+ Pokaż spis treści

Obieg informacji


Karta z rękopiśmiennego rocznika tzw. Świętokrzyskiego dawnego, pocz. XII w. W rocznikach takich zapisywano pod data roczną wiadomości o szczególnie doniosłych wydarzeniach. Niektóre roczniki uzupełniane były przez wiele pokoleń.Społeczeństwo wczesnośredniowiecznej Polski było niemal całkowicie niepiśmienne. Informacje rozprzestrzeniały się dzięki przekazowi ustnemu. Wiedzę o świecie czerpano z opowiadań i plotek. Dogodną okazją do ich wymiany był targ, a miejscem - odwiedzana przy tej okazji karczma, tzw. taberna. Ponieważ targi trwały nieraz kilka dni spędzano w niej wiele czasu, zawierano transakcje, jedzono, bawiono się, a przede wszystkim nawiązywano kontakty. Karczma jako swoista instytucja kulturalna upowszechniła się na ziemiach polskich na przełomie X i XI wieku wraz z rozwojem handlu.


Elementarnej wiedzy religijnej, także przekazywanej ustnie dostarczał kościół. Duchowni, w początkach chrześcijaństwa w Polsce głównie obcego pochodzenia, musieli w tym celu opanować język polski.


Jednocześnie chrystianizacja zapoczątkowała kulturę pisma. Jego umiejętność posiadały jedynie wąskie elity ówczesnego społeczeństwa, przede wszystkim duchowieństwo. Funkcje religijne łączyli oni z dworskimi i administracyjnymi: sporządzali dokumenty, prowadzili korespondencję międzynarodową, czy spisywali roczniki i kroniki.


Pierwszy znany łaciński dokument państwowy tzw. Dagome iudex oddający Polskę pod protekcję Rzymowi, powstał za czasów Mieszka I, zapewne w latach 990-992.


Pojawienie się roczników świadczyło o nowej tendencji w środowisku dworskim - chęci utrwalania i przekazywania wiadomości o szczególnie doniosłych wydarzeniach. Najstarszy rocznik, zwany Rocznikiem Jordana lub Rocznikiem Jordana i Gaudentego prowadzony był od X wieku. Znajdują się w nim min. informacje o przybyciu Dobrawy i chrzcie Mieszka.