+ Pokaż spis treści

Cytat


Cytatem nazywamy dosłowne przytoczenie w tekście fragmentu innego tekstu (najczęściej utworu literackiego) lub czyichś słów. W szkolnych wypracowaniach pisanych odręcznie cytaty powinieneś przytaczać w cudzysłowie, w druku można je wyodrębnić inną czcionką. Z cytatów korzystamy wtedy, gdy czyjeś sądy są nam potrzebne do uzasadnienia własnego zdania. Kiedy przekonujesz kogoś, że najwyższą wartością jest zdrowie, możesz zacytować fragment fraszki Na zdrowie Kochanowskiego, aby pokazać, że w swych sądach nie jesteś odosobniony. Czasem cytat nie jest argumentem, a tylko ozdobą, urozmaiceniem naszej pracy. Korzystamy ze słów poetów, bo sami nie potrafimy tak pięknie nazwać uczuć czy tak dobrze oddać nastroju.

Trafność doboru cytatów zależy od twego obycia z literaturą, oczytania i zawartości biblioteczki. Jeśli masz kilka ulubionych tomików wierszy i często je przeglądasz, znalezienie jakiejś ładnej myśli np. o matce, miłości, wiośnie, itp. nie będzie stanowiło wielkiego problemu. Natomiast jeśli czytasz tylko streszczenia lektur szkolnych w brykach, wyszukanie cytatu do ozdoby np. zaproszenia może okazać się zbyt trudnym dla ciebie zadaniem.

Wplatanie cytatów jest z kolei sztuką, której każdy może się nauczyć. Wyobraź sobie, że piszesz rozprawkę na temat: Znaczenie domu w życiu wybranych bohaterów literackich. Zdecydowałeś się na pisanie m.in. o Ani z Zielonego Wzgórza. Szukasz teraz jakichś wypowiedzi tej bohaterki o domu. Oto one:

Przyjemnie jest zajadać od czasu do czasu lody śmietankowe w eleganckiej restauracji o jedenastej w nocy, lecz stokroć wolę przebywać stale o jedenastej na mojej facjatce, śpiąc nawet, bo i we śnie czuję, że gwiazdy błyszczą nade mną, a wiatr szumi pośród jodeł za stawem.

Jak cudnie jest żyć i powracać do domu!

Przeżyłam śliczne chwile i czuję, że stanowić one będą epokę w moim życiu. Najmilsze jednak ze wszystkiego - to powrót do domu.

Pisząc swoją rozprawkę, postaraj się wzmacniać swoją argumentację wypowiedziami samej bohaterki. Najprostszym, ale i najmniej eleganckim sposobem włączenia cytatu do naszej wypowiedzi jest zapowiedzenie go i wprowadzenie po dwukropku. Oto przykład:

Ania bardzo ceniła swój dom, świadczą o tym jej słowa: "Najmilsze ze wszystkiego - to powrót do domu".

Dużo lepsze wrażenie robi cytat naturalnie wpleciony w tok wypowiedzi:

Ania doceniała urodę dalekiego świata i lubiła wycieczki, ale rozumiała, że wycieczka najmilsza jest wtedy, gdy ma się z niej dokąd wrócić i można komuś o niej opowiedzieć. Nie dawała się porwać pozorom światowego życia, mówiła, że "stokroć woli przebywać stale o jedenastej na swej facjatce (...), bo i we śnie czuje, że gwiazdy błyszczą nad nią, a wiatr szumi pośród jodeł za stawem."

Zauważ, że ten cytat nie jest zapowiedziany, lecz gładko wchodzi w zbudowane przez nas zdanie. Zmieniono w nim zaimki mojej na swej, mną na nią oraz formy czasowników na trzecią osobę: wolę na woli, czuję na czuje. Zmiany te nie naruszają treści, gdyż dotyczą tylko gramatyki i są jak najbardziej dopuszczalne. Nawias z wielokropkiem w środku oznacza, że w tekście utworu był w tym miejscu fragment, który pominięto, aby skrócić cytat i lepiej dopasować go do zdania wprowadzającego. Uważaj jednak, byś - skracając czyjąś myśl - nie wypaczył jej sensu i w związku z tym nie zniekształcił intencji jej autora.

Jeśli cytujesz fragment prozy lub bardzo krótki fragment wiersza (jeden wers lub mniej), nie musisz dbać o sposób jego zapisu. Pisz zwyczajnie od marginesu do marginesu, jakby to były twoje własne słowa. Inaczej rzecz się ma z cytatami z poezji. Tu musisz zachować zapis linijek i strof. Oto przykład:

Dorośli zawsze narzekają na młodzież. Nikt nie chce uznać naszego prawa do odrobiny szaleństwa, do zabawy i głośnego śmiechu. A przecież już Jan Kochanowski przed kilkuset laty uznał młodzieńcze wybryki za coś zupełnie naturalnego:

"Jakoby też rok bez wiosny mieć chcieli,
Którzy chcą, aby młodzi nie szaleli."