| zapomniałem hasło
zarejestruj się
|
|
Żeglarz - Akt I
OSOBY: JAN MED RZEŹBIARZ PRZEWODNICZĄCY REKTOR ADMIRA? PAWE? SZMIDT STARY MARYNARZ WYDAWCA DOKTOROWA FELCIA IZA KAPELMISTRZ PAN Z KOMITETU STUDENT Pracownia rzeźbiarska. W szklanym wykuszu na wzniesieniu duży model pomnika, przedstawiający piękną, smukłą, szlachetną" postać kapitana Nuta - żeglarza. Przy postaci kapitana na wpoi zanurzony w falach morskich tonący żaglowiec. Na kanapie leży Rzeźbiarz. Przez okienko wykuszu spogląda na ulicę smutna, miła postać dziewczęcia, nazywanego Med. RZEŹBIARZ Smutna jesteś, Med? MED. Tak RZEŹBIARZ Oczekujesz... MED. Tak. RZEŹBIARZ Byłoby mi teraz dobrze, bardzo dobrze, gdybyś nie była smutna... Może czekał na odpowiedź, bo zamilkł, ale że i dziewczyna milczała, mówi dalej. ...Gdyby siostra moja nie była smutna... Uczenie Jak to dobrze, że tutaj teraz nie mam przy sobie kochanki, ale siostrę... kochanka męczyłaby mnie... A ja chcę tylko odpoczywać, odpoczywać po... MED. ...Po wysiłku twórczym... Powiedziała to, jakby myśląc o czymś innym, patrząc wciąż na ulicę RZEŹBIARZ Tak, "po wysiłku twórczym". Powiedziałaś to ładniej... Ja chciałem powiedzieć po prostu "odpoczywać po robocie"... I obiecuję, że będę odpoczywał teraz długo... Może miesiąc, może dwa, może nawet rok... (po chwili) A może bym pojechał gdzieś daleko, daleko... Pamiętam, lubiłaś mówić ze mną o dalekich podróżach... zamyślił się MED. Tak... rozmawiałam z tobą często o dalekich krajach... RZEŹBIARZ A więc pojedziemy... Milczenie Med, nic cię nie obchodzi, co mówię, myślisz o czymś innym. MED. Nie... słucham, mów... RZEŹBIARZ Patrzysz w dal i... czekasz... Z rybackiej jesteśmy rodziny... To już we krwi mają córki nadmorskich rybaków, że - oczekują... Wypłynie ktoś drogi na morze, a one patrzą na dalekie żagle, badają niebo, wsłuchują się w krzyk mewy - czy nie jest to głos złowróżbny, zwiastujący burzę, (po chwili) Ale ty - nie bój się, Med... Jan lada dzień wróci. MED Już dawno powinien był wrócić... RZEŹBIARZ Widać ma tam jakieś ważne sprawy. MED. I najważniejsze można załatwić przez półtora roku. RZEŹBIARZ No, moja Med... Trzeba zrozumieć, że co innego jest "najważniejsza sprawa" dla dziewczyny, inna-dla mnie, rzeźbiarza, a inna dla takiego, jak on... Może tam znalazł w tych dalekich stronach jakieś stare papirusy, jakąś mumię albo jeszcze coś ważniejszego i nie może się od tego oderwać... To trzeba zrozumieć. MED. Tak... mogę zrozumieć, że dla niego stara mumia więcej warta niż młoda... narzeczona... Ale zrozumieć to przez półtora roku, to trochę... (niemal przez łzy) za długo... RZEŹBIARZ Co? Czy się już buntujesz? MED. Nie... Czekam. (nadsłuchuje) Ktoś idzie do nas. RZEŹBIARZ Skąd wiesz, że do nas? MED. Staje, jakby w jakimś przeczuciu Wiem... (po chwili z rezygnacją) Ale to... to jeszcze nie... on... . Dzwonek. Rzeźbiarz wstaje leniwie - idzie otworzyć drzwi, wchodzi Rektor. REKTOR Witam mistrza kochanego. RZEŹBIARZ Moje uszanowanie panu rektorowi. Moja siostra REKTOR Bardzo mi jest miło poznać siostrzyczkę naszego mistrza. Mistrzu kochany!... Postanowiliśmy