+ Pokaż spis treści

Epoka brązu i żelaza

1.   Człowiek nauczył się początkowo wykorzystywać metale rodzime: miedź i złoto. Jednak dopiero umiejętność wytopu brązu, czyli stopu miedzi (90%) i cyny (10%), rozpoczęła prawdziwe przetwórstwo metali. Umożliwiały one wytwarzanie narzędzi większych, o bardziej skomplikowanych kształtach, o wiele praktyczniejszych i trwalszych od narzędzi kamiennych.


2.
   Kolejnym etapem rozwoju było znalezienie surowca lepszego niż brąz - żelaza. Podstawową jego zaletą było powszechniejsze występowanie jego rud niż miedzi, a zwłaszcza cyny. Dodatkowo było łatwiej kowalne i plastyczniejsze niż miedź i brąz. Dzięki spełnieniu tych warunków wyroby żelazne stopniowo eliminowały podstawowe surowce neolityczne, jak kamień, kość i róg, oraz zastępowały narzędzia brązowe.

  

Groty kamienne
   Groty brązowe

PORÓWNANIE ROZWOJU RÓŻNYCH OBSZARÓW

(daty orientacyjne)

Region Zasiedlenie
(lat temu)
  Rolnictwo Epoka brązu Epoka żelaza

Bliski Wschód

2 mln

 

 

8000 p.n.e.

4000 p.n.e.

1500 p.n.e.

Chiny

2 mln

 

3500 p.n.e.

1800 p.n.e.

700 p.n.e.

 

Etiopia

Kilka mln

 

3000 p.n.e.

-

pocz. n.e.

 

Grecja 1 mln   6700 p.n.e. 3100 p.n.e.

1200 p.n.e.

 

Indie 2 mln (?)   5000 p.n.e. 2500 p.n.e. (metale)

800 p.n.e.


 

Indochiny 2 mln   9000 p.n.e. 1500 p.n.e.

500 p.n.e.

 

Italia 1 mln   4200 p.n.e. 1500 p.n.e.

800 p.n.e.

 

Meksyk 15 (35) tys.   7000 p.n.e. 1000 p.n.e.

1 połowa XVI w.
(wprowadzone przez Europejczyków)

 

Peru 15 (35) tys.   6000 p.n.e. 1000 p.n.e.

1 połowa XVI w.
(wprowadzone przez Europejczyków)

 

Polska 0,5 mln   4500 p.n.e. 1850 p.n.e.

800 p.n.e.

 

Skandynawia (Finlandia) 9 tys.   2500 p.n.e. 1300 p.n.e.

pocz. n.e.

 

Wielka Brytania 0,5 mln   4200 p.n.e. 1800 p.n.e. 750 p.n.e.