+ Pokaż spis treści

Jak mierzymy czas?

Jak mierzymy czas w historii?


  1. Chronologia

    Nie wyobrażamy sobie historii bez czasu. Nauką zajmującą się mierzeniem i podziałem czasu jest chronologia, która opiera się na obserwacji ruchów ciał niebieskich. Najstarszymi jednostkami rachuby czasu były zjawiska atmosferyczne, wywoływane przez ruch Ziemi i Księżyca, takie jak doba, miesiąc księżycowy, rok. Na tej podstawie wykształciły się trzy różne systemy mierzenia czasu:

    • roku księżycowego - opartego na fazach Księżyca (siedmiodniowy tydzień, księżycowe miesiące muzułmańskie);
    • roku słonecznego - opartego na ruchu Ziemi wokół Słońca (lata, pory roku);
    • roku księżycowo - słonecznego - łączącego oba poprzednie i stosowanego obecnie.

  2. Jak liczymy upływający czas?

    Ludzie zawsze dążyli do uporządkowania czasu. Chronologiczne (zgodne z następstwem czasu) ujmowanie dziejów wymagało wyznaczenia momentu, od którego będą liczone lata (ery). Były nim szczególnie ważne, rzeczywiste lub legendarne wydarzenia:

    • stworzenie świata według opisu biblijnego   (3761 r. p.n.e. wg ery żydowskiej),
    • narodziny Chrystusa (1 r. n.e. - nasza era, obecnie najbardziej rozpowszechniony "rok początku" na świecie, wszedł w życie około 1300-1500 lat temu),
    • ucieczka Mahometa z Mekki do Medyny (622 r. n.e. - era muzułmańska).

  3. Kalendarze

    System rachuby dni, miesięcy, pór roku i lat nazywamy kalendarzem. Opiera się on na dwóch okresowych zjawiskach astronomicznych:

    • cyklu zmian pór roku związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca,
    • cyklu zmian faz Księżyca.

    Pierwowzorem kalendarzy europejskich był kalendarz egipski (12 miesięcy po 30 dni oraz 5 dni dodatkowych; dzielił się na trzy pory roku: wylewu Nilu, siewu i żniw; doba podzielona była na 24 godziny).
    W I wieku p.n.e. rzymski polityk Juliusz Cezar dokonał reformy kalendarza (kalendarz juliański). Dostosował długość roku kalendarzowego do długości roku astronomicznego, wprowadził miesiące po 30 i 31 dni.
    Jednak rok juliański okazał się o 11 minut dłuższy od astronomicznego. W 1582 roku papież Grzegorz XIII powołał specjalną komisję, która dokonała kolejnej reformy kalendarza.  Wprowadzono wtedy lata przestępne.
    Stopniowo zaczęto używać go na całym świecie (w Polsce już w 1852 roku). Kalendarz ten, nazywany gregoriańskim, jest używany do dnia dzisiejszego.
    Podział roku na tygodnie, który powszechnie przyjął się w Europie, jest najprawdopodobniej pochodzenia babilońskiego.

  4. Jak mierzymy czas?

    Powszechnie korzystamy z zegarków, dzięki którym wiemy która jest właśnie godzina.

    • 24 godziny to doba, którą popularnie nazywamy dniem.
    • 7 dni to tydzień, a 28/9, 30 lub 31 to jeden miesiąc.
    • 12 miesięcy tworzy jeden rok.
    • 10 lat to jedna dekada lub dziesięciolecie.
    • 100 lat (10 dekad) to jeden wiek.
    • 10 wieków to jedno tysiąclecie (milenium).
      
  5. Oś czasowa.

    Uporządkowując czas w historii korzystamy często z osi czasowej. Umożliwia ona w stosunkowo prosty sposób wskazać w jakiej kolejności chronologicznej następowały wydarzenia historyczne, jaki odstęp czasu je dzielił, czy też jak długo trwały. Zasady konstruowania osi czasowej są podobne do tych, z których korzystamy rysując oś liczbową. Pamiętajmy tylko o tym, że lata przed naszą erą liczymy jakby "do tyłu".
Tagi: historia