wraz z prezesem i admirałem spotkać się u pana, aby wspólnie omówić parę spraw. Widzę, że przyszedłem pierwszy. RZEŹBIARZ Pan rektor raczy spocząć. REKTOR Dziękuję ślicznie. Pozwoliłem sobie przynieść twórcy pomnika kapitana Nuta moją nową książkę... Moje skromne dziełko o tymże kapitanie Nucie... RZEŹBIARZ To nie dziełko, wielkie dzieło, patrz, Med. MED Tak,duże. RZEŹBIARZ Dziękuję bardzo panu rektorowi. REKTOR Jest tu wszystko, co mogłem zebrać o kapitanie. Trzymałem się tej metody, aby zacząć od dzieciństwa kapitana, a skończyć na jego śmierci. MED. A to można inaczej? REKTOR A można, łaskawa pani, można i od końca do początku. Dzwonek, Rzeźbiarz idzie ku drzwiom. To na pewno prezes albo admirał. Wchodzi Przewodniczący i Admirał. Obaj. PRZEWODNICZĄCY Sługa mistrza, (przedstawia Admirała) Jego ekscelencja, admirał... Powitanie. RZEŹBIARZ Moja siostra. Powitania. PRZEWODNICZĄCY Mistrzu kochany, pomówmy o naszych sprawach. Zbliża się chwila odsłonięcia pomnika. Za parę tygodni ze spiżowej postaci kapitana Nuta zerwiemy zasłonę... Tu westchnął Rektor, pokiwał głową Admirał. Jeden z placów miejskich otrzyma prawdziwą ozdobę.. Wskazuje na pomnik REKTOR Ba...ba... ADMIRA? Wielką ozdobę... PRZEWODNICZĄCY Na barki moje, jako przewodniczącego komitetu, spada teraz obowiązek udekorowania placu wysoko postawionymi osobami. A nie jest to łatwe! Trzeba bowiem połączyć hierarchię z malowniczością grup. Porządek, bezpieczeństwo i to, żeby się nie poobrażano,biorę na swe barki. Musi to być zrobione praktycznie, przyzwoicie i estetycznie. Właśnie w estetyce pan mi pomoże. RZEŹBIARZ I, panie prezesie. Puścić na plac bractwo, kto pierwszy, ten lepszy. Czy ja się znam na tym, kto tu pierwszy, a kto drugi... ADMIRA? Ale mnie pan może nie odmówi swej estetycznej pomocy. (otwiera pudełko) Oto plastyczny plan wystawy morskiej, która będzie otwarta w związku z odsłonięciem pomnika. RZEŹBIARZ No, ślicznie! Domki, bramy, trawniki. Patrz, Med! MED. Tak, ładne. Jakby w sklepie z zabawkami. ADMIRA? Niestety, nie wszystkie pawilony da się zapełnić. REKTOR Czy rzeczywiście, kochany admirale, jest tak mało eksponatów? ADMIRA? Niewiele. Damy sobie jeszcze radę z działem historycznym; z działem naukowo-rozrywkowym. Ciekawy będzie dział bestyj morskich, żywych i wypchanych; dział legend żeglarskich" przedstawia się nawet imponująco. Ale radźcie mi, panowie, czym zapełnić pawilon pamiątek po kapitanie Nucie? Rodzinne miasto kapitana, a nie ma po nim żadnych pamiątek... REKTOR Jest tylko dom, w którym, i to - podobno, ujrzał światło dzienne kapitan-bohater. Ale domu do pawilonu nie przeniesiemy... PRZEWODNICZĄCY Zwłaszcza że jest nadbudowany i wyższy niż cały pawilon. RZEŹBIARZ Tak, to byłoby trudne. REKTOR Zapytam panów, dlaczego w ogóle stanie pawilon dla pamiątek, jeżeli tych pamiątek, że się tak wyrażę, nie ma. ADMIRA? No, nie możemy się obejść bez pamiątek po kapitanie Nucie. Dałem nawet ogłoszenie. "Poszukuje się pamiątek po kapitanie Nucie..." PRZEWODNICZĄCY No i co? bez skutku? nikt się nie zgłosił? ADMIRA? Ze skutkiem. Zgłosił się. REKTOR Kto? ADMIRA? Pewien