Granice epoki


Ustalenie ram, w które można wpisać różnorodne zjawiska z pogranicza estetyki, filozofii, psychologii oraz form obyczajowości, zawsze nastręcza wiele kłopotów. Sposób wykrojenie z całości kultury pewnego obszaru wpływa nieuchronnie na jego odbiór, w pewnym sensie jest już zawsze interpretacją. Bez takich problemów nie obejdzie się także w wypadku Młodej Polski. W podręcznikach historii literatury przyjęło się określać terminem Młoda Polska pewien zespół zjawisk literackich między 1891 a 1918 rokiem. Od początku widać już pierwszy problem. Przyjęte daty nie należą do tego samego porządku: o ile druga oznacza wydarzenie historyczne w skali ogólnoświatowej (koniec I wojny światowej) i naszej polskiej (jednym z efektów ustaleń pokojowych było przywrócenie niepodległości Polsce), o tyle pierwsza związana jest bezpośrednio z życiem literackim - na rok 1891 przypada debiut trzech młodopolskich poetów: Kazimierza Przerwy-Tetmajera, Andrzeja Niemojewskiego, Franciszka Nowickiego. Trudno jednoznacznie utożsamiać te debiuty z początkiem epoki. Pojawienie się nowego pokolenia artystów nie przekreśla automatycznie twórczości takich pisarzy jak: Bolesław Prus, Eliza Orzeszkowa i Henryk Sienkiewicz. Pozytywizm osiąga dojrzałość w dziedzinie literatury na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. Wystarczy przypomnieć daty napisania poszczególnych utworów: "Emancypantki" Prus kończy w 1893, w tym samym roku Sienkiewicz wydaje "Bez dogmatu". Biografie i twórczość pozytywistów przekraczają, jak widać, ustalone układy chronologiczne. Jednocześnie przed rokiem 1891 pojawiają się zjawiska prekursorskie, zapowiadające nową epokę, np. redagowany przez Zenona Przesmyckiego Miriama tygodnik literacki "Życie", w którym ukazują się przekłady utworów pisarzy kształtujących wrażliwość i styl wstępującego pokolenia, np. Baudelaire'a, Swinburne'a. Musimy zatem przyjąć umowność zaproponowanego przez historyków literatury podziału.

Dodaj do swoich materiałów
Morze możliwości
na edukator.pl
Narzędzia, zasoby, komunikacja, współpraca. Zarejestruj się. Twórz, gromadź zasoby i dziel się nimi.
Morze możliwości na edukator.pl