+ Pokaż spis treści

Jeziora

Jeziora


Jeziora obszarowymi obiektami hydrograficznymi.

Jeziora to naturalne zagłębienia terenu wypełnione wodą, charakteryzujące się brakiem bezpośredniego połączenia z morzem.


Powstanie jezior zależy od:

  • warunków klimatycznych
  • rodzaju podłoża
  • ukształtowania powierzchni

Wielkość jezior:

Od małych (kilkadziesiąt m2) jezior "oczek" do olbrzymich zbiorników o charakterze mórz śródlądowych (M. Martwe).

Głębokość jezior:

Od kilkudziesięciu cm do kilku tys. metrów (J. Bajkał - 1741 m głębokości)

Klasyfikacja jezior ze względu na pochodzenie misy jeziornej:

  • tektoniczne - powstały w wyniku ruchów tektonicznych skorupy ziemskiej. Są to jeziora charakterystyczne dla zapadlisk i rowów tektonicznych (np. J. Tanganika, Bajkał)
  • meteorytowe - powstały w wyniku uderzenia meteorytu o powierzchnię Ziemi.
  • wulkaniczne - powstały w wyniku działalności wulkanicznej w kraterach i kalderach wygasłych wulkanów (np. J. Albano we Włoszech)
  • polodowcowe (cyrkowe, rynnowe, wytopiskowe, morenowe)- powstały w wyniku niszczącej (erozyjnej) i akumulacyjnej działalności lądolodu i lodowców górskich
  • reliktowe - będące pozostałością po dawnych morzach (J. Aralskie)
  • krasowe - powstały na obszarach zbudowanych ze skał wapiennych jako wypełnienia lejów i zapadlisk krasowych
  • przybrzeżne - powstały z dawnych zatok morskich przez ich odcinanie mierzejami budowanymi przez prądy morskie (J. Gardno, Jamno)
  • starorzecza - powstały w wyniku odcinania meandrów
  • deltowe- powstały w wyniku akumulacyjnej działalności rzek w ich deltach (J. Dąbie)
  • eoliczne - powstały w zagłębieniach między wydmami lub w wyniku defalcji (wywiewania materiału skalnego przez wiatr)

Klasyfikacja jezior ze względu na okres wypełnienia wodą:

  • stałe czyli stale wypełnione wodą
  • okresowe czyli okresowo wypełnione wodą
  • epizodyczne czyli wypełnione wodą bezpośrednio po opadach

Klasyfikacja jezior ze względu na skład wody:

  • słodkie - wypełnione wodą słodką. Przez cały rok równomiernie zasilane opadami i rzekami
  • słonawe - większość jezior przybrzeżnych
  • słone - wypełnione wodą słoną. Charakterystyczne dla klimatu suchego, gdzie parowanie znacznie przewyższa dopływ wody (M. Martwe)

Klasyfikacja jezior ze względu na termikę wód:

  • ciepłe - o temperaturze wód od +4oC
  • zmienne - gdy temperatura wód zależy do pór rok: latem od +4oC zaś zimą poniżej +4oC
  • zimne - o temperaturze wód poniżej +4oC

Klasyfikacja jezior ze względu na zawartość substancji organicznych:

  • diastroficzne - to jeziora zakwaszone o małej zawartości tlenu, w wyniku rozkładającej się substancji organicznej (jeziora na północy Ameryki Północnej). Właściwości wody: mało przezroczysta o brunatnym i brunatno-żółtym zabarwieniu
  • eutroficzne - to jeziora dobrze dotlenione w których występuje dużo substancji odżywczych, zatem życie organiczne bujnie się rozwija (większość jezior w Polsce). Właściwości wody: średnio przezroczysta o zielonkawym zabarwieniu
  • oligotroficzne - to zazwyczaj zimne jeziora ubogie w substancje odżywcze, zatem życie w tych jeziorach jest słabo rozwinięte (Morskie Oko). Właściwości wody: przezroczysta o niebieskim zabarwieniu

Większość współczesnych jezior powstała w czwartorzędzie. Najwięcej jezior znajduje się na terenach polodowcowych północnej Europy i Ameryki Północnej.
Z punktu widzenia geologii jeziora formami krótkotrwałymi, szybko ulegają zanikowi.

Przyczyny zaniku jezior:

  • zarastanie roślinnością (tworzą się torfowiska)
  • nanoszenie materiału skalnego przez rzeki wpadające do jezior
  • odprowadzenie wód z jezior przez rzeki