stolarz przyniósł mi kulawy stolik i powiada, że to jest stolik kapitana Nuta. Wydało mi się, że stolik jest zbyt pośpiesznie archaizowany. Dziurki, które toczą robaki, były, zdaje się, wywiercone świderkiem. REKTOR To mądry stolarz. ADMIRA? Nie tylko mądry, ale i bezczelny. Bo kiedy powiadam do niego, jaki ma on dowód, że to jest stolik kapitana Nuta, on pyta mnie: "A jaki pan ma dowód, że to nie jest stolik kapitana Nuta?" PRZEWODNICZĄCY No i co? ADMIRA? Cóż było robić, wziąłem stolik... W tej chwili Med cos zobaczyła, zrywa się, wybiega, jakby nie widząc obecnych. Wszyscy zdziwieni. Milczenie. REKTOR Siostrzyczka pańska wybiegła jak ta sarenka... RZEŹBIARZ Patrzy na drzwi, cos posłyszał, co zrobiło na nim wrażenie Przepraszam panów... Nie dokończył niemal, pobiegł i zniknął za drzwiami. Jeszcze większe zdziwienie pozostałych. ADMIRA? Stało się coś... REKTOR Jakieś głosy... PRZEWODNICZĄCY Nie rozumiem, uciekli... i zostawili nas jak głupich. Stoją zdziwieni, czekają. ADMIRA? Całują się... REKTOR Ściskają... PRZEWODNICZĄCY Cieszą się... Ze dwa lata chyba się nie widzieli... Słychać coraz wyraźniej trzy glosy. Wchodzi podniecona Med, zanią wesoło idzie Jan i Rzeźbiarz. RZEŹBIARZ Przepraszam panów, ale to tak niespodzianie. Przyjaciel mój i narzeczony siostry. Przyjechał z dalekie podróży. REKTOR Ach, my się przecie dobrze znamy. To mój były słuchacz! JAN "Nie byłem tu półtora roku. Widzę jakieś zmiany. Ciebie, w otoczeniu wysoko postawionych osób., Winszuję... (nagle uderzony widokiem pomnika) A to CO? Przecież to... to kapitan Nut... RZEŹBIARZ Model pomnika... JAN Model pomnika? MED Nie wiesz o niczym, nie pisałam ci... REKTOR Pan nie wie nic o pomniku? PRZEWODNICZĄCY Niezadługo odsłaniamy. JAN Nie wiem nic... Byłem daleko. Nie czytałem gazet... To nadzwyczajne... REKTOR Kochany uczniu, wiesz chyba, jako historyk, że w tym roku upływa pięćdziesiąt lat od chwili bohaterskiej śmierci kapitana Nuta. PRZEWODNICZĄCY Więc miasto nasze, które jest jego kolebką... JAN Nadzwyczajne... MED pilnie i niemal z przestrachem patrząc na Jana. Dlaczego mówisz "nadzwyczajne"? Wszyscy patrzą zainteresowani, dlaczego wiadomość o pomniku wywarta na przybyłym takie wrażenie. JAN Ocknął się, spostrzegł książkę Rektora, czyta napis na okładce. "Kapitan Nut". (bierze książkę, otwiera) Ach, to biografia kapitana Nuta, pisana przez pana rektora... REKTOR Zaniepokojony zagadkowym uśmiechem Tak... ADMIRA? Ale my nie przeszkadzajmy. Narzeczony z dalekiej podróży... PRZEWODNICZĄCY O tak, nie będziemy przeszkadzali... REKTOR Oczywiście, nie będziemy państwu przeszkadzali... Ale... może jeszcze parę słów... To jest mój uczeń... Nawet kochany uczeń... stał wprawdzie na czele stowarzyszenia "Czarnych Beretów", którzy mnie trochę tam dokuczali... ale to mniejsza... odznaczał się też ten uczeń kochany... tym, że chciał być raczej nauczycielem swego profesora. Jeżeli ja powiedziałem "białe", on mi dowodził, że to "czarne". I zawsze z jakimś uśmieszkiem. Uśmieszek ten i teraz pochwyciłem, gdy wziął do ręki rzecz moją o kapitanie. Gotów mi