+ Pokaż spis treści

Chiny

Kalendarium

IV tysiąclecie p.n.e.
- początki rolnictwa
III/II tysiąclecie p.n.e. - panowanie legendarnej dynastii Xia
I tysiąclecie p.n.e. - powstanie systemu lennego, który doprowadził do rozbicia dzielnicowego państwa
VI-V w. p.n.e. - działalność Konfucjusza
III w. p.n.e. - zjednoczenie Chin, początek budowy Wielkiego Muru Chińskiego

Rolnictwo chińskie stało na bardzo wysokim poziomie1. Chiny są kolejnym państwem, które powstało dzięki dolinie rzecznej. Kolebką cywilizacji były obszary położone nad rzeką Huang-ho. Według tradycji, założycielem państwa był pierwszy z mitycznych Pięciu Władców, Żółty Cesarz (Huang Di). Poprzez kolonizację i drogą podbojów państwo chińskie rozszerzało się, wchłaniając obszary w dolinie rzeki Jangcy-ciang, docierając aż do wybrzeży Morza Południowochińskiego.

2. Chiny były państwem bardzo gęsto zaludnionym. Tak duża liczba ludności wymagała ogromnych ilości pożywienia i w związku z tym bardzo intensywnych i efektywnych sposobów uprawy. W rolnictwie bardzo często stosowano metody zbliżone do ogrodnictwa. Podstawowym zbożem był ryż, który uprawiano na tarasowych polach, nawadnianych dzięki bardzo sprawnej sieci irygacyjnej.

3. Bardzo wysoki stopień rozwoju osiągnęło rzemiosło. Chińczycy stosowali wiele technicznych innowacji. Bardzo dobrze rozwijało się odlewnictwo metali; potrafili wyrabiać porcelanę. Rozwinięto hodowlę jedwabnika i produkcję jedwabiu. Tkaniny jedwabne stanowiły jeden z najbardziej poszukiwanych towarów rzemiosła chińskiego.

4. W III w. p.n.e. Chiny po długim okresie rozbicia dzielnicowego, zjednoczyły się. Władców (cesarzy) nazywano "Synami Niebios", wierząc, że są w szczególny sposób wybrani przez boga.

Przyjęto jednolity system miar i wag. Zbudowano sieć dróg. Powstał rozbudowany aparat biurokratyczny reprezentujący cesarza i jego interesy.


Chiński mur jest jedynym obiektem wybudowanym przez człowieka widzianym z kosmosu5. Chinom zagrażały najazdy barbarzyńców zamieszkujących tereny na zachodzie. Napadali oni i grabili ziemie przygraniczne. Organizowano więc przeciw nim wyprawy wojenne, kupowano pokój w zamian za żywność i wyroby rzemieślnicze. W III w. p.n.e. rozpoczęto budowę systemu fortyfikacji, zwanego Wielkim Murem. Ciągnął się on od Zatoki Liaotuńskiej na wschodzie, do gór Qilian Shan na zachodzie.

6. Od III tysiąclecia Chińczycy posługiwali się pismem. Początkowo było to pismo obrazkowe, ale w krótkim czasie uległo zmianom. Jego charakterystyczną cechą była wielka liczba znaków.

Chińczycy widzieli w umiejętności pięknego pisania (kaligrafii) sztukę, którą pielęgnowano z wielką starannością. Początkowo ryto napisy na bambusowych deseczkach, później malowano je tuszem na jedwabiu. Na początku naszej ery nauczono się wyrabiać papier. Warto tutaj dodać, że w IX w., a zatem już w średniowieczu, Chińczycy zastosowali pierwszą formę druku - znaki ryto na drewnianych płytkach, a następnie odbijano na papierze dobrze wchłaniającym tusz.

Konfucjusz (fot. Britannica / wikimedia)7. Na przełomie VI i V w. p.n.e. żył i działał wielki mędrzec chiński Konfucjusz, który stworzył system filozoficzny zwany konfucjanizmem. Oparł go na założeniu, że wszystko co się dzieje, musi być zgodne z "ładem nieba" (tao). Przedstawiał obraz społeczeństwa żyjącego w harmonii, zgodnie z tradycyjnymi zależnościami społecznymi: podwładnego od panującego, syna od ojca, żony od męża. Władcy sprawować mieli rządy rozumne, ku pożytkowi wszystkich. Droga ku temu wieść miała przez nauczanie zasad słusznego postępowania.

Działalność Konfucjusza wywarła ogromny wpływ na ukształtowanie stylu życia i myślenia, opartego na kulcie tradycji i przeszłości. Przyjęto m.in. zasadę, że o dostępie do urzędów miało decydować nie urodzenie, a nabyta w toku studiów wiedza, sprawdzona w czasie egzaminów. Otwierało to drogę do awansu nie tylko przedstawicielom arystokracji.

Konfucjuszowi przypisuje się autorstwo dzieła, w którym zgromadził całą ówczesną "mądrość" chińską, Pięcioksięgu. Tworzyły go: Księga dokumentów, Księga przemian, Zapiski o obrzędach, Wiosny i jesienie, Księga pieśni.

Od III w. p.n.e. konfucjanizm stał się oficjalną doktryną polityczną państwa chińskiego.