Allegro sonatowe


Jest to określenie formy muzycznej (w odróżnieniu od allegro będącego oznaczeniem tempa). Forma sonatowa wykształciła się w okresie klasycyzmu, najdoskonalsze jej przykłady spotykamy w dziełach Haydna, Mozarta, i Beethovena. W okresie romantyzmu nadal była często stosowana przez kompozytorów. Konstrukcję tego typu mają na ogół pierwsze części sonat, symfonii, kwartetów smyczkowych, a także (nieco zmodyfikowaną) pierwsze części koncertów solowych z orkiestrą.

Allegro sonatowe składa się z trzech ogniw:

  • Ogniwo I:

    Ekspozycja, gdzie prezentowane są dwa kontrastujące z sobą tematy, powiązane łącznikiem powodującym przejście do sąsiedniej tonacji (np. z C-dur do G-dur). Ekspozycja kończy się krótkim muzycznym "epilogiem". Często (dla lepszego zapamiętania tematów) jest dwukrotnie powtarzana.

    Pierwszy i drugi temat z pierwszej części Sonaty C-dur Mozarta:




    Ekspozycja pierwszej części Sonaty C-dur Mozarta:







  • Ogniwo II:

    Przetworzenie, gdzie oba tematy lub ich fragmenty ulegają przekształceniom, splatają się z sobą, tonacja zmienia się, następuje punkt kulminacyjny utworu.

    Przetworzenie pierwszej części Sonaty C-dur Mozarta




  • Ogniwo III:

    Repryza, gdzie ponownie słychać oba tematy, lecz oba w zasadniczej tonacji, albo też pierwszy temat słychać w tonacji sąsiedniej, drugi zaś w tonacji zasadniczej.
    Utwór może wieńczyć koda, również oparta o motywy znane z dwóch zasadniczych tematów.



    Warto zaznaczyć, że kompozytorzy prawie nigdy nie stosują się całkowicie do reguł formy sonatowej, przetwarzając ją na swój własny, oryginalny sposób.
Dodaj do swoich materiałów
Morze możliwości
na edukator.pl
Narzędzia, zasoby, komunikacja, współpraca. Zarejestruj się. Twórz, gromadź zasoby i dziel się nimi.
Morze możliwości na edukator.pl