filut.. hę... hę... i teraz spłatać jakiegoś figla... JAN Rzeczywiście, zdarzenia nadzwyczajne. Wobec tego, co widzę... mogę powiedzieć, dlaczego wyjeżdżałem stąd tak daleko i na tak długo... Szukałem wiadomości o kapitanie Nucie... REKTOR Co?... PRZEWODNICZĄCY O kapitanie Nucie? ADMIRA? To pan może dorzucić coś nowego!... JAN O tak. MED Co wiesz o kapitanie Nucie? JAN Wciąż jeszcze jestem oszołomiony tym nadzwyczajnym zdarzeniem, że ja, właśnie ja, który poszukiwał wiadomości o tym żeglarzu, niemal pierwszych ludzi, jakich spotyka, to tych, co mu stawiają pomnik. MED Co wiesz o kapitanie Nucie? JAN Biorąc dzieło Rektora Książka duża. Doprawdy, skąd pan rektor wydobył tyle materiału?... REKTOR Ano... szukałem... PRZEWODNICZĄCY W takiej chwili i dzieło musiało być pomnikowe... A nikt nie widział "dzieła pomnikowego", co jest cienkie jak broszura. JAN Zapewne... Pozwoli pan rektor, że zanim dzieło jego gruntownie przestudiuję, przejrzę sobie obrazki... REKTOR Obrazków tam niewiele. JAN Czyta tytuł rozdziału "Dzieciństwo kapitana". O dzieciństwie kapitana Nuta wiem rzeczywiście mało... To będzie interesujące. O, tu, na przykład... "Przyszły bohater od najwcześniejszego dzieciństwa zdradzał pociąg do malowania map. Jako dziecko dwuletnie rozlewał atrament na białą serwetę, po czym wpatrywał się w plamy, przypominające kształtem Europę, Afrykę oraz inne części świata". Tak, panie rektorze. Niepotrzebnie oczernił mnie pan przed chwilą, mówiąc, że powiem "czarne", gdy pan rektor powie "białe". Zupełnie wierzę, że tak być mogło. REKTOR Pierwszy raz spotyka mnie ten zaszczyt z pańskiej strony. JAN Zobaczmy dalej... czyta bliżej Środka książki "Kapitan Nut odznaczał się wysmukłą, szlachetną postacią i niezwykle pięknymi rysami twarzy. Nos orli, brwi zarysowane śmiało, wspaniale sklepione czoło i bujne włosy tworzyły całość piękną i pociągającą". Tu mam pewne zastrzeżenia. Jak wiadomo, nie posiadamy żadnej podobizny kapitana Nuta... REKTOR Niestety, tak. JAN Udało mi się odnaleźć paru ludzi, którzy pamiętają kapitana. Otóż według nich, kapitan Nut był to człowiek krępy z wydatnym brzuszkiem oraz nieco krzywymi nogami... MED. Jakby mimo woli To nieprawda! JAN Skąd wiesz, Med, że nieprawda? MED Nie wiem, skąd wiem, ale... ale... on nie takiego rzeźbił, jak ty mówisz. JAN Nie posługiwałeś się żadnym portretem, bo portretu nie ma. RZEŹBIARZ Nie, nie posługiwałem się portretem. JAN A więc, teraz co do nosa kapitana. Jak wiadomo, rozmaicie ludzie określają nosy swoich bliźnich, a więc, bywają nosy długie... tak zwane haczykowate... którymi można by grzebać węgle w kominie. Panowie nosy opuścili Bywają nosy zadarte... Panowie spojrzeli w górę. ...