+ Pokaż spis treści

Indie

Kalendarium

IV tysiąclecie p.n.e. - początki rolnictwa zbożowego i hodowli zwierząt
poł. III tysiąclecia p.n.e. - rozwój kultury Indusu, bogatej cywilizacji miejskiej
XV w. p.n.e. - przybycie pastersko-rolniczych plemion Ariów
327 r. p.n.e. - wojska Aleksandra Macedońskiego w dolinie Indusu
III w. p.n.e. - rozkwit Indii, powstanie dużego państwa, umocnienie panowania buddyzmu
IV w n.e. - złoty okres w dziejach Indii, rozkwit nauki, sztuki, literatury


Słoń1. W III tysiącleciu p.n.e. w dolinie Indusu rozwinęła się wspaniała cywilizacja. Zawdzięczała ona swe powstanie tym samym czynnikom geograficznym i klimatycznym, co Egipt i Mezopotamia. Wykopaliska odkryły przed nami wielkie miasta zbudowane z wypalonej cegły, wyposażone w wodociągi i kanalizację, o prostych ulicach. Ich centralnym punktem była potężnie obwarowana cytadela oraz znajdująca się obok świątynia. Przestronne domy bogatych sąsiadowały z domkami uboższych - jedne i drugie wykonane były z cegły. Głównym zajęciem ludności było rolnictwo, rozpoczęto uprawę bawełny. Miasta były najprawdopodobniej rządzone przez kapłanów. Rozwijały się różne gałęzie rzemiosła. Prowadzono ożywioną wymianę handlową, zwłaszcza z miastami sumeryjskimi. Zachowały się liczne zabytki sztuki, posągi bogów, urządzenia kultowe. 

2. Około XV w. p.n.e. pojawiły się na terenie dzisiejszego Pendżabu i w dolinie Indusu plemiona indoeuropejskie, które nazywały siebie Ariami (szlachetnymi). Przybysze górowali nad ludnością miejscową uzbrojeniem - przewagę dały im wozy bojowe z zaprzęgiem konnym. Ariowie ujarzmili autochtonów i utworzyli liczne państewka z naczelnikami (radżami) na czele.
Jedno z hinduskich bóstw - GaneśaNajstarsze dzieje Ariów, pierwsze wieki ich pobytu w Indiach, zawarte są w świętych księgach "Rig-Wedzie". Łącznie z poematami epickimi, "Mahabharatą" i "Ramajaną", pozwalają one odtworzyć stosunki społeczne, jakie wytworzyły się w Indiach. Społeczeństwo było podzielone na zamknięte grupy społeczne - warny: kapłanów, wojowników, rolników i poddanych. Z nich wykształciły się później kasty, które wycisnęły trwałe piętno na życiu Indii po dzień dzisiejszy. 

3. Do umocnienia tak wykształconego porządku społecznego przyczyniła się również religia, głoszona przez kapłanów-braminów. Nauczali oni, że życie doczesne nie jest ważne, bo świat nie jest czymś realnym tylko złudą. Dusza ludzka jest nieśmiertelna i po zgonie człowieka podlega kolejnym wcieleniom (w zwierzę, innego człowieka, a nawet boga). Wierzenia rozwijały się w kierunku monoteizmu: bóg stwórca (Brahma) złożył z samego siebie ofiarę, a z niej wyłonił się wszechświat.

4. Z braminizmu wywodził się hinduizm, który stworzył wielka teologiczną syntezę Potrójnej Postaci Boskości (Trimurti): 

Brahma - jest uosobieniem kreacji świata,
Wisznu - jego istnienia,
Śiwa - jego przemiany i destrukcji.

Hinduizm uznawał podział na kasty i "nieustanny przepływ", a co za tym idzie wędrówkę dusz (sansara).


Budda (5. "Jestem Świętym, Doskonałym, Najwyższym Buddą. Otwórzcie uszy, o mnisi. Droga została znaleziona. Słuchajcie mnie!" miał powiedzieć Budda w swoim pierwszym kazaniu w Benaresie. Tak powstała nowa religia, buddyzm. Podobnie jak braminizm, głosił odradzanie się po śmierci w następnych istnieniach, ale ukazywał perspektywę wyzwolenia. Gdy znikną wszelkie uczucia i pragnienia można będzie osiągnąć stan wygaśnięcia (nirvany). Była to droga dostępna jedynie dla tych, którzy postępowali uczciwie, zachowywali życzliwość dla wszystkiego co żyje, oddawali się medytacji. Budda wierzył, że człowiek myślą i wolą może kształtować swoje życie i wieczne losy. Największy nacisk kładł na życie zgodne z zasadami moralności. 

Do podstawowych cnót buddyjskich należały:  

  • życzliwość,
  • współczucie, 
  • radość, 
  • równowaga ducha.

Każdy wyznawca Buddy, wzorując się na swoim Nauczycielu, dąży do osiągnięcia stanu wygaśnięcia (nirvany)Podstawowymi zakazami buddyzmu były:  

  • nie wolno zabierać życia, 
  • nie wolno mówić rzeczy nieprawdziwych, 
  • nie wolno brać tego, czego się nie otrzymało.

"Żadnego zła nie trzeba czynić, 

dobro zdobywać krok za krokiem.
Myśl swą oczyszczać nieustannie -
oto nauka przebudzonych.

Nie z urodzenia się jest bez kasty,
nie z urodzenia się jest braminem.
Przez uczynki się jest bez kasty,
przez uczynki się jest braminem".


(teksty buddyjskie, za: J. Tazbirowa, E. Wipszycka, Historia 1. Starożytność, s. 51)