+ Pokaż spis treści

Arabowie

Arabowie


  1. Arabowie to ludność semicka mówiąca językiem arabskim. Pierwotnie zamieszkiwała Półwysep Arabski. Byli przede wszystkim koczownikami - beduinami. Północna część Arabii przeżyła podboje rzymskie, bizantyjskie i perskie.
    Współcześnie Arabami nazywamy ludność uznającą za ojczysty język arabski, ukształtowaną historycznie na skutek zmieszania się koczowniczych plemion beduinów z ludnością podbitych przez nich w VII wieku terytoriów i zarabizowaną w wyniku wielowiekowego oddziaływania religii najeźdźców, islamu i ich języka.

  2. Większość terenów Półwyspu Arabskiego to obszary pustynne lub półpustynne. Ziemię można było tam uprawiać jedynie na wybrzeżach, gdzie opady były obfitsze. Ludność tej ubogiej krainy zajmowała się głównie pasterstwem, wędrując z miejsca na miejsce w poszukiwaniu wody i paszy.
    Wciśnięta między Morze Czerwone, Zatokę Perską i Ocean Indyjski Arabia miała styczność z krajami o starych cywilizacjach Egiptem faraonów, Etiopią i Jemenem, Królestwem Saby, Syrią, Palestyną - gdzie narodził się Chrystus, z Mezopotamią, skąd promieniowała kultura sumeryjska i babilońska, a także z Persją - kolebką zoroastyzmu.
    Przez Półwysep Arabski przebiegały w starożytności ważne szlaki handlowe łączące Indie, Środkowowschodnią Afrykę z wybrzeżami Morza Śródziemnego. Wzdłuż i na skrzyżowaniach szlaków rozwijały się miasta i osady handlowe. Koczujący na pustyni Arabowie - beduini szukając środków do życia uciekali się również do napadów i grabieży, a nawet porywali kobiety i dzieci, by sprzedawać je do niewoli.

  3. Zarówno Arabowie mieszkańcy miast, jak beduini byli na ogół członkiem złożonego z około 10 rodów plemienia. Pamięć o wspólnych przodkach przekazywano z ojca na syna. Były to społeczności egalitarne, rządzące się według niepisanego kodeksu uznającego zasadę wspólnej własności, oddania oraz solidarności. Życie na pustyni stawiało przed nimi konieczność przestrzegania zasad gościnności, a także krwawej zemsty.
    Z czasem jednak rozwój handlu karawanowego oraz związane z tym gromadzenie bogactw przyczyniało się do łamania zasad równości i solidarności - obok ubogich i maluczkich żyli bogacze.

  4. Arabowie oddawali cześć 360 bóstwom - idolom, z których szczególne miejsce zajmował czczony w świątyni Al.-Kaaba w Mekce wielki bóg Hubal oraz m.in. boginie Al-Lat i Al-Uzza, czy Manat, która swoimi nożycami przecinała nici losu. Wierzyli również w zabobony i obawiali się duchów (dżinnów).

  5. Mahomet (fot. wikimedia)"Nie ma Boga prócz Allaha, a Mahomet jest wysłannikiem Boga"
    (Wyznanie wiary muzułmanina, Koran, VII, 172)

    Na początku VII wieku Mahomet (Muhammad Ibn Abd Allah - "wielce chwalony [przez Boga]") zaczął głosić, powołując się na swoje prorocze wizje, zasady nowej monoteistycznej religii. Początkowo wśród najbliższych, później rozszerzał krąg ludzi, których nauczał. Jednak znaczna część, zwłaszcza bogatszych, mekkeńczyków przeciwstawiała się jego naukom. W 622 r wraz z 75 towarzyszami uciekł z Mekki i schronił się w Medynie - Mieście Proroka . Tak rozpoczęła się hidżra - "emigracja", a zarazem nowa era w dziejach Arabów.
    Stoczywszy kilka bitew z mekkeńczykami w 630 r. na czele swoich zwolenników triumfalnie wkroczył do Mekki. Obalił idole, a świątynię Al.-Kaaba przeznaczył Bogu Jedynemu - Allahowi. Zmarł nagle w 632 roku. po powrocie do Mekki z pielgrzymką, zwaną "pożegnalną". Jeszcze przed śmiercią nadał starym rytuałom nowy sens, a religijnym centrum islamu ustanowił Mekkę. Pozostawił wspólnotę Arabów wyposażoną w objawione prawa, a Arabię zjednoczoną według jednej idei, jednak nie wyznaczył swego następcy.

  6. Islam ("całkowite poddanie się Bogu") jest religią głoszącą wiarę w jedynego Boga - Allaha. Jest "wspólnotą Proroka".

    "Panie nasz !
    Uczyń nas całkowicie poddanymi Tobie (muslimum - "muzułmanami"),
    A z naszego potomstwa naród Tobie całkowicie oddany!"