że można by nań zawiesić kapelusz... bywają nosy, o których się mówi, że można by nimi gasić świece po kościołach. Panowie melancholijni. Nie będę wyliczał wszystkiego... w każdym razie, według moich wiadomości, nos kapitana Nuta nie był nosem orlim. Panowie się ocknęli. Był to raczej nos, który określają: "nos jak kartofel". Panowie zaniepokojeni spojrzeli po sobie. A co do włosów, to powiem, że udało mi się odnaleźć starego golibrodę, który twierdzi, że kapitanowi własnoręcznie strzygi w zimie włosy maszynką numer trzeci, a wiecie po prostu mu głowę golił. Kładzie książkę, a podchodzi do twej teki z której wyjmuje maszynkę Oto corpus delicti. Tę historyczną maszynkę udało mi się nawet nabyć. PRZEWODNICZĄCY Hm, to ta maszynka... hm... REKTOR Maszynka numer trzeci... Biorą maszynkę, oglądają, próbują. ADMIRA? Ale czy z tą maszynką nie jest tak, jak z tym stolikiem? REKTOR Właśnie!... PRZEWODNICZĄCY Otóż to!... JAN Z jakim stolikiem? REKTOR Nasz admirał ogłosił, że poszukuje pamiątek po kapitanie Nucie i przynieśli mu stolik. PRZEWODNICZĄCY Ale nie ma dowodu, czy kapitan ten stolik kiedykolwiek widział. JAN Ach, tak, rozumiem... Jest okoliczność przemawiająca za autentycznością tej pamiątki, jaką ja posiadam. Słyszałem historię tego narzędzia przedtem, zanim wyraziłem chęć kupna. Zresztą sam przyznaję, że nie są to rzeczy bardzo ważne. Można być szlachetnym człowiekiem, nie mając tak zwanej szlachetnej postaci... Można być orłem bez orlego nosa. A co do włosów... Kapitan Nut nie miał do spełnienia tych zadań, co Samson, więc mógł sobie głowę nawet golić. MED. Golił włosy? Nie, miał długie włosy... Wyglądał jak ten... PRZEWODNICZĄCY W najpiękniejszym wierszu jest, że: "z włosem rozwianym, ze wzrokiem w dal wpatrzonym, na płonącym pokładzie zostaje kapitan"... JAN Wyglądał tak jak ten, Med? Hm, czytajmy dalej: "Kapitan Nut wiódł żywot iście spartański. Twarde łóżko, mała poduszka z trawy morskiej, skromny posiłek dwa razy dziennie, sześć godzin snu, a poza tym praca, praca i jeszcze raz praca - oto tryb życia tego marynarza. Szklanka bardzo mocnej herbaty po obiedzie, fajka i plasterek gumy do żucia, to jedyne narkotyki, jakich używał kapitan Nut", Proszę panów! Nie mam wiadomości, czym była wypchana poduszka kapitana, nie wiem, wiele godzin sypiał i wiele razy dziennie jadał. Co do narkotyków, to, według moich wiadomości, używał ich więcej, niż podaje pan rektor. Już od rana na czczo pił zwykłą siwuchę. Potem pił wódkę oczyszczoną, przy śniadaniu pijał whisky, a po śniadaniu koniak i różne nalewki... pił wszystko, co matka ziemia rodzi, a co jest z alkoholem. REKTOR Eh, panie... JAN Pił miód, wino, nawet podobno nie pogardzał likierem... REKTOR Panie... JAN A jeżeli pił i tę herbatę, o której mówi pan rektor, to na pewno było tam pół szklanki herbaty, a pół szklanki rumu. PRZEWODNICZĄCY No, panie, że tam człowiek wypił jeden, dwa kieliszki, to pan zaraz to na światło dzienne... ADMIRA? Jako stary marynarz, muszę powiedzieć, że klimat morski wprost wymaga, aby się napić. JAN Wiem o tym, panie admirale. Wiem, że czy to będzie na ladzie czy na morzu, pod biegunem czy pod równikiem, ludzie powołują sięna to, że klimat ich i tradycja wymaga, aby pić... Wierzę, że marynarzowi tak obmierznąć może widok wody, że nawet pragnienia nie gasi wodą. Dodam, że ja sam lubię czasem napić się z przyjaciółmi czegoś, co nie jest herbatą... PRZEWODNICZĄCY - REKTOR - ADMIRA? Podchwytuj Ano, właśnie, otóż to, o to chodzi. JAN Ale dlaczego pisać o