wodorotlenki

 

Wodorotlenki to związki chemiczne, których cząsteczki składają się z atomów metali i grup wodorotlenowych.

 

Wzór ogólny wodorotlenków:

 

M(OH)_n

M - metal
OH - grupa wodorotlenkowa
n - liczba naturalna 1,2,3... ilość grup wodorotlenkowych równa wartościowości metalu

Te z wodorotlenków, które rozpuszczają się w wodzie, nazywamy zasadami. Każda zasada jest więc wodorotlenkiem, ale nie każdy wodorotlenek może być zasadą!

WZORY I NAZEWNICTWO WODOROTLENKÓW:

Jeżeli metal tworzy dwa różne wodorotlenki to ich nazwy tworzy się podając wartościowość metalu np. wodorotlenek żelaza (II) i wodorotlenek żelaza (III). Jeśli metal tworzy tylko jeden wodorotlenek, wartościowość metalu można w nazwie pominąć.

Wzory i nazwy niektórych wodorotlenków
KOH - wodorotlenek potasu	Cu(OH)2 - wodorotlenek miedzi (II)
NaOH - wodorotlenek sodu	Al(OH)3 - wodorotlenek glinu
Ca(OH)2 - wodorotlenek wapnia	Zn(OH)2 - wodorotlenek cynku
Mg(OH)2 - wodorotlenek magnezu	Fe(OH)3 - wodorotlenek żelaza (III)
Ba(OH)3 - wodorotlenek baru	Fe(OH)2 - wodorotlenek żelaza (II)

Wzory strukturalne wodorotlenków

WŁAŚCIWOŚCI WODOROTLENKÓW:

Wodorotlenki dzielą się na dwie grupy:

 

• Wodorotlenki zasadowe,
  czyli reagujące z kwasami, a nie reagujące z zasadami.
  Podstawową cechą wodorotlenków zasadowych jest ich zdolność do reagowania z kwasami, w wyniku czego otrzymuje się sole np.
  
  NaOH + HCl -> NaCl + H₂O
  
  Wodorotlenki te są ciałami stałymi, krystalicznymi, zwykle dobrze rozpuszczalnymi w wodzie.
  
• Wodorotlenki amfoteryczne,
  czyli reagujące z kwasami i z zasadami.
  Glin i wiele metali leżących w bloku d układu okresowego tworzy taki typ wodorotlenków. Nie mają one budowy krystalicznej, tworzą osady o charakterze koloidalnym i nie rozpuszczają się w wodzie. Otrzymuje się je poprzez dodanie minimalnej ilości zasady amonowej do roztworu soli danego metalu, np.
  
  Zn²⁺ + 2OH^- -> Zn(OH)₂
  
  Wodorotlenki te reagują z kwasami podobnie jak wodorotlenki zasadowe. W reakcji z zasadami powstają sole w których metal pochodzący od wodorotlenku amfoterycznego wchodzi w skład anionu soli np.
  
  Al(OH)₃ + OH^- -> [Al(OH)4]^-

Zasady należą do elektrolitów tzn. przewodzą prąd elektryczny. W roztworach wodnych dysocjują na kationy metalu i aniony wodorotlenkowe.

NaOH -> Na⁺ + OH^-

Wykrywanie zasad polega zwykle na sprawdzeniu odczynu roztworu za pomocą wskaźników (indykatorów). Charakterystyczne reakcje barwne pozwalają natychmiast stwierdzić obecność grup wodorotlenowych w roztworze.

 

 

OTRZYMYWANIE:

1. metal + woda -> zasada + wodór
   
   Przykład: otrzymywanie wodorotlenku sodu
   
   
   2Na + 2H₂O -> 2NaOH + H₂
   
2. tlenek metalu + woda -> zasada
   
   Przykład: otrzymywanie wodorotlenku magnezu
   
   
   MgO + H₂O -> Mg(OH)₂
   
3. Sól metalu + silna zasada -> sól silnej zasady + trudno rozpuszczalny wodorotlenek metalu
   
   Przykład: otrzymywanie wodorotlenku miedzi (II)
   
   CuSO₄ + 2NaOH -> Cu(OH)₂Ż + Na2SO₄

ZASTOSOWANIE:

Wodorotlenek sodowy służy do wyrobu mydła i środków piorących, do wyrobu celulozy w przemyśle papierniczym oraz do produkcji barwników. Wodorotlenek wapnia służy do otrzymywania zaprawy wapiennej w budownictwie.