    (Koran, II, 128)

    Jedyną wykładnią prawd wiary i liturgii jest "Koran" - święta księga islamu. Jak mówi tradycja został objawiony Prorokowi przez samego Allaha, za pośrednictwem archanioła Gabriela w latach 610-632. Wszystkie nauki spisano dopiero po śmierci Mahometa. Tekst Koranu pozostaje w zasadzie w niezmienionej postaci od około 650 roku.
    Drugim obok Koranu źródłem doktryny, wiary i religijności w islamie jest Sunna, czyli opis zdarzeń z życia Proroka i zbiór jego wypowiedzi, które składają się na tradycję.
    Na Sunnie i Koranie opiera się prawo muzułmańskie - szari'at.

  7. Kaaba (fot. sxc.hu)Islam jest religią bardzo prostą. Nie ma kościoła jako instytucji, sakramentów, duchowieństwa. Kalif (następca Proroka) był tylko reprezentantem władzy świeckiej i stróżem religii. Wierny samotnie staje w obliczu Boga. Zobowiązany jest do wypełniania pięciu podstawowych powinności - filarów wiary.

    • Pierwszy - wyznanie wiary jest również aktem nawrócenia i polega na wyrecytowaniu słów: "Nie ma innego boga prócz Allaha, a Mahomet jest wysłannikiem Boga"
    • Drugi - modlitwa, musi być odmawiana pięć razy dziennie, a w każdy piątek (dzień Pana) nakazana jest wspólna południowa modlitwa w meczecie pod kierunkiem imama. Modlitwa jest aktem oddania czci, a nie błaganiem lub prośbą modlącego się. Musi być on zwrócony w stronę Mekki.
    • Trzeci - w miesiącu ramadan od świtu do zachodu słońca wierny musi zachować post i abstynencję.
    • Czwarty - jałmużna zagwarantowana prawnie, czyli specjalny podatek płacony przez zamożnych, by wspomóc ubogich.
    • Piąty - pielgrzymka do Mekki, którą każdy muzułmanin powinien raz w życiu odbyć.

    Muzułmanie wierzą, że istnieje jeden jedyny Bóg (Allah to po arabsku "Bóg"). Jest Stworzycielem wszystkiego, nic nie istnieje bez Jego woli. Każde zjawisko jest dziełem Boga, ustala losy wszystkich istot. Istnieją anioły, a zwłaszcza Gabriel - posłaniec, Michał czuwający nad światem, Israfil, który zadmie na Sądzie Ostatecznym, a każdy człowiek ma dwa anioły stróże. Szatan jest upadłym aniołem, który nie był posłuszny Bogu. Wyżsi niż anioły są Prorocy: jednym z nich jest Jezus.
    Wszystkich czeka Sąd Ostateczny: dobrzy pójdą do raju, złych pochłonie nienasycony ogień piekła.
    Nakazy i zakazy obejmują także życie społeczne. Koran np. przewiduje ucięcie ręki złodziejowi, zabrania jedzenia wieprzowiny i picia alkoholu.

  8. Bitwa pod Poitiers, mal. Charles de Steuben (fot. wikimedia)Po śmierci Mahometa, za panowania pierwszych kalifów, rozpoczęła się ekspansja arabska na sąsiednie kraje. W 635 roku zaatakowali bizantyjską Syrię, w 639 roku Egipt, który podbity został do 643 roku. Następnie wojska arabskie ruszyły na zachód i podbiły północną Afrykę oraz na wschód, gdzie podporządkowały sobie Persję. Na początku VIII wieku rozpoczęli podbój Hiszpanii, która opanowali w ciągu kilku lat. Dalszą ekspansję w Europie powstrzymała klęska Arabów pod Poitiers w 732 roku, gdzie zostali pokonani przez Franków pod dowództwem Karola Młota.

  9. Podboje arabskie były jednocześnie rozszerzeniem islamu. Arabowie nikomu nie narzucali swojej religii, nie prześladowali innowierców, zachowali swobodę wyznania. Jednak wyznawcy innych religii musieli płacić specjalny podatek (haracz) i pogłówne, co m.in. sprawiło, że po pewnym czasie ludzkość podbitych krain zaczęła przechodzić na islam.
    Wewnątrz muzułmanów zaczęły wykształcać się dwie tendencje. "Ludzie tradycji i wspólnoty" (sunnici) uznawali prawomocność władzy pierwszych kalifów i podporządkowanie przywódcy politycznemu o ile nie odstępuje od Prawa Bożego. Stanowili większość wspólnoty. Szyici - zwolennicy zięcia Mahometa Alego uważali, że następcy Proroka muszą wywodzić się spośród jego rodziny (czyli od Alego, Fatimy i ich synów).
    Islam, początkowo religia Arabów, stał się religią uniwersalną. Kolejne okresy podbojów rozprzestrzeniły go na północną Afrykę, Hiszpanię, Bliski Wschód, Indie, Europę, Kaukaz a od XIX wieku w głąb "czarnej" Afryki. Obecnie liczbę wyznawców Allaha szacuje się na ponad 1 miliard.

  10. W miastach Syrii, Palestyny i Egiptu Arabowie zetknęli się z kulturą grecką. Wywarła ona na nich tak duże wrażenie, że tłumaczyli na arabski wiele greckich dzieł. Arabów interesowała również grecka matematyka, astronomia, medycyna. Fascynowała ich kultura indyjska - m.in. stamtąd pochodzą cyfry zwane przez nas arabskimi. Dzięki Arabom trafił z Chin do Europy papier.