herbacie, fajce i gumie do żucia, kiedy jedną z wybitnych cech kapitana było to, że pił - i to tęgo pił. Goście zwiesili melancholijnie głowy, ocknął się Przewodniczący. PRZEWODNICZĄCY Proszę pana! Nasz rektor pamiętał o tych "ubogich duchem", którzy to czytać mogą. Chodzi o to, aby "ubogi duchem" wzbogacił się widokiem piękna, bijącego ze wspaniałej postaci, a nie był z bohaterem za pan brat i nie mówił do niego: "No, trąćmy się, stary, kieliszkiem". JAN Dysputę o zaletach takiej metody odłóżmy tymczasem na później i wracajmy do dzieła pana rektora... O... tu widzę wiele miejsca poświęconego miłości kapitana do lady Peppilton... REKTOR Czy i tu pan coś doda? JAN Listy kapitana? Tak. Odczytywałem nieraz te prześliczne listy. Znam je. One były powodem moich poszukiwań. PRZEWODNICZĄCY Listy? REKTOR Te listy? ADMIRA? Listy do lady Peppilton? JAN Tak. Te sławne listy, w których kapitan mówił tkliwie, pięknie, czule. Zdarzył się taki wypadek: między starymi drobiazgami i papierami, które zresztą nic nie miały wspólnego z kapitanem Nutem, znalazłem kawałek zapisanego papieru. Był to kawałek koperty. Pokażę, jak to wygląda, (idzie ku teczce, wyjmuje kartkę) Oto ta kartka. Na jednej stronie adres. "Pan kapitan Nut". Odbija się nagle większe zainteresowanie na twarzach słuchaczów. A na drugiej kilka słów napisanego widać pośpiesznie pożegnania. Ten list, to list własnoręczny kapitana Nuta. Poruszenie, wszyscy oprócz Rzeźbiarza, który siedzi z dala, wciąż obojętny, zbliżają się do Jana, chcąc zobaczyć list. REKTOR Własnoręczny PRZEWODNICZĄCY Eh, co pan mówi... patrzmy. Patrzy ADMIRA? A jaki dowód, że... JAN W muzeum naszym jest, jak wiadomo, jeden jedyny autograf kapitana. Raport o przebytej podróży. Porównałem pismo. To samo. PRZEWODNICZĄCY I pan, mając taką relikwię, i pan ją tak w tece... JAN W tej tece mam wszystko, co dotyczy kapitana. ADMIRA? Więc jest nareszcie jakaś prawdziwa pamiątka! Panie, ja ją umieszczę na miejscu honorowym, wartę przy niej postawię! JAN Czytajmy. Kapitan Nut tak pisze do kobiety: "Dostałem rozkaz natychmiastowego wyjazdu. Nie zobaczę się z tobą. Sprawuj się dobrze, bo gdybym po przyjeździe zastał coś nie w porządku, to znasz mnie: kości połamię. Całuję cię i do widzenia - N". Wrażenie Oto list miłosny kapitana Nuta. Cisza. Znieruchomiały Rektor ocknął się, idzie szybko ku swej książce, przerzuca parę kartek. REKTOR Tu jest odbitka autografu kapitana. Jeszcze porównamy... Porównują PRZEWODNICZĄCY Rzeczywiście to samo. REKTOR No tak. ADMIRA? Wygląda jakby rzeczywiście ta sama ręka... REKTOR Chociaż z drugiej strony ta kropka nad "i" Jakby nieco inna. PRZEWODNICZĄCY I ten ogonek przy "ę" coś jakby inaczej... JAN Cóż, Med, na to powiesz? MED. Cóż ja tu mam do powiedzenia? JAN Ta sama ręka, panowie. Nie da się zakwestionować. Nawet błędy ortograficzne te same. Jak mógł człowiek, który pisał listy do lady Peppilton pełne miękkości, słodyczy, róż, księżyca, słowików, jak mógł napisać w ten sposób do innej kobiety. To była dla mnie zagadka, którą postanowiłem rozwiązać. Zacząłem od tego czasu szukać prawdy o