się spisku i ukaraniu biskupa król nie utrzymał jednak władzy w kraju. Rychło bowiem wybuchł nowy bunt na czele, którego stanął możnowładca Sieciech i w efekcie Bolesław został zmuszony do ucieczki z kraju. Król schronił się na Węgrzech, u swego stronnika, Władysława. Władzę zaś przejął jego młodszy brat, Władysław II Herman - jedynie jako książę.
1081?
     2/3 IV -śmierć króla Bolesława II Śmiałego na Węgrzech. Okoliczności śmierci polskiego monarchy są, według Galla, bardzo niejasne i karzą podejrzewać, że zgon władcy był wynikiem zamachu na jego życie. Można przypuszczać, że za czynem tym stali ludzie Sieciecha, może i samego Władysława Hermana, którym zależało aby wygnany Bolesław nie powrócił już do kraju.  
 
 
1082?
      Polska przechodzi do obozu cesarskiego w procesie rywalizacji o inwestyturę i uznaje zwierzchność Niemiec. Wobec nasilających się dolegliwości zdrowotnych księcia Władysława rządy w jego imieniu przejmuje palatyn Sieciech.  
 
 
1086
Do kraju przybył z Węgier syn Bolesława Śmiałego Mieszko, urodzony w 1069 roku. Początkowo przyjażnie przyjęty na krakowskim dworze w 1089 roku zmarł w niewyjaśnionych okolicznościach, prawdopodobnie otruty podczas uczty.  
 
      Powiadają mianowicie, że jacyś wrogowie z obawy, by krzywdy ojca nie pomścił, trucizną zgładzili tak pięknie zapowiadającego się chłopca; niektórzy zaś z tych, którzy z nim pili, zaledwie uszli niebezpieczeństwu śmierci. - podaje Gall Anonim. Jego sugestie sprawiają, że o przygotowanie zbrodni posądza się wszechwładnego i okrutnego palatyna Sieciecha, któremu mogło zależeć na zgładzeniu młodego i zdrowego księcia, prawnego następcy tronu krakowskiego.
  Sieciech rządził państwem w sposób bardzo zdecydowany, niemal jak suwerenny książę. Na urzędach osadzał swoich popleczników, wybijał własną monetę, posiadał szereg prywatnych grodów, a swoich przeciwników  zwalczał w sposób podstępny i okrutny, wtrącając do lochów i likwidując przy pomocy spisków.
1088
      Władysław Herman poślubił siostrę cesarza niemieckiego Henryka IV, Judytę Marię. Nastąpiło w ten sposób wzmocnienie związków polsko-niemieckich.  
 
 
1089
Z inspiracji Sieciecha najstarszy syn Władysława Hermana, pochodzący z pierwszego małżeństwa, Zbigniew, zostaje uznany za bastarda i jako pozbawiony prawa do dziedzictwa władzy, wysłany na naukę do klasztoru w Kwedlinburgu, w Niemczech. Sukcesywnie wzrasta rola palatyna w państwie, a jego rządy wywołują pierwsze oznaki niezadowolenia  
 
 
1091 - 1091
rozpoczął się okres regularnych najazdów polskich na Pomorze Wschodnie, organizowanych przez Sieciecha. Początkowo miały one charakter rabunkowy, z czasem jednak ich celem stało się ponowne przyłączenie tych ziem do  
 
 
1093
      Na Śląsku wybuchł bunt kierowany przez komesa tych ziem Magnusa, skierowany przeciwko Sieciechowi, którego rządy wzbudzają coraz większą krytykę. Buntownicy wspomagani przez księcia czeskiego Brzetysława II, domagali się przywrócenia do pełni praw Zbigniewa i usunięcia niepopularnego palatyna. Władysław I Herman uznał prawa Zbigniewa i wydzielił mu we władanie Śląsk, jednak Sieciech w 1096 roku wystąpił przeciwko niemu, pozbawił dzielnicy i zmusił do ucieczki na Kujawy. Tam pokonał po raz wtóry pod Kruszwicą i uwięził w jednym ze swych grodów.  
 
