+ Pokaż spis treści

Grecja

Grecja


1.   Ambicją państw greckich było zapewnienie swym opiekuńczym bóstwom odpowiednich siedzib - świątyń, które będą trwałym świadectwem potęgi i pobożności. Wystawiano także posągi i kolumny, często fundowane z okazji sukcesów militarnych. Nieco później, i w mniejszym stopniu, rozwinęło się budownictwo publiczne: gmachy dla rad i urzędników, urządzenia wodne, itp.

2.   Rzemieślnicy pracowali także dla bogatych arystokratycznych rodzin. Te, rzecz ciekawa, nie próbowały zapewnić sobie okazałych pałaców. Arystokracja czyniła natomiast wysiłki, aby swe domostwa wyposażyć w przedmioty piękne i kosztowne. Malowana ceramika, brązowe naczynia, paradna broń, wielobarwne tkaniny były w nich wystawiane na widok publiczny przynosząc gospodarzom uznanie i podziw.

3.   Dzieła sztuki tworzyli rzemieślnicy, często pracujący całymi rodzinami, zazwyczaj dziedziczący swój zawód po przodkach i przekazujący go synom czy bliskim krewnym.

Ateński Partenon4.   W architekturze greckiej wykształciły się trzy porządki kolumnowe: monumentalny dorycki, znacznie lżejszy joński i najbardziej ozdobny koryncki.
Przykłady architektury greckiej to głównie zespoły świątynne i budowle publiczne. Świątynie były mieszkaniem boga, a nie domem modlitwy - ofiary składano na ołtarzach znajdujących się przed nimi. W głównym pomieszczeniu, poprzedzonym i zakończonym "przedsionkiem", znajdował się posąg bóstwa. Całość otoczona była kolumnami.
Do najsłynniejszych budowli należały: świątynia Zeusa w Olimpii oraz budowle ateńskiego Akropolu, z Partenonem na czele.

5.   Rzeźba grecka wykonywana była zarówno w kamieniu, jak i w brązie. Znajdujemy ją w płaskorzeźbach zdobiących świątynie oraz jako posągi zdobiące wnętrze budynków lub place przed nimi. Tematy czerpano głównie z mitologii.
Do najsławniejszych dzieł zaliczamy posągi Ateny z akropolskiego Partenonu i Zeusa ze świątyni w Olimpii wykonane przez Fidiasza.
Rozwijała się również rzeźba portretowa, mająca ukazywać osobowość modela - jej zachowanym przykładem jest m.in. popiersie Peryklesa dłuta Kresilasa.

Grecki hoplita walczący z żołnierzem perskim6.   Szczególnie ważne miejsce zajmowało malarstwo wazowe. Jego znaczenie dla nas potęguje fakt, że często jest ono dzisiaj jedynym dostępnym źródłem pozwalającym poznać gusty artystyczne greckich społeczności.
Na naczyniach znajdujemy obrazy bitew, pojedynki, defilady rydwanów, sceny pogrzebów. W zdobnictwie wielkim powodzeniem cieszyły się wizerunki zwierząt i istot fantastycznych: sfinksów, chimer, gryfów i innych skrzydlatych potworów.

7.   Na przełomie VII i VI wieku p.n.e. doszło do wykształcenia się w malarstwie wazowym stylu czarnofigurowego. Na tle czerwonobrązowej gliny umieszczano postacie ludzkie. Ich sylwetki powleczone były rodzajem czarnego werniksu. W dekoracji dominowały sceny mityczne oraz igrzyska sportowe, polowania itp. "Życie codzienne" pojawiło się w malarstwie wazowym dopiero w V wieku p.n.e.

8.   W II połowie VI wieku p.n.e. narodził się nowy styl malowania waz, czerwonofigurowy. Zmiana polegająca na odwróceniu kolorów dała artystom nowe możliwości. Malarze rozwinęli delikatny, a bardzo precyzyjny rysunek, którym posługiwali się, aby oddać szczegóły ludzkiego ciała, wyraz twarzy, układ szat rozwiewających się pod wpływem ruchu. Szczegóły czerwonej figury na czarnym tle malowane były pędzlem. Nowy styl nie wyparł starego - pewne rodzaje naczyń były zawsze dekorowane w tradycyjny, czyli czarnofigurowy sposób.

9.   Malarstwo rozwijało się przede wszystkim jako malarstwo ścienne. W V wieku p.n.e. posługiwano się już światłocieniem i perspektywą liniową. Najprawdopodobniej w IV wieku p.n.e. szczytowy rozwój osiągnęło malarstwo sztalugowe, niestety do dzisiaj nie zachowały się jego przykłady - znamy je z opisów.
Dużą popularnością w dekoracji budynków cieszyły się mozaiki.

10.   Omawiając literaturę grecką należy wspomnieć przede wszystkim o "Iliadzie" i "Odysei", dwóch arcydziełach opisujących wydarzenia związane z wojną trojańską. Ich autorstwo przypisuje się Homerowi. Język, epitety, styl i kompozycja tych epopei wywarły duży wpływ na twórców greckich i stały się inspiracją dla literatury nowożytnej.

Najwybitniejszym bajkopisarzem greckim był Ezop.

Teatr grecki11.   W Grecji rozwinął się dramat, zarówno w formie poważnej (tragedia), jak i komicznej (komedia).
Tragedie najczęściej przedstawiały konflikt wybitnej jednostki dążącej do wzniosłego celu z przeciwnościami, które prowadzą do katastrofy.
Najwybitniejszym komediopisarzem był Arystofanes. Komedie na ogół miały charakter ostrej satyry politycznej i społecznej.

12.   W VI wieku p.n.e. powstała filozofia (filo - miłować, sofia - mądrość). Filozofowie próbowali znaleźć odpowiedzi na podstawowe pytania: jak powstało życie na ziemi, skąd się wziął człowiek, jakie jest jego miejsce w świecie i sens życia? Starali się objaśnić świat bez odwoływania się do mitologii, opierając się na obserwacji i doświadczeniu. Od V w. p.n.e. głównym ośrodkiem filozoficznym były się Ateny - tu m.in. powstały dwie szkoły filozoficzne: Akademia Platońska i Liceum Arystotelesa. Najbardziej znanymi filozofami byli: Arystoteles, Platon i Sokrates.