kapitanie Nucie. A co do listów pisanych do lady Peppilton, jestem przekonany, że tych listów wcale nie było. REKTOR Jak to nie było? PRZEWODNICZĄCY Przecież są. JAN Są tylko w odpisach. Po prostu romantyczna lady Peppilton listy te sobie wymyśliła i na listy swoje napisała fikcyjne odpowiedzi. Mówiąc krótko, chciała baba w ten sposób przejść do historii. Milczenie. PRZEWODNICZĄCY Rzeczywiście, ujął to pan krótko i dobitnie. JAN Powiem więcej, panowie. Mam wiadomości, że ka- pitan nie tylko groził na papierze, ale potrafił na- prawdę kobietę wychłostać. REKTOR Jeżeli tak i było, to zapewne nie jest to najpiękniejszy, że się tak wyrażę, rys charakteru, ale... ADMIRA? Tak... zapewne... bić kobietę... PRZEWODNICZĄCY Hm, taką rzecz należałoby nawet teoretycznie potępić, ale... JAN Co "ale"?... PRZEWODNICZĄCY Ale, widzi pan... no tak... zapewne... bić kobietę... chociaż czasami... ja tego nie pochwalam, broń Boże... ja to potępiam, ale tak czasami... to trzeba ten tego... No... jak to powiedzieć... REKTOR Że tam od czasu do czasu trzymał kobietę krótko, to znów... ja przepraszam obecną tu przedstawicielkę płci pięknej, ja także to ganię, ale... ADMIRA? No, w każdym razie marynarz... Żołnierz... my stare wilki morskie, musimy te sprawy nieraz... że tak powiem... mocniej... PRZEWODNICZĄCY My jeszcze raz powtarzamy, że tego pochwalić się nie godzi, i my, jak tu we trzech stoimy, również mamy żony i nigdy ich... raczej może one nas... mówiąc szczerze... siedzimy nawet pod... No, co tu gadać... pod pantoflem... Admirał i Rektor cichutko westchnęli. Ale ja twierdzę, że mężczyzna powinien kobietę tego... coś... bo w przeciwnym razie... ona nas... tego ten... ADMIRA? Właśnie. JAN To są już inne sprawy. Chodzi mi o to, że nie można nadal przedstawiać kapitana jako tkliwego trubadura, skoro miłość pojmował po prostu i mocno. Zbliżam się teraz do rzeczy najważniejszej: do śmierci kapitana. Znów wyraźne żywsze zainteresowanie. Zainteresowanie podkreśla jeszcze Rzeźbiarz, który siedzi wciąż na uboczu, pali fajkę i, zachowuje prawdziwą, a może nawet i demonstracyjną obojętność - teraz nadstawił ucha. Kapitan Nut, nie chcąc oddać okrętu w ręce nieprzyjaciół, podpalił statek i zginął z nim w nurtach morskich. Zginął przed 50 laty, mając lat 25. Tak mówi legenda. Powiedziane zostało to poważnie, niemal uroczyście. Powaga i skupienie odbito się na twarzy słuchaczów. Jan zamilkł na dłuższa chwilę, na twarz jego padł jakby cień wzruszenia, mówi dalej. W wędrówce swojej spotkałem starego marynarza. Nazywa się Jakub Fala. Otóż ten Fala był przy śmierci kapitana Nuta. Zgodził się przyjechać ze mną. Jest tu o kilka kroków od nas. Pilnuje moich rzeczy. Zaraz go zawołam. Jan wychodzi, zdziwienie pozostałych. PRZEWODNICZĄCY Fala? REKTOR Przywiózł go z sobą? ADMIRA? Marynarz, który był przy śmierci kapitana? PRZEWODNICZĄCY Fala? Też nazwisko... "Fala"? Wraca Jan, za nim, niosąac dwa kufry Stary Marynarz, któryś zatrzymał koło drzwi. PRZEWODNICZĄCY Fala... JAN Tak, Jakub Fala. Powiedzcie, Jakubie, jak to było? Byliście ha okręcie podczas pożaru wraz z