 
1097
     1 V -podczas uroczystości poświęcenia odbudowanej katedry gnieźnieńskiej Władysław Herman przywrócił do łask Zbigniewa i powierzył mu, wraz z młodszym bratem Bolesławem wspólne dowództwo w wyprawie przeciwko Pomorzanom. Bracia zawracając z wyprawy wymogli na ojcu aby przydzielił im dzielnice we władanie. Zbigniew uzyskał Wielkopolskę zaś Bolesław Śląsk.  
 
 
1099?
Bracia Zbigniew i Bolesław wystąpili zbrojnie przeciwko Sieciechowi. Gdy siły obu stron spotkały się w rejonie miejscowości Żarnowiec /nad Pilicą/, Zbigniew i Bolesław wymusili na Władysławie, aby ten wygnał z kraju Sieciecha. Gdy jednak książę wycofał się z tej decyzji, ci sami usunęli palatyna  i przeprowadzili nowy podział państwa. Zbigniew utrzymał Wielkopolskę, Bolesław przejął Śląsk i Małopolskę, a ich ojciec, Władysław zachował przy sobie Mazowsze ze stołecznym Płockiem.  
 
  (Sieciech,  zagrożony poprzednimi wydarzeniami), wiele, jak mówią, obydwu chłopcom gotował zasadzek i przy pomocy wielu intryg starał się odwrócić serce ojcowskie od miłości ku synom. /.../ O ile jednak w stosunku do obydwu braci był niebezpiecznym spiskowcem, to bardziej obawiał się Bolesława, prawowitego syna, o energicznym usposobieniu, który mógł na jego nieszczęście panować po ojcu, jak podaje w swojej kronice Gall.
1102
     4 VI - zmarł w Płocku książę Władysław I Herman, w podeszłym wieku i długą słabością złożony, jak zapisał najstarszy kronikarz polski Gall Anonim. Po pogrzebie dokonuje się podział ojcowizny. Zbigniew otrzymał Mazowsze, a Bolesław przejął główne grody w swoich dotychczasowych domenach. Tym samym Polska podzieliła się na dwa odrębne organizmy państwowe, rządzone przez odrębnych władców.  
 
 
1106
Narastający między braćmi konflikt doprowadza do ostrego starcia militarnego. Jednym z powodów jego zaistnienia była odmienność sojuszy zawieranych przez obu książąt, Zbigniew związał się z Czechami, a Bolesław z Rusią Kijowską i Węgrami. Dodatkowo Zbigniew nie przepuścił przez terytorium Wielkopolski wojsk Bolesława, idących na wyprawę przeciwko Pomorzanom. Doprowadziło to do akcji zbrojnej młodszego z braci na Wielkopolskę - Zbigniew został stamtąd wypędzony i schronił się na Mazowszu, które Bolesław zgodził się mu przekazać jako lenno. Tym samym przejmuje on kontrolę nad całym krajem jako Bolesław III Krzywousty.  
 
      Według kroniki Galla Zbigniew zupełnie upadł na duchu /.../, uznał się za niższego od brata, wtedy też ponownie wobec wszystkich zaprzysiągł, że nigdy bratu nie będzie przeciwny, lecz we wszystkim będzie posłuszny /.../. Wtedy uzyskał od brata tyle, że zatrzymał Mazowsze jako lennik, nie zaś jako władca udzielny.
1107
      Konflikt między braćmi rozgorzał na nowo, jak zapisał w swej kronice Gall Bolesław przekonał się o wiarołomstwie Zbigniewa, ponieważ jawnie okazał się on krzywoprzysięzcą we wszystkim, co zaprzysiągł. W wyniku działań Krzywoustego Zbigniew został pozbawiony Mazowsza i wygnany z kraju, znajdując schronienie w Niemczech, na dworze cesarza Henryka V.
      Bolesław zorganizował wyprawy przeciwko Pomorzanom jednak nie odniósł spodziewanych sukcesów.
 
