Podstawową cechą materii jest jej zmienność - substancje mogą zmieniać swój stan skupienia. Procesy przemiany z jednego stanu skupienia w drugi są odwracalne. Ilustruje to schemat:
Materia, czyli wszystkie otaczające nas substancje zbudowane są z cząsteczek, a sposób ich ułożenia oraz ich zachowanie jest różne w cieczach, gazach i ciałach stałych.
W ciałach stałych cząsteczki ułożone są ciasno w wyniku silnego wzajemnego przyciągania się. Wykonują tylko ruchy drgające, nie przemieszczają się. Stąd mają swój własny, określony kształt, który trudno zmienić i objętość. Modelem ciała stałego może być wytłaczanka z jajkami. Każde jajko ma ściśle określone położenie i poza ruchami drgającymi nie ma możliwości innego ruchu czy przemieszczania się. Kładąc kilka wytłaczanek jedna na drugiej otrzymujemy trójwymiarową strukturę, przypominającą trochę strukturę przestrzenną kryształów.
Substancje ciekłe mają właściwości pośrednie pomiędzy gazem a ciałem stałym. W cieczach cząsteczki są w nieco większych odległościach
od siebie oraz przemieszczają się, ponieważ siły oddziaływań międzycząsteczkowych są mniejsze niż w ciałach stałych. Dlatego też ciecze nie mają określonego kształtu - kształt nadaje im naczynie, w którym się znajdują. Ciecze mają ustaloną objętość i cechuje je mała ściśliwość.
W gazach odległości między cząsteczkami są duże a siły wzajemnego oddziaływania są niewielkie, dlatego cząsteczki gazów przemieszczają się bardzo szybko we wszystkich kierunkach. Podobnie jak w przypadku cieczy, gazy nie mają określonego kształtu.
Ciecze, gazy i ciała stałe pod wpływem ogrzewania (wzrostu temperatury) rozszerzają się.