kapitanem Nutem? STARY MARYNARZ Byłem. JAN Opowiedzcie o bitwie morskiej. STARY MARYNARZ Żadnej bitwy wtedy nie było. JAN Nie widzieliście nieprzyjaciela? STARY MARYNARZ Nie widziałem. JAN Czy to kapitan Nut podpalił statek? STARY MARYNARZ Nie. JAN Więc skąd powstał pożar? STARY MARYNARZ A zasnął jeden z fajką w zębach na ładunku bawełny. Zatliło się i był pożar. JAN Kapitan Nut nie opuścił płonącego okrętu, tak? STARY MARYNARZ Taki głupi, żeby zostać, to on nie był. JAN A co zrobił? STARY MARYNARZ A wsiadł ze mną do łódki. JAN Ico? STARY MARYNARZ I uciekał, aż się kurzyło. JAN Panowie, jeżeli przyjmiemy nawet powiedzenie: "aż się kurzyło" - 'a dodatek marynarza, gdyż jak wiadomo, na wodzie kurzu nie ma, pozostaje fakt, że kapitan Nut wówczas nie zginął. Milczenie PRZEWODNICZĄCY To rewelacyjne zeznanie starego marynarza... byłoby rzeczywiście wstrząsające, ale z drugiej strony powszechnie wiadomo... ja przepraszam obecnego tu pana admirała... że... "wilki morskie" - to największe łgarze. JAN Nie przeczę, że wilk morski i łgarz, przepraszam i ja obecnego tu,pana admirała, że wilk morski i łgarz znaczy jedno i to samo. Ale rozmaici bywają łgarze. Wilk morski rzecz zawsze powiększy, wyolbrzymi, a nie zbagatelizuje. ADMIRA? No, to, to prawda. JAN Zresztą jakież są niezbite dowody, że kapitan Nut zginął? Tylko wiersze o nim mówią, że "z włosem rozwianym, ze wzrokiem w dal wpatrzonym, na płonącym okręcie zostaje kapitan..." Milczenie PRZEWODNICZĄCY Hm, proszę pana, jeżeli siadł nawet do tej łodzi ratunkowej... ADMIRA? Ostatecznie, wie pan, kazać człowiekowi, aby się spalił na węgiel... REKTOR A potem jeszcze kazać mu zatonąć... PRZEWODNICZĄCY Proszę pana, nawet pierwszy lepszy szczur okrętowy, jak wiadomo, instynktownie ucieka przed pożarem, a cóż dopiero człowiek. JAN Wciąż między nami nieporozumienie. Uciekalibyście przed pożarem, panowie, uciekłbym może i ja.Mógł więc uciekać i kapitan Nut. Sędzią nie jestem. Chcę tylko prawdy. Po cóż mówić inaczej. Skończmy z tym. Skończmy z legendą o kapitanie, (niemal uroczyście) Kapitan Nut nie był bohaterem! Wrażenie. Starcy znieruchomieli, nawet Rzeźbiarz spojrzał pytająco na Jana; nawet na Med ostatnie słowa Jana zrobiły wrażenie. Tylko Stary Marynarz, który po ostatnich pytaniach usiadł na kufrze, obojętnie pali fajkę. PRZEWODNICZĄCY Słuchaliśmy pana, ale kiedy pan na świętość się por- wał i świętość w samo serce uderzył, nie pozostaje nam nic innego, jak wziąć kapelusze, skłonić się ni- sko i... wyjść... Wychodzą uroczyście, długie milczenie JAN "Wyjście" -to piękna demonstracja, ale nie argument. Cóż, Med, tak posmutniałaś?... Milczą. A ty?... Nie odezwałeś się ani razu? Czy nic cię to nie obchodzi, co mówiłem? RZEŹBIARZ Długo nie odpowiada, jeszcze myśli. Słuchałem. Słuchałem uważnie. Kiedyś tu wszedł - toś powiedział - "To jest kapitan Nut". Skąd poznałeś, że to on? Zobaczyłeś pierwszym spojrzeniem - takiego, jakiego widziałem ja. Więc... może był taki, jak ten. Akt II | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| wszelkie prawa zastrzeżone © 2007 Fundacja Nauka i Wiedza |