 
 
1108
      W wyniku ataku cesarskiego na Węgry, Bolesław będąc w sojuszu z królem węgierskim Kolomanem, podjął odwetową wyprawę zbrojną na Czechy. Akcja polskiego władcy stała się bezpośrednim powodem najazdu niemieckiego na Polskę w następnym roku.  
 
 
1109
    Wojna polsko-niemiecka,zapoczątkowana interwencjąHenryka V na rzecz Zbigniewa. Cesarza popierał w tej wyprawie książę czeski Świętopełk. Bolesław Krzywousty odrzucił cesarskie ultimatum, w którym Henryk V domagał się przywrócenia dziedzictwa Zbigniewowi, wypłacenia trybutu i dostarczenia pomocy wojskowej na wyprawy wojenne.
    Gall Anonim przekazał w swojej kronice informacje na temat wymiany listów pomiędzy Henrykiem V i Bolesławem III, do jakiej doszło przed
rozpoczęciem wojny.
    ... cesarz Henryk /.../ przygotowując się do wkroczenia do Polski z potężnym wojskiem, przesłał Bolesławowi wprzód poselstwo w te słowa: "Niegodnym jest cesarza i przeciwnym prawom rzymskim wkraczać zbrojnie do kraju
wroga, a zwłaszcza swego wasala, zanim się z nim nie porozumie co do pokoju,
jeśli chce być posłusznym, lub co do wojny, jeśli stawić chce opór, aby mógł się ubezpieczyć. Dlatego winieneś albo przyjąć z powrotem brata swego, oddając mu połowę królestwa, a mnie płacić rocznie 300 grzywien trybutu, lub tyluż rycerzy dostarczyć na wyprawę, albo ze mną, jeśli czujesz się na siłach, podzielić mieczem królestwo polskie". Na to książę północny Bolesław odpowiedział: "Jeżeli pieniędzy naszych lub rycerzy polskich żądasz tytułem trybutu, to mielibyśmy się za niewiasty, a nie za mężów, gdybyśmy wolności swej
nie bronili. Do przyjęcia zaś buntownika lub do podzielenia się z nim niepodzielnym królestwem nie zmusi mnie przemoc żadnej obcej władzy, a chyba tylko jednomyślna rada moich doradców i swobodna decyzja mojej własnej woli. Przeto jeślibyś po dobroci, a nie z pogróżkami zażądał pieniędzy lub rycerzy na
pomoc Kościołowi Rzymskiemu, uzyskałbyś zapewne nie mniej pomocy i rady u nas niż twoi przodkowie u naszych. Zatem bacz, komu grozisz: jeśli zaczniesz wojnę
znajdziesz ją!".


    Wojska cesarskie dotarły aż nad Odrę ale nie odniosły, mimo zdecydowanej przewagi, przekonującego sukcesu. Szczególnie ciężkie walki toczyły się w obronie Głogowa. Gród ten mimo silnego oblężenia utrzymał się,
nawet za cenę zakładników, którymi były dzieci obrońców. Cesarz skierował się
następnie na Wrocław ale i tu nie uzyskał powodzenia i pobity musiał zawrócić tylko trupy wioząc ze sobą jako trybut - jak napisał nieoceniony Gall.
    Bolesław III Krzywousty był w tej wojnie wspomagany przez wojska węgierskie i ruskie.
1110
    Bolesław interweniował zbrojnie w Czechach na rzecz księcia Sobiesława. Polski książę odnosi zwycięstwo militarne i uwozi liczne łupy jednak swego stronnika nie zdołał osadzić na tronie czeskim. Książę czeski Władysław zgodził się jedynie wydzielić dzielnicę dla Sobiesława jako zaopatrzenie.
    Spisany został inwentarz skarbca katedralnego na Wawelu. W jego skład wszedł min. spis biblioteczny, z którego wynika, że w zbiorach znajdowało się wówczas 48 woluminów. Wśród nich zgromadzone były księgi kościelne i szkolne, a także dzieła świeckich pisarzy rzymskich, z najpopularniejszym "Pochodzeń albo początków ksiąg 20" Izydora z Sewilli, na czele.

później

Dodaj do swoich materiałów