+ Pokaż spis treści

Dialog


Dialogiem nazywamy rozmowę dwóch lub więcej osób. Przytoczenie naturalnej wymiany zdań bohaterów ożywia opowiadanie, natomiast referowanie jej przez narratora na ogół jest nużące. Przed autorem dialogu stają jednak dwie podstawowe trudności. Po pierwsze rozmowa taka musi być naprawdę naturalna, bohaterowie muszą mówić, a nie przemawiać czy wygłaszać sztucznie okrągłe, gładkie zdania, po drugie trzeba ją zapisać wedle pewnych ściśle określonych reguł, zwłaszcza dotyczących interpunkcji.

Pokonanie pierwszej bariery nie powinno nastręczać większych trudności. Na pewno zdajesz sobie sprawę, że na co dzień nikt nie używa zbyt wielu zdań wielokrotnie złożonych o skomplikowanej budowie, za to każdy chętnie posługuje się równoważnikami zdań i to czasem zaledwie jednowyrazowymi. Naturalna rozmowa obfituje też w wykrzykniki, a nawet zdania urwane, bo bywa, że ludzie sobie przerywają, wchodzą w słowo, nagle kierują rozmowę na inne tory. Wystarczy, że spróbujesz przekazać to wszystko na piśmie.

Przy odrobinie dobrych chęci również druga bariera okaże się łatwa do pokonania. Sposób zapisywania dialogu możesz podpatrzeć w jakiejkolwiek powieści czy opowiadaniu, znalezionym chociażby w szkolnej czytance młodszego rodzeństwa. Zasada jest prosta - każdą wypowiedź bohatera rozpoczynamy myślnikiem w nowej linii:

Masz już wszystkie podręczniki?
Nie, a ty?
Mnie brakuje tylko matmy, ale tata ma dziś dowiedzieć się w wydawnictwie.
A ja nie mam jeszcze historii, geografii i fizyki...
Ty, wiesz co, ja chyba mam dwie fizy, bo zapomniałem, że została po bracie! Chcesz?
No pewnie, dzięki!

Dialog taki w opowiadaniu znajdzie się oczywiście między wypowiedziami narratora:

Na dużej przerwie do Jacka podszedł jakiś uczeń i zapytał:
Masz już wszystkie podręczniki?
Nie, a ty? - spróbował nawiązać rozmowę Jacek.
Mnie brakuje tylko matmy, ale tata ma dziś dowiedzieć się w wydawnictwie - pochwalił się nieznajomy.
A ja nie mam jeszcze historii, geografii i fizyki... - westchnął Jacek.
Ty, wiesz co, ja chyba mam dwie fizyki, bo zapomniałem, że została po bracie! Chcesz? - zaproponował ochoczo nieznajomy, podczas gdy Jacek usiłował przypomnieć sobie jego imię, które wypadało pamiętać ze spotkania z wychowawcą.
No pewnie, dzięki! - odetchnął wreszcie z ulgą, bo ucieszył go i podręcznik, i nowy kolega, i jego przypomniane w ostatniej chwili imię. To był przecież Przemek.

Uważaj tylko, by narrator nie wprowadzał wypowiedzi zawsze tymi samymi czasownikami: powiedział, odpowiedział, spytał. Pamiętaj też, że to dialog masz wplatać w opowiadanie, a nie odwrotnie. Dialogi nie mogą przytłaczać komentarzy narratora.

Istnieje jeszcze jeden sposób zapisywania rozmowy, ale nie można wykorzystywać go do wplatania jej w tok opowiadania. Sposób ten wykorzystuj wtedy, gdy zadano ci ułożenie samego dialogu. Zdarza się to często zwłaszcza na lekcjach języków obcych. Oto przykład:

Ania: Pomogę ci, mamo!
Mama: A lekcje już odrobiłaś?
Ania: Został tylko polski, ale to dopiero na pojutrze.
Mama: No to chodź, jeśli naprawdę masz chęć.